|

کورمک مک‌کارتی و گذرگاه

گذرگاه، یک رمان جاده‌ای است؛ رمانی که بیشتر آن روی اسب و در راه‌های غرب وحشی می‌گذرد. در دهکده‌ای که بیلی پرهم و خانواده‌اش از جمله ساکنان آن هستند، گرگی پیدا شده است؛ گرگی که به تله‌انداختنش دشوار است. اما سرانجام بیلی نوجوان، راهی برای به تله‌انداختن گرگ پیدا می‌کند و گرگ را به تله می‌اندازد. تا اینجای کار هیچ‌چیز چندان غیرعادی نیست؛ اما ماجرا از آنجا آغاز می‌شود که بیلی گرگ را نمی‌کشد و به کسی تحویل نمی‌دهد بلکه او را با خود می‌برد تا در جایی رهایش کند. گرچه سرانجام مجبور می‌شود گرگ را بکشد. این اما تازه اول ماجراست. سفر بیلی ادامه پیدا می‌کند و او تا مدتی به خانه باز نمی‌گردد و سرانجام وقتی بازمی‌گردد می‌بیند که تمام اعضای خانواده، به جز برادر کوچک‌ترش - بوید - به قتل رسیده‌اند. بیلی بوید را برمی‌دارد و این‌بار همراه او به جاده می‌زند. این سفر همراه با درگیری‌هایی است که دست آخر به تیرخوردن و گم شدن و بعد هم مرگ برادر کوچک‌تر ختم می‌شود. اینها همه اما ظاهر ماجراست و این لایه را که کنار بزنیم، به لایه فلسفی و متافیزیکی رمان مک‌کارتی می‌رسیم که لایه اصلی رمان است و رمان «کورمک مک‌کارتی» را به داستان‌های سیروسلوکی پیوند می‌زند. بیشتر شخصیت‌های رمان گذرگاه، از پیرمردی که بیلی در اوایل رمان برای به تله‌انداختن گرگ سراغش می‌رود تا پیرمرد نابینای مکزیکی و دختری که جایی از رمان همراهشان می‌شود و مردی که در شهر مخروبه حکایتی را برای بیلی باز می‌گوید، اینها همه در عین داشتن جنبه‌های رئالیستی، وجهی متافیزیکی و نمادین دارند. رمان پر از آدم‌های غریبی است که بیلی در طول سفر با آنها مواجه می‌شود و البته مک‌کارتی سخت مراقب است که این وجوه غریب آدم‌ها و موقعیت‌ها، وجه واقع‌گرایانه رمان را مخدوش نکنند. او از خلال واقعیت عینی به دنیاهای ذهنی سفر می‌کند، بدون اینکه زاویه دیدش را از زاویه دید عینی به زاویه دید ذهنی تغییر دهد. او مستقیم به درون و ذهنیات شخصیت‌ها وارد نمی‌شود و از این طریق و همچنین با وصف دقیق و ریزبینانه جزییات بین عین و ذهن و واقعیت عینی و امر متافیزیکی، نوعی تعادل برقرار می‌کند تا رمانش صرفا تمثیلی برای بیان آرا و نظرات نویسنده نباشد. وصف جزییات طبیعت وحشی و آدم‌هایی که با این طبیعت مواجه می‌شوند و گاه مجبورند با آن بجنگند و گاه مجبور به کنار آمدن با آن هستند، یکی از نقاط قوت کار کورمک مک‌کارتی است. مثل اینجای رمان که دارد رم‌کردن الاغ‌ها را شرح می‌دهد: «منخرین‌های حیوان مثل دو حفره در گل خیس باز شدند و چشم‌هایش از ترس یکپارچه سفید شدند. گوش‌هایش را خواباند و پشتش را خم کرد و جفتک پراند و لگدش به پای الاغ پشت سرش اصابت کرد. آن یکی عرعرکنان در حاشیه جاده افتاد و در یک چشم به هم زدن جنون همه‌گیر شد. الاغ‌ها از همه طرف پالان می‌گسستند و مثل کبک‌های غول‌پیکر بر دامنه سراشیبی فرو می‌افتادند و خرکچی‌ها پشت سر چهارپایانی می‌دویدند که به درخت‌ها می‌خوردند و معلق زنان می‌افتادند و دوباره بر می‌خاستند و تاخت‌کنان دور می‌شدند و چوب‌های زمخت پالان می‌شکستند و سبدهای بزرگ باز می‌شدند و بقچه‌های پشم و پوست و ملافه و همه‌جور اجناس داخلشان پشت سر الاغ‌های گریزپا بر دامنه کوه به جا می‌ماندند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.