بررسی اهمیت پرینترهای سهبعدی خانهساز در گفتوگو با «بهرخ خوشنویس»، استاد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی
آشیانه ایرانی فرودگرهای «ناسا» در ماه
زینب همتی . سلیمان فرهادیان
«بهرخ خوشنویس» در سال 1974 موفق به اخذ مدرک کارشناسی در رشته مهندسی صنایع از دانشگاه صنعتی شریف شد و پس از یک سال، مدرک کارشناسیارشد خود را در همان رشته کسب کرد. وی چهارسال بعد موفق به اخذ دکترا در رشته مدیریت و مهندسی صنایع از دانشگاه دولتی اوکلاهاما شد. دکتر «خوشنویس» در سهدهه گذشته موارد متعددی را به عنوان اختراع به نام خود به ثبت رسانده است. با این حال در چند سال اخیر ساخت سازههای سهبعدی با استفاده از فرآیندی سریع موضوع اصلی تحقیقاتش بوده است. او با اختراع روباتی که میتواند در مدت 24 ساعت ساختمانی به مساحت 200مترمربع را بـدون دخالت هرگـونه نیروی انسـانی از پایه بنا کند، صنعت ساختمانسازی جهان را در آستانه انقلابی نوین قرار داده است. دکتر «خوشنویس» خود از این فناوری به عنوان بزرگترین دستاورد بشری در زمینه ساختوساز پس از احداث دیوار بزرگ چین یاد میکند. کاری که ماشین «خوشنویس» میکند، هیچ شباهتی با آنچه امروزه در محل کار ساختمان میگذرد، ندارد. این ماشین، 550 سال پس از اختراع صنعت چاپ کتاب، آغاز عصر چاپ «خانه» را نوید میدهد. گفتنی است وی مدتهاست روی این ایده کار میکند و تاکنون طیف
وسیعی از سازهها را با استفاده از این روش ساخته است، اما اکنون او در نظر دارد با همکاری ناسا این تجربه هیجانانگیز را در ماه عملی سازد. در همین زمینه گفتوگویی را با این استاد ایرانی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی انجام دادهایم که از نظرتان میگذرد. لطفا در ابتدای کار درباره سابقه اختراعاتتان بگویید و اینکه آیا تاکنون هیچیک از آنها برای زندگی روزمره کاربردهایی داشتهاند یا نه؟ من اختراعات زیادی دارم که در اصل زمینه بسیاری از آنها تکنولوژیهای ساخت بود، همچنین در زمینههای مختلف دیگر نیز فعالیت کردم. در زمینه طراحی دستگاههای تردمیل نیز کار کردم. یکی، دوتا از اختراعاتم که برای افراد فلج و معلول طراحی شده است، به تولید انبوه رسید و در بازار موجود است که از آنها استفاده میکنند. البته روشهایی را هم در مورد ساخت ابداع کردم و اختراعاتی هم در این زمینه داشتم که محصول آن به شکل کارخانهای هم عرضه شده و در بعضی جاها از آن استفاده کردهاند. یک کامپیوتر هم برای نقشههای خیلی بزرگ درست کردم که این هم به بازار عرضه شد و از آن استفاده میکنند. البته این نکته را هم یادآور میشوم که تعداد
اختراعات ثبتشده من هم مثل تعداد اختراعات مخترعان دیگر، بیشتر از آن چیزهایی است که در بازار موجود است. پس چند تا از اختراعات دیگر شما هم کاربردهای صنعتی پیدا کردند و به تولید انبوه رسیدند. بله. البته اختراعهای دیگری هم داشتم که کاربرد صنعتی دارند و در صنعت از آن استفاده میکنند. برخی از اختراعات من کاربرد صنعتی دارند و به روشهای گوناگون در صنایع مختلف از آن استفاده کردند، ولی به دلیل نوع کاربریشان، به آن شکل تولید انبوه نشدند. در مورد چاپگرهای سهبعدی ساخت خانه که ابداع شماست کمی توضیح دهید و بگویید چه اجزایی دارد و طرز کارش چگونه است؟ اگر علاقهمند باشید، میتوانید به سایت ما به نشانی اینترنتی «www.contourcrafting.org» بروید و طرز کار پرینتر سهبعدی ساختمانسازی را در آنجا تماشا کنید. اما در مورد اینکه پرینتر ما چگونه کار میکند، باید بگویم ما از سیمان استفاده میکنیم، منتها سیمانی که ما استفاده میکنیم بسیار غلیظتر از سیمان معمولی است. ما این ملات یا مخلوط سیمان را تزریق میکنیم که توسط پمپها از یک شیپوره بیرون میآید. این شیپوره توسط سیستم روبات، در فضای سهبعدی
