|

پاسخی به یادداشت «فریدون جنیدی» درباره خیام

تفکر یا علم

ابوتراب نظمی‌افشار

یک‌سویه‌نگری علم‌محور دکتر «فریدون جنیدی» به خیام و آثار وی، به‌رغم اکراه کلی، مرا واداشت تا یادداشت کوتاهی در قالب چند نکته تقدیم کنم.
خیام بزرگ است و از نوادر و همین بزرگی نشان می‌دهد که «پایمال» نشده است.
بزرگی خیام مولود همه آثار او است و نه صرفا آثار علمی‌اش.
بزرگ‌ترین وجه شخصیتی خیام و در واقع عامل بزرگی وی، تفکر او است و نه علم‌اش، که علم همواره نسبت به تفکر، ثانویه است و تفکر خیام در اشعار او نمود می‌یابد.
تشکیک در باورهای یقینی علمی هر زمان، محصول اذهان خلاق و آزاد و توانمند در قیاس داده‌های متفاوت و حتی متضادی است که البته نسبت به آنها از قبل شناخت حاصل آمده باشد. ساخت فرضیه‌های جدید هموار نیاز به امکان مقایسه تئوری‌های پذیرفته قبلی و درک نارسایی آنها دارد که این یعنی ضرورت متفکربودن مقدم بر نگاه به علوم، فکور به معنای عالم و عالم به معنای فکور نیست.
وجه غالب بزرگی خیام در واقع وجود توان برجسته تفکر در او است و منطق خیام که برآمده ویژگی‌های فلسفه است، فلسفه‌ای که در اشعارش متجلی و شاید مستور است و نه من باب مثال، در ریاضیات وی.
آنچه شما عامل پایمال‌شدن شخصیت خیام ذکر کرده‌اید، در واقع همان فلسفه خیام و همان عامل عالم برجسته‌شدن او و همان مبنای اصلی بزرگی این متفکر کم‌نظیر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.