|

سیاست‌های نفتی 5ساله آخر پهلوی-13

مجید تفرشی

به عقیده آنتونی پارسونز، علاوه بر انگیزه‌های دینی، رویدادهای اخیر و افزایش فعالیت‌های مخالف حکومت در ایران ناشی از دلایل دیگری نیز بود: «دولت از اصلاح امور اقتصادی و توسعه و ناشی از گسترش بیش از حد سال‌های اخیر ناتوان مانده و مهم‌تر از آن از اجرای تعهدات نسبت به انتظارات همچنان در حال افزایش مردم نیز برنیامده است. بسیاری از کسانی که در جریان رشد سریع اقتصادی برای دستمزد بالا در دوره ساخت‌وساز به شهرها هجوم آورده بودند، اکنون با فروکش کردن رشد سریع، بیکار مانده‌اند. حتی قبل از آن هم دستمزدهای بالا در طول دوره گسترش سریع به‌طور جدی صرف پرداخت قیمت بالای مسکن و دیگر هزینه‌های ضروری آنان می‌شد.» بخش دیگری از این گزارش به مشکلات دولت در تامین مواد اولیه و همچنین به‌تبع آن مشکلات اساسی‌تر دستگاه حکومتی اختصاص دارد: «احتمالا جدی‌تر از شکست در تامین مواد اولیه، افزایش بی‌اعتمادی در بین ایرانیان در مورد حکومت به‌خصوص موضوع استبداد، عدم رواداری انتقاد و سوءاستفاده از قدرت انحصاری خود بود. گسترده‌ترشدن مساله مواد اولیه با خود بحث بزرگ‌تر ناتوانی و فساد نظام دستگاه دولتی از رده خارج را مطرح کرد. ایرانیان از نظر تاریخی به سنت خودکامگی خو گرفته‌اند و فاصله‌ای بین حکومتگران و حکومت‌شوندگان وجود داشته است. ولی در سال‌های اخیر این فاصله بیشتر شده، حال آنکه مردم در حال بیدار شدن بوده و خواهان پل زدن برای از بین بردن این فاصله هستند. سفیر بریتانیا ادامه می‌دهد: «این واقعیت ندارد که ثروت نفت ایران خوشبختی نیاورده، در بیشتر زمینه‌ها جامعه ایرانی از نظر مادی به‌مراتب بهتر از ابتدای دهه [1970] است. مشکل اینجاست که اکنون مردمی که به توقع معجزه اقتصادی عادت کرده‌اند، اشتیاق آنان با پیشرفت عادی یا به‌مراتب کمتر از آن سوءمدیریت اقتصادی برآورده نمی‌شود. بنابراین شاه و دولتش در حال از دست دادن ابتکار عمل هستند. مردم آغاز به شکوه کرده‌اند، چرا که هم‌اکنون سرزمین موعود به‌طور قابل‌اثباتی دورتر از آنچه توقع می‌رفت به نظر می‌رسد.»
*ادامه دارد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.