|

در نشست محمدرضا اصلانی، اُرد عطارپور و مهرداد اسکویی مطرح شد

هشدار 3 مستندساز درباره نابودی خاطرات جمعی

سحر آزاد: محمدرضا اصلانی، اُرد عطارپور و مهرداد اسکویی در بخش پایانی نشست «شهر، موزه، خاطرات جمعی» ضمن اظهارتاسف از تخریب بناها و بافت‌های تاریخی تهران گفتند که نابودی چنین آثاری خاطره جمعی مردم یک شهر را از بین می‌برد و به مرور، شاهد یک شهر با مردمی بی‌هویت خواهیم شد. نشست «شهر، موزه، خاطرات جمعی» عصر چهارم‌خرداد در خانه هنرمندان برگزار شد. در بخش اول این نشست که با همکاری کمیته بین‌المللی موزه‌ها (ایکوم) و انجمن متخصصان منظر برپا شده بود، سعید سادات‌نیا و محمد مطلبی به‌عنوان دو کارشناس معماری درباره رابطه حفظ آثار تاریخی در معماری شهر صحبت کردند و در ادامه نشستی با حضور تعدادی از مستندسازان شامل محمدرضا اصلانی، ارد عطارپور و مهرداد اسکویی برپا شد. محمدرضا اصلانی که از پیشکسوتان مستندسازی به شمار می‌رود، در شروع صحبت‌هایش به خاستگاه شهرها اشاره کرد: «شهر، فرهنگ را به نظام تبدیل می‌کند و ما شهر را به معنای نظام جمعی و عمومی ملی تعریف می‌کنیم. شهر یک محوطه بسته نیست بلکه یک امر ملی است. به همین دلیل شهر یک مجموعه ناخودآگاه است.» این کارگردان همچنین با بیان اینکه در حال حاضر شهر را به مثابه زبان نیز تعریف می‌کنند و زبان حاوی ناخودآگاه قومی یک ملت است، ادامه داد: «الان با موضوع ناخودآگاه جمعی به جای ناخودآگاه عمومی مواجه هستیم و همین باعث شده است، همواره نسبت به شهر، بی‌تفاوت باشیم. به همین دلیل پیاده‌روهای شهر ما ارتباطی نیستند بلکه گذری هستند و شهروندان ما حساسیتی روی این مساله ندارند.»اصلانی اما این بی‌اعتنایی را یک واکنش از سوی شهروندان تهرانی تحلیل کرد: «این بی‌اعتنایی یک واکنش و یک مبارزه علیه خود است که اتفاقا بسیار خطرناک است. متاسفانه درحال حاضر به جای خودبازسازی، خود ویرانگری را به‌عنوان یک واکنش دایم تکرار می‌کنیم و این خطری است که از همین‌جا اعلام می‌کنم.»مهرداد اسکویی هم از دیگر مستندسازان جوان حاضر در این نشست بود که حرف‌های اصلانی را تایید کرد: «انسان ساکن در کلانشهر، احساس می‌کند در مبارزه دایمی با دو مساله شامل عقلانیت در راستای منافع خود و اقتصاد پولی است. این دو موضوع، اندام‌واره‌هایی را در انسان کلانشهر به وجود می‌آورد که برای منافع خودش حتی خاطره‌ها را از بین می‌برد.»او نیز نسبت به فراموشی خاطره‌های جمعی هشدار داد: «از آنجاکه در روستاها و شهرهای کوچک، همدیگر را می‌شناسند، از انسان‌های کلانشهر به‌عنوان افرادی بی‌رحم نام می‌برند. اگر فرهنگ‌سازی شود، عکس‌ها و تصاویری ثبت می‌شوند که افراد نقش خودشان را در کشورشان پیدا می‌کنند منتها اگر به این موضوع توجه نکنیم، با یک خطر جدی مواجه هستیم. در همین حال، سیاستگذاران فرهنگی و شهری ما هم در این خطر سهیم هستند چون آنها در راه ادامه این نوع عقلانیت شریک هستند.» اسکویی در پایان صحبت‌هایش از اینکه مستندسازان و عکاسان همواره در تلاش هستند آثار تاریخی تهران را ثبت کنند اما در مقابل تغییرات سریع شهر ناتوان هستند، اظهار تاسف کرد و از انتشار سه جلد کتاب «تهران در ورقه‌های پستی» خبر داد تا به این نحو خاطره‌های جمعی مردم این شهر محافظت شود. همچنین در بخشی از این برنامه فیلمی از ارد عطارپور درباره شهر تهران پخش شد. او درباره دلیل ساخت این مستند و لزوم توجه به بافت تاریخی شهر گفت: «من قبلا در محله امیریه ساکن بودم و بعدا به دربند رفتم. هروقت به محله امیریه سر می‌زدم شاهد تغییرات شگرف و قطع شدن خاطرات مردم یک منطقه بودم. بنابراین تصمیم گرفتم فیلمی با چنین موضوعی بسازم.» سازنده مستند «خلیج‌فارس» سپس به این موضوع اشاره کرد که تهران قابلیت تبدیل شدن به یک موزه‌شهر را داشته است و ادامه داد: «همواره در داخل کشورمان جریانات اجتماعی آنقدر به صورت شتابنده عمل می‌کنند که به سرعت هم به جریانات ارزشی تبدیل می‌شوند مثلا در انقلاب مشروطه و 1357 یک معذوریت انقلابی و عرفی ایجاد و منجر به این شد که تهران از هویت خودش دور شود.» او تهران و شمیران فعلی را مجموعه‌ای از صدها روستا توصیف کرد و گفت: «بخش‌هایی که می‌توانستند خاطرات ما را به یاد بیاورند به‌شدت دچار تغییر شده‌اند و این اتفاقی است که مدام در داخل کشور و تاریخ ما درحال رخ دادن است. بنابراین انتظار اینکه از شهری که مدام در حال تغییر است بخواهیم که به شهرموزه تبدیل شود، غیرواقعی است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.