|

قربانی بزرگ افراط و تفریط‌

علی‌محمد حاضری

با مرحوم دکتر صدیق تقریبا از اولین ماه‌های ورودش به دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران در سال‌های اول دهه 1360 آشنا شدم. در آن زمان معاون پژوهشی سازمان تازه تاسیس « سمت » بودم و برای تالیف و تدوین کتاب‌هایی در حوزه جامعه‌شناسی با دفتر همکاری حوزه و دانشگاه و با استادان مسلمان جلسات ستادی و برنامه‌ریزی داشتم، از همان آغاز با نوعی افراط در حمایت و توجه به ایشان (دکتر صدیق) مواجه بودم، که برایم تعجب‌آور بود. در حالی که با برخی از استادان مسلمان برخوردهای حذفی صورت می‌گرفت و نامهربانی‌هایی می‌شد، ایشان سریعا نردبان ترقی را می‌پیمود. تقریبا از بدو ورود مسوولیت دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران که معتبرترین مرکز علوم اجتماعی ایران بود، به دکتر صدیق سپرده شد و اتفاقا تحت مسوولیت ایشان بود که حذف نام دکتر شریعتی از دانشکده علوم اجتماعی که بعد از پیروزی انقلاب دانشکده دکتر شریعتی نامیده شده بود، محقق شد و حتی تالار اصلی دانشکده در ساختمان جدید هم در همین حال و هوا بود و تالار « ابن خلدون » نام‌گذاری شد تا توجیه موجهی برای عدم‌نام‌گذاری این تالار به نام شریعتی باشد. این صدرنشینی و اقبال افراطی به دکتر صدیق جوان و تازه‌وارد اما چندان دوام نیافت و دوره تفریط و برخوردهای حذفی با ایشان شروع شد. من اگرچه با اقبال‌های افراطی اولیه چندان همسویی نداشتم ولی رفاقت و همدلی من با دکتر صدیق بیشتر وقتی موضوعیت یافت که شاهد نامهربانی‌ها و برخوردهای حذفی با ایشان بودم. هرچه این برخوردها شدت می‌یافت و دسته‌بندی‌های درون دانشکده علیه ایشان بالا می‌گرفت، نوعی احساس همبستگی با دکتر صدیق مظلوم و مورد تهاجم در من تقویت می‌شد، شاید آن مرحوم هیچ‌گاه متوجه نشد ولی من در پشت صحنه با بعضی از دوستان خودم در نقد برخوردهایشان با دکتر صدیق مجادله‌هایی جدی داشتم به‌خصوص برخوردهای ناروایی که طی سال‌های اخیر با ایشان شد، بسیار آزارم می‌داد. متاسفانه با آنکه چند بار اراده کردم که در ایام سخت بیماری به دیدارش بروم ولی توفیق نصیبم نشد و حسرت دیدارش را با حضور غم‌بار و پشیمان از کوتاهی‌های گذشته در مراسم تشییع جنازه‌اش که صحنه‌ای معنی‌دار و عبرت‌آموز شده بود، جبران کردم. دکتر صدیق قطعا با خاطری ناخشنود و گلایه‌مند از افراط‌ها از میان ما رفت، اما سرگذشت او بی‌شک هشدارهایی جدی به همه ما داد که در اقبال و ادبارهایمان، منصفانه‌تر رفتار کنیم تا روزی که دستمان از دنیا کوتاه است، شرمنده اعمالمان نباشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.