حرکت میکند و سیمان را لایهبهلایه در جایی که قرار است دیوارهای خانه باشند، تزریق میکند و با سرعت نسبتا سریع خانه را میسازد؛ یعنی خانه 200متری در کمتر از 20 ساعت ساخته میشود. مهمترین ویژگی خانههای ساختهشده با این چاپگرها چیست؟ به عنوان مثال آیا استحکام بیشتری دارند یا ارزانترند یا ویژگی دیگر؟ البته همچنانکه خودتان گفتید یکی از ویژگیهای مثبت این خانهها سرعت ساخته شدن آنهاست که در عرض 20 ساعت ساخته میشود، ولی به جز این، آیا ویژگیهای مثبت دیگری هم دارد؟ قاعدتا وقتی که بتوانید اینقدر با سرعت خانهای را بسازید، هزینهها بسیار کمتر میشود. در این حالت، مخارج رفتوآمد کارگران را ندارید، در تمام مدت چند ماهی که معمولا طول میکشد ساختمان را بسازید، مصرف سوخت را ندارید، تعداد کارگرهایی که استخدام میکنید، بسیار کمتر است، حتی اگر همان تعداد را هم استخدام کنید، فقط به مدت یکی، دو روز استخدام میکنید، نه برای چندین ماه. بنابراین قیمت به مراتب ارزانتر میشود. اصولا هر چیزی که اتوماتیک و خودکار ساخته میشود، قیمتش بهشدت پایین میآید؛ مثلا قیمت کفشهای دستدوز چندین برابر کفشهای
کارخانهای و ماشینی است. ولی تمام کفشهایی که ما استفاده میکنیم، همه اتوماتیک ساخته میشود به همین دلیل، قیمتشان بسیاربسیار کمتر از کفشهای دستدوز است. در مورد ساخت خانه نیز همینطور است. الان نیز ما همه خانهها را با دست میسازیم و قیمتشان نیز مثل کفش دستدوز بالاست، اما وقتی که اتوماتیک بسازیم، قیمتشان یکسوم تا یکچهارم پایین میآید. برای مثال خرج ساختمانی که ممکن است 40 میلیونتومان باشد، میتوان با 10میلیونتومان آن را ساخت. اصلا چطور شد به موضوع ساخت خانه با چاپگرها علاقهمند شدید، ایده این کار از کجا در ذهنتان شکل گرفت؟ همانطور که قبلا هم گفتم، تمرکز تحقیقاتم روی سیستمهای ساخت و روشهای ساخت بود، منتها من روی روشهای ساخت کارخانهای تکیه داشتم زیرا رشته من مهندسی سازه و ساختمان نبود و در رشته معماری یا ساختمانسازی سررشتهای نداشتم. هدف من ابداع متدهایی بود که بتوان قطعات کوچکتر خانهها را در کارخانه درست کرد و وقتی که این متدهای چاپ سهبعدی برای اولینبار پدیدار شدند، به ذهنم رسید که سرعت این کار را زیاد کنم، چون این دستگاهها، کار را خیلیخیلی آهسته انجام میدهند.
اینها از لایههای بسیار نازکی استفاده میکنند زیرا زمانی که لایه ضخیم شود، کیفیت سطوح از بین میرود و شما روی سطوح حالت پلهپله و موجدار میبینید. من به دنبال روشی بودم که بتوانم به کار سرعت دهم و نتیجه گرفتم که هیچ راهی ندارد مگر اینکه لایهها را ضخیمتر درست کنیم، منتها همینطور که گفتم، اگر لایهها ضخیمتر شوند، کیفیت سطوح از بین میرود. اختراع اصلی من این بود که توانستم با لایههای ضخیم، سطوح صاف درست کنم. این کار را هم با ابداع یک سازه انجام دادم. این سازه مالهای دارد که زاویهاش توسط دو کامپیوتر کنترل میشود. این ماله کنار شیپوره تزریق قرار دارد و همینطور که مایع ملات بیرون میآید، این ماله سطح خارجی را صاف میکند. البته بعدها روی طرح این ماله بیشتر کار کردم و در نهایت در دو طرف این شیپوره ماله گذاشتم. شیپوره دیگری را هم در وسط گذاشتم و در نهایت سیستمی پدید آمد که قابلیت تزریق بتن دارد و میتواند دیوارهایی با ضخامت معمولی درست کند. البته تاکید میکنم کاملکردن این طرح، چند سال طول کشید و همه آنها یک دفعه به فکر من نرسید بلکه کمکم کامل شد. در ساخت خانهها با پرینتر، از چه مصالحی
