|

از خیابان انقلاب به بعد-۳

خیابان و نبض شهر

پیام حیدرقزوینی. عكس: آيدين رهبر، شرق

خیابان و نبض شهر
نبض خیابان انقلاب، نبض شهر هم هست، هم به دلیل موقعیت مکانی و مرکزیت آن و هم به دلیل هویتی که خیابان به عابرانش می‌دهد. از هر نقطه‌ای در حوالی انقلاب که وارد پیاده‌روهای آن شوی، جزوی از جمعیتی شده‌ای که در طول پیاده‌رو‌ها بدون نظم و ترتیب خاصی پیش می‌روند و گاه به گاه متوقف می‌شوند یا به عقب برمی‌گردند. در دل جمعیت می‌توان صدا (یا سکوت) مردم و خیابان را بدون هیچ واسطه‌ای شنید. صداهایی در هم آمیخته که در نهایت، شکل‌دهنده صدای خیابان‌اند: صدای حرکت ماشین‌هایی که سر چهارراه‌ها توقف می‌کنند و دوباره به راه می‌افتند، صداها و زمزمه‌های مردم درون پیاده‌رو، صداهای ضبط شده‌ای که از پاساژهای کتابفروشی به گوش می‌رسند و می‌خواهند توجه عابران پیاده را به کتاب‌های نایاب و دست دوم جلب کنند و... خیابان انقلاب همیشه «پر از صدا» بوده است، صدایی که انگار واضح‌تر از هرجای دیگری از شهر شنیده می‌شود. به انقلاب که وارد شوی، چه در پیاده‌رو و چه در کتابفروشی‌ها، در متن بحث‌های روزمره مردم قرار می‌گیری. خاصه وقتی که قرار است این مردم در معرض انتخاب قرار گیرند. یک روز پیش از تایید صلاحیت کاندیداها، تمام شایعاتی که حول‌وحوش آن وجود دارد از خیابان شنیده می‌شود. حتی انگار این صداها در شکل و شمایل ویترین برخی کتابفروشی‌ها هم رخنه کرده‌اند. مثلا در ویترین کتابفروشی یکی از موسسه‌های انتشاراتی دولتی راسته انقلاب، کتاب‌هایی که در نقد یکی از افرادی که کاندیداي انتخابات شده به ردیف چیده شده و در معرض دید رهگذران قرار گرفته است. به بیشتر کتابفروشی‌ها هم که وارد شوی، گفت‌وگوهای مردم، حول همین موضوعات می‌گردد. پرسش اساسی و مشترک این است که «چه می‌شود و چه باید کرد؟» کتابفروشی خجسته اگر از در اصلی بازارچه کتاب در خود خیابان انقلاب وارد بازارچه شوی، اولین کتابفروشی‌ای که متوقفت می‌کند، کتابفروشی انتشارات خجسته است. پشت ویترین کتابفروشی خجسته از کتاب‌های قدیمی خود این نشر تا کتاب‌های جدید ناشران مختلف دیده می‌شود. در یک گوشه از ویترین، معدود کتاب‌هایی که انتشارات خجسته در حوزه ادبیات منتشر کرده قرار گرفته و در کنار آنها کتاب‌های آموزشی کودک و نوجوان چیده شده‌اند. مرکز ویترین هم اختصاص به کتاب‌هایی در حوزه‌های تاریخی، اجتماعی و فلسفی دارد. یکی، دو رمان و مجموعه شعر تازه هم در ویترین کتابفروشی دیده می‌شود. همین نمای کلی از ویترین خجسته، نشان می‌دهد که در این کتابفروشی، کتاب‌های حوزه علوم اجتماعی، فلسفه و تاریخ اهمیت بیشتری دارند و وقتی وارد کتابفروشی هم می‌شوی همین وضعیت را می‌بینی. میزی در مرکز فضای کتابفروشی است که مخصوص کتاب‌های تازه منتشر شده است و غالب آثاری که روی آن چیده شده مربوط به حوزه‌های تاریخی و اجتماعی است. بیشتر مشتریانی هم که به خجسته می‌آیندکتاب‌هایی در همین زمینه‌ها می‌خرند. دورتادور کتابفروشی قفسه‌بندی شده و در قفسه‌های یک طرف میز، کتاب‌های ادبی و رمان چیده شده و در طرف دیگر، کتاب‌های فلسفی و سیاسی و تاریخی. اما قفسه‌های جلوی میز نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از مشتریان خجسته، دانشجویان علوم اجتماعی و علوم انسانی‌هستند. چراکه این قفسه‌ها اختصاص به کتاب‌های دانشگاهی اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی دارند. اما به جز این، انتشارات خجسته کتاب‌هایی هم در حوزه کودک و نوجوان منتشر کرده که هم در ویترین و هم روی میز داخل کتابفروشی دیده می‌شوند. کتاب‌هایی مثل «بازی‌ها و سرگرمی‌های آموزشی کودکان پیش‌دبستانی»، «آموزش ریاضیات» و «به کودک خود خواندن بیاموزید». از جمله کتاب‌هایی که در چند مدت اخیر منتشر شده و روی میز کتابفروشی قرار دارند و توجهت را جلب می‌کنند، یکی جلد دوم «تاریخ فلسفه راتلج» با ترجمه علی معظمی است و دیگری چاپ نهم کتاب «چنین کنند بزرگان» که نجف دریابندری سال‌ها پیش به فارسی برگردانده بود. تاریخ فلسفه راتلج مجموعه‌ای است که مهم‌ترین ویژگی‌اش نوشته‌شدن آن توسط تعداد زیادی از نویسندگان حوزه‌های تخصصی فلسفه است. حسن مرتضوی و علی معظمی کار ترجمه این مجموعه را به عهده گرفته‌اند و جلدهای دیگر این مجموعه هم به تدریج