|

فلسفه تکنولوژی

تکنولوژی در متن پديدارشناسي

عمده مخاطبان ایرانی مساله تکنولوژی و پرسش از آن را با نام مارتین هایدگر، می‌شناسند. مقاله مهم او با عنوان پرسش از تکنولوژی، که پیش از این با ترجمه شاپور اعتماد در فصلنامه ارغنون چاپ شده ‌است، در دوره‌های مختلف میان طیف‌های گوناگون متفکران، بحث‌های جدی را به راه انداخته ‌است. از جمله این متفکران دون آیدی فیلسوف آمریکایی است. کتاب او، تکنیک و پراکسیس، فلسفه تکنولوژی که در سال 1979 چاپ شد، به عنوان نخستین متن فلسفه تکنولوژی در آمریکای شمالی شناخته می‌شود. ازجمله کتاب‌های این فیلسوف آمریکایی می‌توان پیامدهای پدیدارشناسی، پساپدیدارشناسی مقالاتی در زمینه پست‌مدرن، فلسفه تکنولوژی و بدن‌ها در تکنولوژی را نام برد.کتاب فلسفه تکنولوژی دون‌آیدی به قلم حسین کاجی در واقع تلاشی است برای پاسخ به دترمینیسم تکنولوژیک از خلال اندیشه فیلسوف آمریکایی. کاجی بر این باور است که تاملات نظری در مورد تکنولوژی به دلایل مختلف در ایران مورد توجه قرار نگرفته‌اند. به زعم او دلیل عمده این مشکل برمی‌گردد به اینکه نخبگان ایرانی عموما تکنولوژی را علم کاربردی تعریف کرده و تصور کرده‌اند که تامل نظری درباره علم، ناگزیر ما را با قواعد و قوانین حاکم بر تکنولوژی هم آشنا می‌کند. یعنی تکنولوژی صرفا کاربرد علم در ساحت‌ها و گستره‌های مختلف است. غافل از آنکه، هرچند نسبتی تودرتو و نزدیک میان علم و تکنولوژی در طول تاریخ بشری - به خصوص در جهان جدید - وجود داشته است، علم و تکنولوژی از هم مستقل هستند و باید به صورت مجزا و مستقل بررسی شوند.مساله کاجی در این کتاب میزان کامیابی و ناکامی فلسفه تکنولوژی دون‌آیدی در مواجهه با آموزه دترمینیسم تکنولوژیک است. خوانش و تفسیر نویسنده از پساپدیدارشناسی تکنیک آیدی آن است که این فلسفه با توجه به موضعی که در مقابل مفهوم دترمینیسم تکنولوژیک می‌گیرد، هویت و قوام می‌یابد. آیدی در صدد است با ابزار پدیدارشناسی به خصم دترمینیسم تکنولوژیک بتازد. کاجی در این کتاب به کام‌یابی‌ها و ناکامی‌های آیدی در این رویارویی می‌پردازد و تصویری از حد و مرزهای فلسفه تکنولوژی وی در مواجهه با این مانع به دست می‌دهد. او نشان می‌دهد مشی آیدی به چه معنا غیردترمینیستی است و به چه معنا به تقریری خاص از دترمینیسم تکنولوژیک نزدیک می‌شود. در این میان کاجی به تبعات و الزامات پساپدیدارشناسی آیدی در رویارویی با آموزه دترمینیسم تکنولوژیک نیز توجه دارد. کتاب فلسفه تکنولوژی دون آیدی توسط نشر هرمس چاپ شده ‌است.مترجم در پيشگفتار اين كتاب مي‌نويسد: «تامل‌هاي نظري در مورد تكنولوژي به دلايل مختلف در ايران‌زمين رشدي نداشته است. به نظر من مهم‌ترين دليل اين مشكل بر مي‌گردد به اين‌كه نخبگان فكري ما عموماً تكنولوژي را علم كاربردي تعريف كرده و تصور كرده‌اند كه تامل نظري در باب علم ناگزير ما را با قواعد و قوانين حاكم بر تكنولوژي هم آشنا مي‌كند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.