|

دیپلماسی و مرد تجربه

منصور معظمی . سفیر پیشین ایران در برزیل

«مایکل روبین» از اعضای ارشد مرکز «امریکن‌اینترپرایز» (AEI) در گزارشی در 17 می 2013 بیان کرده که اعلام کاندیداتوری علی‌اکبر هاشمی‌رفسنجانی و انتخاب احتمالی وی به عنوان رییس‌جمهور ایران برای امنیت ملی ایالات متحده خطرناک است. در این گفتار سعی می‌کنم تا به واکاوی دلایل ایجاد احساس خطر اینگونه نهادهای رادیکال آمریکایی در برابر حضور آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در جنبه‌های سیاست داخلی و خارجی ایران بپردازم.
الف: بعد خارجی
- ورود هاشمی خطرناک است زیرا سال‌هاست در تلاش است تا با مشی اعتدالی خود در نظم منطقه خلیج‌فارس، همکاری‌های منطقه‌ای به‌خصوص بین ایران و عربستان را جانشین «پروژه ایران‌هراسی» ایالات متحده در منطقه کند.
مشی اعتدالی هاشمی در واقع زنگ خطری برای صاحبان صنایع تسلیحاتی غربی است که سعی می‌کنند با «بزرگ‌نمایی تهدید ایران» زمینه‌ای برای فروش هرچه بیشتر تسلیحات نظامی به کشورهای خلیج‌فارس فراهم كنند. طبق آمارهای مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی 2013 میزان خرید تسلیحاتی کشور امارات متحده عربی از میانگین سالانه 5/3میلیارددلار از سال 1997 تا 2005 به یکباره در بین سال‌های 2006تا2011 به 4/11میلیارددلار افزایش یافته است. به همین نسبت خرید تسلیحاتی عربستان از 24میلیارددلار در سال 2004 به 46میلیارددلار و خرید نظامی کشورهای کویت و قطر نیز هرکدام در این دوره صددرصد افزایش داشته است. از این منظر ورود هاشمی برای جنگ‌افروزان ایالات متحده خطرناک است که با پیگیری سیاست همزیستی مسالمت‌آمیز منطقه‌ای روند خرید تسلیحاتی منطقه خلیج‌فارس را کاهش خواهد داد.
- ورود هاشمی خطرناک است زیرا مشی عمل‌گرایانه و معتدل هاشمی پروژه «اجماع‌سازی جهانی» علیه برنامه مشروع هسته‌ای ایران را با مشکل روبه‌رو می‌کند؛ پروژه‌ای که ضمن تاکید بر گسترش شدت فشارها به تحریم‌های همه‌جانبه برای «بی‌بهره‌سازی ایران از انرژی هسته‌ای»، بند پایانی آن، توجیه ضرورت «حمله نظامی» به ایران است. (به گزارش دیوید آلبرات در موسسه علوم و امنیت بین‌الملل)
- ورود هاشمی برای غرب خطرناک است زیرا دیگر نمی‌توانند با دستاویز قراردادن برخی سخنان احساسی و هیجانی برخی دولتمردان ایران، پروژه «مظلوم‌نمایی» رژیم ظالم صهیونیستی و تضییع حقوق انسانی و اولیه فلسطینی‌ها را توجیه کنند. نکته مهمی را جان بولتون - از دیگر اعضای مرکز اینترپرایز - در سال 2001 گفته بود که «خاتمی به سازمان ملل آمد، از مشکلات جهان سرمایه‌داری گفت، از دولت اسراییل شدیدترین انتقادات در نقض حقوق فلسطینی‌ها گفت و اعضای سازمان ملل نیز برای وی کف زدند... گسترش گفتمان خاتمی تهدید امنیت ما و متحدمان اسراییل است.»
- ورود هاشمی برای غرب خطرناک است زیرا با توجه به رویکرد وحدت‌گرای هاشمی در زمینه «همگرایی اسلامی» از گسترش گفتمان آزادیخواه ایران در روند اعتراضات مردمی در خاورمیانه جلوگیری می‌کند و به جای آن تفرقه و جنگ شیعه - سنی و عرب - غیرعرب را برای انزوای الگوی مردمسالاری دینی جایگزین می‌کند.
- هاشمی برای غرب خطرناک است زیرا با وی گفتمان اسلام عقلانی، پروژه «تصویرسازی اسلام مساوی خشونت» آنها با شکست روبه‌رو می‌شود. اسلام مورد نیاز جنگ‌طلبان آمریکایی، اسلام خشونت‌گرا و غیرعقلانی گروه‌های تکفیری است که بهانه لازم برای لشکرکشی‌های آنها را فراهم می‌آورد.
ب: در بعد داخلی
- هاشمی برای غرب خطرناک است که مشی توسعه‌گرا و مدیریت و کارآمدی اقتصادی وی، پروژه غرب مبنی بر «شورش گرسنگان با افزایش تحریم» (گزارش موسسه رند آوریل 2013) را با شکست مواجه می‌کند.
- هاشمی برای غرب خطرناک است زیرا برنامه «دولت وحدت ملی» وی برای تقویت انسجام داخلی ایران، برنامه‌ریزی غرب برای استفاده اعتراضات اقلیت‌های قومی و مذهبی علیه نظام جمهوری اسلامی را با شکست مواجه می‌کند (گزارش موسسه رند، مارس 2013). بهره‌گیری از نخبگان ایرانگرای قومی و مذهبی در کارنامه گذشته هاشمی از یک‌سو سبب توسعه اقتصادی مناطق حاشیه‌ای ایران و از سوی دیگر سبب افزایش ضریب انسجام ملی شده بود.
- هاشمی برای غرب خطرناک است زیرا هاشمی هماهنگی کامل با مقام معظم رهبری را پایه اصلی تفکر سیاسی خود می‌داند و پروژه غرب در بهره‌گیری از ایجاد و تعمیق «شکاف در حاکمیت» نظام ایران با ناکامی روبه‌رو خواهد شد.
- هاشمی برای غرب خطرناک است زیرا سابقه هاشمی نشان می‌دهد همان‌گونه که با برنامه سازندگی به ترمیم مشکلات اقتصادی ایران پرداخت، می‌تواند مجددا با ترمیم مشکلات اقتصادی و اجتماعی کنونی زمینه را برای افزایش قدرت منطقه‌ای ایران فراهم کند.
- هاشمی برای غرب خطرناک است که «موفقیت مردمسالاری دینی» در ایران و تبدیل شدن به الگوی نظام اسلامی در جهان اسلام را خلاف منافع خود می‌دانند. غرب از سال 1991 و بعد از فروپاشی شوروی سعی کرده است که الگوی سیاسی «سکولاریسم اسلامی ترکیه» را الگوی موفق اسلامی مطرح کند. لازمه موفقیت این پروژه، کاهش شاخص‌های اقتصادی و تضعیف کارآمدی نظام ایران است که ورود هاشمی آن را ناکام می‌گذارد.
یادمان باشد که شرایط، بسیار خطیر و ویژه است و خلق حماسه سیاسی در گرو وحدت و حضور همه سلایق و دیدگاه‌هایی است که دغدغه و داعیه حفظ و تقویت ارزش‌های اسلامی و اعتلای کشور را دارند.
هاشمی هم مثل همه سیاستمداران دارای خطا و اشتباه بوده اما مهم این است که کوران حوادث و تجربه، او را مدیری مدبر و اهل معرفت ساخته، اگرچه به او فرصت خدمت بیشتر داده نشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.