|

گزارشي از آخرین آرشیودار عکس‌های قدیمی در ایران

زندگی با مردگان

فاطمه علی‌اصغر

«سال‌هاست که در میان مرده‌ها زندگی می‌کنم.
یه جورایی با همه غریبه شدم. اینجا توی این گوشه دنیا نشسته‌ام و با آدم‌هایی که نیستند سروکله می‌زنم.» آقا تهامی این را می‌گوید و خیره می‌شود به آدم‌های عکس‌هایی که دوروبرش ریخته‌اند: «فکر می‌کنم، دپرس و افسرده شده‌ام.» ذره‌بین‌اش را برمی‌دارد و عکس‌ها را جلو و عقب می‌برد: «زندگی من اینهاست. همین آدم‌ها. همه عمرم را پای شناختن آدم‌های درون این عکس‌ها گذاشتم. من با همین‌ها نفس می‌کشم.» آقا تهامی را دیگر همه عشق عکسی‌ها می‌شناسند، هر کسی از هر کجای ایران دنبال عکسی قدیمی باشد، آدرس مغازه آقا تهامی در میدان بهارستان، روبه‌روی مجلس را به او می‌دهند. آقا تهامی اما دنیای خودش را دارد. یک جورایی آقا ژوزه داستان «همه نام‌ها»ی ژوزه ساماگو است. غرق در کشف و شهود عکس‌ها و آدم‌های عکس‌ها که هرکدامشان داستانی دارند. حالا نزدیک سه‌هزار قطعه عکس دارد؛ از شیشه گرفته تا عکس‌های دیجیتالی. او مردی است از دنیایی که دیگر همه با آن غریبه شده‌اند. مرد دنیایی که در آن جوان‌ها راه پدرشان را ادامه می‌دادند. پدرش - جواد تهامی - از نخستین عکاسان ایران بود که شروع به جمع‌کردن عکس‌ها کرد. حرکت عجیب او برای نخستین بار، مسیری را برای پسرش رقم زد که بعدها خیلی‌ها را متعجب کرد. حالا پسر فراتر از پدر رفته و فیلم و موزیک و سکه و تمبر هم آرشیو می‌کند. آقا تهامی بیش از هزاران فیلم قدیمی ایرانی و خارجی دارد. آرشیودار ما از میان کارگردان‌های ایرانی، علاقه‌مند «علی حاتمی» است و هنوز تصویر مبهم او را در حافظه‌اش دارد که برای پیداکردن عکس‌های سریال سلطان صاحب‌قران به سراغ پدرش آمده بود. آقا تهامی عاشق این است که شکل خیابان‌ها و فرهنگ قدیم ایرانی را از میان عکس‌ها و فیلم‌ها کشف کند و هنوز هم با اتکا به حافظه قوی‌اش، می‌داند کدام تکه از تاریخ را کجای آرشیو عجیب و غریبش گذاشته! حالا او بیش از 20 کتاب دارد که همه را با استفاده از مجموعه عکس‌هایش منتشر کرده. کتاب‌ها کم طرفدار ندارد، از کتاب مشاغل گرفته تا پهلوانان، تهران قدیم، عکس‌های قدیم تهران و طهران قدیم: اماکن، گذری بر طهران. او نمایشگاه‌های بسیاری هم برپا کرده و حتی خیلی از سازمان‌ها و نهادهای دولتی اگر عکسی بخواهند، سری به او می‌زنند منتها هیچ‌وقت سایه حمایت هیچ‌کدام از این نهادها را روی آرشیو عکس‌هایش ندیده است! آقا تهامی، عکس‌ هم می‌گیرد. نظریه‌اش این است که یک عکس گویاتر از صدها نامه است. آقا تهامی اما تنهاست. هیچ‌کس قرار نیست راه او را ادامه دهد، حتی فرزندانش. خیلی‌ها هم هستند که با علاقه‌مندی بسیار می‌آیند اما تاب و تحمل شکل زندگی او را ندارند: «خیلی از افراد می‌آیند در این محیط شلوغ و مغازه‌های پررفت و آمد را می‌بینند و دل به کار نمی‌دهند. ما به نوعی بیمار این عکس‌ها شدیم و در میان نسل جوان غریبیم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.