منتشر خواهند شد. اما «چنین کنند بزرگان» عنوان کتابی از ویل کاپی است که بخش‌هایی از آن نخستین‌بار در سال 1347 در خوشه چاپ شده بود. اما چاپ نهم کتاب، دوباره ویرایش شده و دو قطعه جدید به چاپ‌های قبلی افزوده شده است. چاپ نهم «چنین کنند بزرگان» از طرف انتشارات کتاب پرواز منتشر شده است. بدون شک دریابندری از پیشروترین و تاثیرگذارترین مترجمان معاصر ماست و آثار مهمی از ادبیات جهان با ترجمه‌های او به ایران معرفی شده‌اند. او سال‌ها پیش با ترجمه دو کتاب «رگتایم» و «بیلی بتگیت» از دکتروف، موجب شهرت این نویسنده آمریکایی در ایران شد. مهم‌ترین کتابی هم که در حوزه ادبیات در همین چند روز اخیر به بازار کتاب آمده، ترجمه یکی دیگر از رمان‌های دکتروف است. «پیش روی»، نام این کتاب است که با ترجمه امیر احمدی‌آریان و از طرف نشر زاوش منتشر شده. البته در این ترجمه نام نویسنده به صورت «دکترو» آمده که نشان می‌دهد به نظر مترجم تلفظ صحیح نام او برخلاف آنچه در تمام این سال‌ها رایج بوده، اینگونه است. «پیش روی» رمانی حجیم و پر از شخصیت است و موضوع آن جنگ داخلی در آمریکا است. این رمان در زمان انتشارش بحث‌های زیادی در خود آمریکا به وجود آورد. اما به جز کتاب‌های تازه منتشر شده، چند کتاب دیگر از خود انتشارات خجسته در میز یا قفسه‌های کتابفروشی قرار دارند که توجهت را به خود جلب می‌کنند. یکی از این کتاب‌ها، «گزیده امثال و حکم» دهخدا به کوشش سیدمحمد دبیرسیاقی است و دیگری مجموعه‌ای با نام ادبیات پلیسی کلاسیک که چهارجلد از آن با ترجمه کاظم اسماعیلی منتشر شده است. «مگره می‌ترسد»، «مگره و شاهدان خاموش» و «مگره و مرد خانه به دوش» سه اثر پلیسی از ژرژ سیمنون است و کتاب چهارم هم اثری است از الری کویین با نام «معمای دوقلوهای به هم چسبیده». ژرژ سیمنون در ایران و به واسطه آثار زیادی که از او به فارسی منتشر شده، شناخته شده است. انتشارات جهان کتاب نیز اخیرا و در قالب «مجموعه نقاب» چند کتاب از آثار سیمنون را با ترجمه عباس آگاهی منتشر کرده است. آثاری مثل: سفر مگره، دلواپسی‌های مگره، مگره از خود دفاع می‌کند، تردید مگره، شکیبایی مگره و مگره و سایه پشت پنجره. سیمنون، نویسنده فرانسوی‌زبان بلژیکی، بیشتر با فضاسازی‌های ملموس و تصویری که از روحیات شخصیت‌های داستانی‌اش می‌دهد مشهور است. سیمنون در آثارش بسیاری از امور ناممکن را به شکلی پذیرفتنی به تصویر می‌کشد و مهم‌تر از این، تصویری از فضای جامعه نیز ارایه می‌دهد. «مگره»، کارآگاه و قهرمان آثار سیمنون، اگرچه هوش چندان درخشانی ندارد اما می‌تواند در بزنگاه‌ها از پس درک مسایل و وضعیت‌های پیش آمده برآید. سیمنون مورد ستایش بسیاری از نویسندگان از جمله دشیل همت و آندره ژید قرار گرفته است. از دیگر مجموعه‌های قابل توجهی که انتشارات خجسته منتشر کرده، مجموعه‌ای با نام «آرا و عقاید سیاسی» است که به شرح زندگی و اندیشه‌های برخی از متفکران سیاسی قرن نوزدهم و بیستم می‌پردازد. متفکرانی که بر پایه مکتب‌های آنان حکومت‌هایی شکل گرفته و سپس یا از هم پاشیده یا دچار تحول شده‌اند. از جمله کتاب‌های این مجموعه می‌توان به «مارکس و مارکسیسم» نوشته چارلز رایت میلز، «لنین و لنینیسم» نوشته دیوید شوب و «استالین و استالینیسم» نوشته آلن وود اشاره کرد که هرسه کتاب توسط محمد رفیعی مهرآبادی به فارسی ترجمه شده‌اند. کتاب مارکس و مارکسیسم به واسطه اهمیت نویسنده‌اش از جمله مهم‌ترین آثاری است که درباره مارکس به فارسی منتشر شده است. اما به نظر می‌رسد که کتابفروش انتشارات خجسته چندان از اوضاع فروش راضی نیست و تنها دو کتاب را به عنوان کتاب‌های پرفروش خود معرفی می‌کند. دو کتابی که هیچ‌یک جزو آثار تازه منتشر شده هم نیستند. یکی کتاب «سیاست‌های خیابانی» آصف بیات که از طرف نشر شیرازه منتشر شده و مدتی پیش از جمله کتاب‌های پرفروش اختران هم بود و دیگری کتاب «در باب حکمت زندگی» آرتور شوپنهاور که توسط محمد مبشری ترجمه شده و انتشارات نیلوفر ناشر آن است. در باب حکمت زندگی در سال 1388 منتشر شد. شوپنهاور در این کتاب برای توضیح و همچنین تایید آرای خود در باب حکمت عملی و دستیابی به سعادت، به نقل سخنانی از متفکران مختلف پرداخته و عقاید خود را نیز بر آنها افزوده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.