|

اسپیلبرگ در پاسخ به منتقدان جوایز «کن»:

تصمیم درستی گرفتیم

فرزانه ابراهیم‌زاده: آیا «استیون اسپیلبرگ» و گروه داوری فیلم‌هایی را که نامشان به‌عنوان برگزیده از پاکت رای بیرون آمد دیده‌اند؟ این سوالی است که بسیاری از منتقدان و علاقه‌مندان بعد از اعلام نتایج شصت‌وششمین دوره معتبرترین جایزه سینمایی جهان در شب 26 می‌2013 از خود و دیگران پرسیدند. «من و هیات داوران به انتخاب‌هایی که کرده‌ایم التزام داشتیم و فکر می‌کنیم تصمیم درستی گرفتیم.» این پاسخی است که اسپیلبرگ بعد از پایان مراسم به خبرنگاران گفت و از انتخاب خود و همکارانش دفاع کرد. جشنواره بین‌المللی فیلم کن به دلیل اعتبار و مکانی که در میان جوایز سینمایی دارد؛ یکی از غیرقابل‌پیش‌بینی‌ترین جوایز سینمایی جهان است. اما زمانی که «تیری فرمو» مدیر این جشنواره از «استیون اسپیلبرگ» فیلمساز و تهیه‌کننده سرشناس «هالیوود» به‌عنوان رییس هیات داوران نام برد، خیلی‌ها پیش‌بینی کردند که این دوره کن کمتر کسی را شگفت‌زده خواهد کرد و انتخاب‌ها احتمالا با سال‌های قبل تفاوت‌های چشمگیری خواهد داشت. اتفاقی که در برنامه اختتامیه روز یکشنبه 26 می ‌نیفتاد و بار دیگر همه علاقه‌مندان به سینما از انتخاب کسانی که روی سن رفتند غافلگیر شدند. به نظر بسیاری از منتقدان این انتخاب‌ها با نوع نگاهی که اسپیلبرگ و هیات داوران به سینما دارند متفاوت است و تفاوت بسیار زیادی با سلیقه آنها دارد. عجیب‌ترین انتخاب هیات داوران این دوره انتخاب فیلم «آبی گرم‌ترین رنگ‌هاست» به کارگردانی «عبداللطیف کشیش» کارگردان تونسی‌الاصل فرانسوی بود که این، این گزینه بدبینانه نفوذ دولت سوسیالیست فرانسه بر این جایزه با وجود چهره‌های جهانی چون اسپیلبرگ، آنگ لی، نیکول کیدمن و «کریستوف والتز» در هیات داوران را تقویت می‌کند. آنچه روزنامه‌های فرانسه در روز دوشنبه به آن پرداختند این بود که برنده نهایی «کن» 2013 دولت سوسیالیست فرانسه و «فرانسوا اولاند» بود که این روزها با راست‌های افراطی پارلمان بر سر تصویب قانون آزادی ازدواج همجنسگراها در حال مبارزه هستند. داستان فیلم کشیش، دختر همجنسگرایی به نام «آدل» با بازی خود او است. در هفته‌های گذشته دولت سوسیالیست فرانسه برای تصویب طرح آزادی ازدواج همجنسگراها با سایر احزاب فرانسه به‌ویژه راست‌های افراطی اختلاف‌های زیادی داشت. این اختلاف از پارلمان فرانسه هم فراتر رفته است و گروه زیادی از فرانسوی‌ها هم به آن اعتراض و راهپیمایی کردند. یکی از بزرگ‌ترین تظاهرات‌های ضد این قانون درست چند ساعت پیش از اعلام نتایج کن در پاریس با حضور بیش از یک‌میلیون‌نفر معترض برگزار شد. هفته گذشته نیز یک کشیش راست افراطی در اعتراض به تصویب این قانون در صحن کلیسای نوتردام خود را به آتش کشید. حالا با برنده شدن این فیلم که بسیاری از منتقدان در چند روز گذشته انتقادهای جدی به آن وارد کردند باعث می‌شود تا این موضوع بار دیگر به نفع دولت فرانسه مطرح و این نظر همه جهان را به دیدن این فیلم ترغیب کند که به گمان بسیاری از منتقدان از جمله «تاد مک‌کارتنی» منتقد ارشد «هالیوود ریپورتر» که از اسپیلبرگ سوال کرده است این فیلم همجنسگرایانه را دیده یا خیر می‌گوید: «دریافت این جایزه حتما موجب می‌شود تا توجه زیادی به فیلم «آبی گرم‌ترین رنگ‌هاست: زندگی آدل» جلب شود و دیگر اهمیتی ندارد که چه تعداد از منتقدها، از این فیلم انتقاد می‌کنند و طولانی بودن و فقدان ویژگی‌های هنری آن را زیر سوال می‌برند. فارغ از اهدای جایزه به فیلم «آبی گرم‌ترین رنگ است»، انگار از قبل مقدر شده بود که امسال سال