|

قناتی که آب نداشت

مازیار خسروی

نیاکان ما‌ هزاران سال پیش برای رساندن منابع محدود آب به دوردست‌های فلات گسترده ایران، قنات را اختراع کردند. این اختراع در زمان خود تحولی شگرف در اقتصاد متکی بر کشاورزی عصر «پیشامدرن» به شمار می‌رفت. تحولی منطبق بر شرایط و نیازهای ویژه سرزمین ایران و راهگشا و کلید حل بسیاری از مشکلات. از یک سال پیش عرصه عمومی ایران شاهد ورود واژه‌ای تازه به ادبیات سیاسی بود؛ «ائتلاف در انتخابات ریاست‌جمهوری». تلاش‌های شگرفی انجام گرفت. سخنرانی‌های بسیاری نوشته و خوانده شد و «مدایح بی‌صله‌ای» نذر معبد همگرایی اصوگرایی... پایان ماجرا و جمع جبری همه کوشش‌ها اما در «مدار صفر درجه» ماند. نه (2+3) مساوی یک شد نه (1+2). این نشدن البته از ابتدا بی‌نیاز به چرتکه و ماشین حساب نیز قابل پیش‌بینی و محاسبه بود. نه به این دلیل که خدای ناکرده نیت‌ها، چنان که باید و شاید، پاک نبوده یا حب قدرت در جان و دل برخی رخنه کرده باشد. تنها و تنها به یک دلیل ساده؛ ائتلاف در انتخابات ریاست‌جمهوری ناممکن است، چه در ایران چه در هر کجای دیگر دنیا. انتخابات ریاست‌جمهوری رقابتی است برای دستیابی و نشستن بر کرسی‌ای که فقط به اندازه یک نفر جای نشستن دارد. البته داستان انتخابات مجلس یا به زبان فرنگی «پارلمانی» از بیخ و بن متفاوت است. در چنین انتخاباتی چندصد کرسی وجود دارد و اشخاص و احزاب گوناگون می‌توانند از میان چهره‌ها و گروه‌های نزدیک به خود متحدانی برگزینند. این مهم نیز اغلب به پس از روز رای‌گیری و وزن‌کشی نهایی سیاسی موکول می‌شود تا از بده بستان‌های «گتره‌ای» پرهیز شده باشد. در سامانه‌های حکومتی که در دنیا به «نظام‌های پارلمانی» مشهورند، اگر پس از انتخابات هیچ یک از احزاب نتوانند به تنهایی اکثریت کرسی‌های مجلس را به خود اختصاص دهند، به ناگزیر میان احزاب دارای دیدگاه‌های نسبتا مشابه، بر سر تقسیم وزارتخانه‌ها توافق انجام و دولت ائتلافی تشکیل می‌شود. با این همه در هیچ کجای جهان حتی نمی‌توان یک مورد سراغ گرفت که چند نامزد ریاست‌جمهوری پیش از انتخابات، برای رسیدن به سمت ریاست‌جمهوری با یکدیگر اعلام ائتلاف کرده باشند. ناکامی ائتلاف‌های رنگارنگ اصولگرایان فقط به این دلیل رخ داد که از ابتدا نشدنی بود. درست مثل کندن قنات برای آبی که وجود ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.