استفاده میکنید؟ در ابتدا، سازهها را با پلمیرها درست میکردم و بعد رفتم روی سرامیکها و روی گلهای مختلف کار کردم و بعد کمکم به این فکر افتادم که چرا از بتن استفاده نکنیم، منتها تزریق بتن بسیاربسیار مشکل است زیرا شن و ماسه و ریگ زیادی درون بتن هست که همین موضوع باعث میشود بهراحتی نتوان ملات بتن را پمپ کرد، مخصوصا زمانی که غلظتشان خیلی زیاد باشد که ما با این وضعیت بسیار روبهرو میشویم. بنابراین یکی از چالشهای بزرگ من، تزریق بتنی بوده که شن و ریگ و ماسه زیادی درون آن باشد، اما در نهایت فناوریهای لازم را ابداع کردیم. الان من در مورد همین روش چاپگر یا ساخت پیرامونی، بیش از 20 اختراع ثبتشده دارم. یکی از مصالحی که شما استفاده میکنید، بتن یا ملات شن و سیمان و ماسه است. شما میگویید هر خانهای در عرض یک روز ساخته میشود در حالیکه میدانیم مدتزمان زیادی طول میکشد تا ملات سیمان خشک شود. مدتزمانی که طول میکشد سیمان خشک شود، به اختیار خودمان است. این سیمانهایی که ما امروزه مصرف میکنیم، مخصوصا کاری میکنند که آهستهتر سفت شود، برای این کار هم موادی به آن اضافه میکنند که
کندتر سفت شود زیرا اگر سریع سفت شود، دیگر نمیتوان بهراحتی با آن کار کرد، دیگر نمیتوانید سیمان را جایی ساخت و جایی دیگر از آن استفاده کنید، شما نمیتوانید آن را به محل ساختمانسازی حمل کنید. بنابراین عمدا کاری میکنید که سیمان دیرتر سفت شود، برای همین موادی به آن اضافه میکنند، اما اگر آن مواد شیمیایی را به سیمان اضافه نکنیم، سیمان زودتر سفت میشود، در عوض مواد شیمیایی دیگری هم هست که تسریعکننده نام دارند و همچنان که از اسمشان پیداست کارشان این است که باعث تسریع سفتشدن سیمان شوند. این مواد کاری میکنند که سیمان خیلی سریعتر خشک شود. البته ما اکنون میتوانیم کاری کنیم که ملات سیمان در عرض سهدقیقه ببندد. البته شاید لازم نباشد اینقدر سریع کار کنیم و نزدیک به نیمساعت هم برایمان مناسب است زیرا اگر خیلی سریع سفت شود، خودمان هم دچار مشکل میشویم. در ایران ساخت خانهها پرهزینه است، مخصوصا این هزینه برای روستاییان زیاد است و به همین دلیل بیشتر خانههای روستایی گلی هستند و در نتیجه در برابر خطرهای طبیعی مانند سیل و زلزله مقاوم نیستند. آیا میتوان این فناوری شما را به نحوی تغییر داد که برای مناطقی
مثل ایران هم قابل استفاده باشد، در نتیجه هم بتوان خانهها را سریع ساخت، هم اینکه هزینه زیادی نداشته باشند. سوال خوبی پرسیدید. اولا ما میتوانیم همان خانههای گلی را به این روش بسازیم. منتها از نظر طراحی میتوانیم طرحهایی اجرا کنیم که در آن انحنا و قوس وجود داشته باشد و در نتیجه بتوانیم حتی با استفاده از همان مصالح گلی، استحکام ساختمان را بیشتر کنیم. این یک راه است، ولی راهحل بهتر این است که ما از مصالح درست (مصالح سیماندار) استفاده کنیم. البته چون ما خانهها را با دستگاه و اتوماتیک میسازیم، خرج ساخت بسیار کمتر میشود. بنابراین میتوان از محل صرفهجویی در هزینه کارگران، در تامین مصالح، سرمایهگذاری کنیم و از مواد بهتری برای ساخت خانه استفاده کنیم. خلاصه آنکه در مورد استحکام یک ساختمان، هم مواد و مصالح بهکاررفته مهم است و هم طرح ساختمان. اگر به فرض از بهترین مواد هم استفاده کنید ولی دیوارههای نازک درست کنیم یا ساختمان را بد طراحی کنیم (مثلا بالکنی درست کنیم که خیلی دراز باشد، اما در زیرش ستونی نداشته باشد)، فرومیریزد. پس هم مواد و مصالح باید مناسب باشد و هم طرح درست باشد، دیوارها به اندازه