این فیلم باشد و دیگران مجبور به تماشای این فیلم بی‌سابقه و طولانی از روابط بین دو زن باشند؛ فیلمی سه‌ساعته ساخته عبداللطیف کشیش.» هر چند که به دنبال اظهارنظر رییس هیات داوران هیات داوری هم رسما اعلام کردند این فیلم، فیلم سال است، نه به دلیل مسایل جنسیتی بلکه به دلیل مسایل هنری. البته منتقدانی چون مک کارتنی معتقدند: «امسال دومین سالی بود که نخل طلا به فیلمی فرانسوی از کارگردانی غیرفرانسوی رسید. سال پیش میشاییل هانکه اتریشی برای «عشق» برنده این جایزه شد و امسال عبداللطیف کشیش تونسی این جایزه را دریافت کرد. در حالی که این کارگردان خیلی با طمانینه روی صحنه رفت تا به تشویق‌ها پاسخ گفته و جایزه‌اش را دریافت کند، دو بازیگر زن فیلم با شور و هیجان راهی سن شدند.» این به این معنی است که فرانسوی‌ها با وجود نام‌های بزرگی چون پولانسکی، فرانسوا اوزون، جیم جارموش، نیکلاس ون ردینگ، استیون سودربرگ و اصغر فرهادی بار دیگر ترجیح دادند یک کارگردان دورگه فرانسوی این جایزه را در سرزمین کن نگه دارد. اما جدا از فیلم کشیش که مهم‌ترین نخل طلای «کن» را از آن خود کرد، سایر جوایز نیز متعلق به فیلم‌هایی نیست که به نظر مورد سلیقه هیات داوران باشد. مک کارتنی در تحلیل خود از جوایز شصت‌وششمین جشنواره فیلم کن، نوشته است: «آیا واقعا بازی بروس درن که جایزه نخل طلای بهترین بازیگری را از آن خود کرد، بهتر از بازی مایکل‌داگلاس در فیلم «پشت شمعدانی» بود؟ و آیا گروه داوری واقعا از فیلم خشونت‌گرایانه مکزیکی «هلی» که پس از نمایش آن در روز اول جشنواره در بخش رقابتی دیگر کسی نمی‌خواست به آن فکر کند، لذت برد؟» انتخاب «بروس درن» برای بازیگری در حالی صورت گرفت که بعد از نمایش تازه‌ترین فیلم سودربرگ، هیچ‌کدام از منتقدان تردیدی نداشتند که نام مایکل داگلاس از پاکت بیرون خواهد آمد نه نام دیگری. اسم درن در حالی برده شد که شاید خیلی‌ها در همان سالن زیر لب نام مایکل داگلاس را تکرار می‌کردند. انتخاب فیلم مکزیکی «هلی» به عنوان برنده جایزه کارگردانی نیز یکی از انتخاب‌های عجیب امسال بود. این فیلم در هیچ‌کدام از نظرسنجی‌ها جایی نداشت و خیلی از کسانی که پیش‌بینی می‌کردند، می‌گفتند که این جایزه احتمالا به فیلم ژاپنی «شبیه پدر شبیه پسر» به کارگردانی کوری ادا هیروکازو تعلق می‌گیرد. هر چند که این فیلم جایزه هیات داوران را برد. مک کارتنی نوشته است: «وقتی آمت اسکالانته کارگردان مکزیکی برای دریافت جایزه‌اش دعوت شد اولین سخنی که از دهانش خارج شد این بود: «انتظارش را نداشتم.» در واقع هیچ‌یک از تماشاگران با او مخالفتی نداشتند، چون این فیلم بسیار خشن غیرقابل تماشاکردن درباره مکزیک معاصر، چیزی نبود که کسی بتواند توجه خود را معطوف آن کند.» در بخش دیگری از این نقد آمده است: با وجود اینکه این جشنواره مختص آسیایی‌ها نیست، اما آسیایی‌ها هم جایگاه محکمی در این جشنواره به دست آورده‌اند و علاوه بر بردن جایزه بخش سینه فونداسیون و دوربین طلا برای بهترین فیلم اول، اهدای جایزه بهترین فیلمنامه به ژیاژانگ برای فیلم «ذره‌ای گناه» از چین و جایزه گروه داوری به فیلم «مثل پدر، مثل پسر» ساخته کوری ادا هیروکازو ژاپنی نشان‌دهنده این مساله است. اما فیلم کارگردان آسیایی دیگری که خیلی‌ها او را امید اول جایزه نخل طلای کن می‌دانستند تنها در بخش بازیگری مطرح شد. هرچند که نباید از یاد برد که شانس فیلم فرهادی در گرفتن یک جایزه از کارگردان بزرگی چون رومن پولانسکی بیشتر بود که یک‌بار هم نامش در مراسم اختتامیه برده نشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.