|

سهميه‌بندي جنسيتي

الهه کولایی

آموزش‌عالی در کشور ما در یک دهه گذشته مانند دهه قبل با حضور گسترده زنان برای ادامه تحصیل مواجه بوده و در واقع مانند همه کشورهای غرب آسیا در کشور ما، رشد زنان در بحث آموزش عالی به ویژه در سطح تحصیلات تکمیلی، افزایش چشمگیری داشته است. این روند البته در سایر کشورهای منطقه نیز حکایت از افزایش حضور زنان در سطوح بالای آموزشی دارد ولی در کشور ما اتفاقی که در سال‌های اخیر افتاده اعمال سهمیه‌بندی‌های جنسیتی علیه زنان در مقاطع مختلف آموزش‌عالی است. جالب است که در سطوح تحصیلات تکمیلی که تعداد دانشجویان دختر کمتر از پسرهاست، کمتر دغدغه و نگرانی برای ایجاد سهمیه‌بندی جنسیتی برای ایجاد تعادل بین زنان و مردان وجود دارد ولی در سطح کارشناسی شاهد سهمیه‌بندی جنسیتی تحت عنوان ایجاد عدالت در دانشگاه‌ها بودیم که دقیقا در جهت کاهش حضور دختران در دانشگاه‌ها صورت گرفته و این روند همان‌طور که گفتم خاص جامعه ما نیست و در برخی از کشورهای منطقه کم‌وبیش این روند‌ها حاکم است. از سوی دیگر نگرش‌هایی درباره بحث تفکیک جنسیتی مطرح هست ولی به هر حال این را می‌توان به تغییراتی که در یک جامعه سنتی اتفاق می‌افتد نسبت داد. در چنین جوامعی به‌طور طبیعی جریان‌های سنت‌گرا مانع تغییراتی هستند که نظم موجود در روابط اجتماعی را برهم بزنند، به ویژه در عرصه روابط زنان و مردان. از آنجایی که در جامعه ما به‌طور عمده زنان نقش ثانوی داشتند، این تصور وجود دارد که زنان تحصیلکرده و زنان دانش‌آموخته و توانمند این موازنه قدرت را دگرگون خواهند کرد و در نتیجه نظام ریاستی خانواده که بر پایه ریاست مرد بنا شده، دچار اضمحلال خواهد شد. در حالی‌که باید این واقعیت را پذیرفت که انتظارات و آگاهی‌های زنان در دهه‌های اخیر تحت تاثیر عوامل داخلی و بیرونی انجام گرفته و در کشورهایی مانند کشور ما نیاز به پاسخ‌دادن مناسب به این انتظارات وجود دارد. اما متاسفانه همان‌گونه که اشاره کردم در جوامعی مثل جامعه ما با تغییر در این نقش‌ها و ساختارهای سنتی، ما شاهد مخالفت‌های جدی‌ای هستیم و در همین راستا نظام سهمیه‌بندی به این شکل می‌کوشد تا زنان را از ارتقای موقعیت‌های اجتماعی باز دارد و از طریق کاهش میزان دانش‌آموختگی زنان آنها را به حوزه خصوصی بازگرداند و به این وسیله جامعه را از بخش اعظمی از توانمندی‌های خود محروم کند. واقعیت این است که زنان به خودباوری لازم در دسترسی به سطوح بالای آموزشی رسیده‌اند و به این وسیله فرصت‌های زیادی را برای خود فراهم کرده‌اند. در نتیجه ضروری است که سرمایه‌گذاری‌های مناسب در این خصوص از طرف دولت‌ها صورت گیرد. طبیعی است که باید از توانمندی‌های زنان که نیمی از نیروی انسانی کشور را تشکیل می‌دهند، برای تحقق اهداف توسعه استفاده شود چون برنامه‌های توسعه در سراسر جهان بر ضرورت به کارگیری این استعدادها تاکید دارند. از سوی دیگر در حال حاضر این سوال مطرح می‌شود که به نظر می‌رسد حضور زنان در سطوح بالای آموزش عالی مثل تحصیلات تکمیلی و بالاتر، زمینه مناسبی برای فعلیت یافتن این استعدادهاست. اما مثلا درخصوص سهم مدیریتی زنان در هیات‌های علمی ما کماکان با نابرابری نسبت زنان و مردان مواجهیم. اما این نکته البته خاص آموزش عالی نیست، اما در حوزه آموزش عالی به دلیل حضور زنان تحصیلکرده و دانش‌آموخته در حوزه‌های مختلف طبیعتا انتظارات هم بیشتر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.