کافی ضخیم باشند، روی اصول مهندسی طرح شده باشد و با مجموع این دو عامل است که میتوانیم خانههای خوبی بسازیم. من میگویم حتی اگر ما سیمان و مصالح مناسب نداشته باشیم، با استفاده از این ماشین لااقل میتوانیم طرح را درست پیاده کنیم. با استفاده از این دستگاه، دقت ما برای ساخت یک خانه، تا یک میلیمتر افزوده میشود. پس این دقتی که در کار پرینتر است، نمیتوان در کار دستی بناها یا معمارها اعمال کرد. به هیچوجه معماران و بناها نمیتوانند این میزان از دقت را در کارشان رعایت کنند. الان تمام ساختمانها، دقتشان بسیار کم و در حد چندین سانتیمتر است و به همین دلیل بسیار کج و معوج هستند و بنا یا استادکار هم با نگاه کردن نمیتواند متوجه شود که اینها کج هستند. آنها سعی میکنند با استفاده از شاقول و وسایل دیگر، دقت کارشان را زیاد کنند ولی هیچوقت نمیتوانند به این دقت برسند. با استفاده از روش پرینت، دقت کارمان بسیاربسیار زیاد میشود. دسترسی به ابزارهایی که شما برای پرینت سهبعدی ساختید، دشوار است و خود همین موضوع بهکارگیری این تجهیزات، ساخت خانه را با مشکل مواجه میکند یا اینکه هزینهها را بالا
میبرد؟ باز هم سوال خوبی پرسیدید. الان اگر کسی بخواهد در روستاهای ایران جادهسازی کند، اگرچه میتواند از کارگران ساختمانی ارزانقیمت استفاده کند و با استفاده از بیل و کلنگ جاده بسازد، اما در عمل کسی از این نیروهای انسانی استفاده نمیکند بلکه با استفاده از بولدوزر و دیگر دستگاههای راهسازی، کار را با سرعت و دقت بیشتر و خطرات جانی بسیار کمتر به پایان میرسانند، یعنی در نهایت گرچه قیمت آن بولدوزر و آن ماشینهای راهسازی قابل توجه است، ولی در مجموع در انجام کار صرفهجویی میشود. در مورد این تکنولوژی و فناوری پرینت سهبعدی ما نیز ماجرا تا حدودی به همین شکل است. شما با یک سیستم میتوانید صدها خانه بسازید و اگر خرج این ماشین را بین این خانهها سرشکن کنید، میبینید که سهم خرج این ماشین برای هر خانه بسیار ناچیز میشود. پس دیگر نباید نگران هزینه دستگاهها و قطعات یدکی بود زیرا همانطور که گفتم چنین نگرانیهایی ابتدا در مورد بولدوزرها و دیگر دستگاههای راهسازی نیز وجود داشت. این مشکل در مورد تمام اتومبیلهایی که الان در روستاها و شهرها کار میکنند، نیز وجود دارد. اتوبوس و کامیون نیز دستگاههای پیچیدهای
دارند که هزاران قطعه دارند و احتمالش هم هست که هر کدام از این قطعهها خراب شود ولی همانطوری که دیدید اوایل ممکن است مسالهساز شود، ولی کمکم همه چیزها حل میشود. ما هم امیدواریم این سیستم ساختمانسازی ما هم انشاالله یک روزی در آیندهای نهچندان دور به واقعیت برسد. به نظر شما آینده پرینت سهبعدی در حوزه معماری چگونه خواهد بود؟ به نظر میرسد این تکنولوژیها این امکان را برای ما فراهم میکند که طرحهای بسیار زیبای معماری را اجرا کنیم؛ طرحهایی که در حال حاضر به دلیل مخارج زیاد ساخت این نوع طرحها، هماکنون امکانپذیر نیست. بهعنوان مثال در آینده ما از دیوارهای انحنادار زیاد استفاده میکنیم بنابراین چهره ساختمانها، محلها و شهرها به خاطر این تکنولوژی عوض خواهد شد. هماکنون معمارها به این تکنولوژی خیلیخیلی علاقهمند هستند زیرا برای اینکه برای اولین بار به آنها امکان میدهد که طرحهای پیچیدهای را با هزینههای کم اجرا کنند و دیگر خانهها و ساختمانها مثل الان مکعبهای صاف و ساده نخواهد بود. در خبرها آمده بود که شما تصمیم دارید با ناسا همکاری کنید و مجتمعهایی را در کره ماه بسازید.
اگر میشود در مورد این طرح هم کمی توضیح دهید. ما قصد داریم چنین کاری را انجام دهیم و تاکنون هم بخشی از کار را انجام دادهایم. ناسا هماکنون پروژهای دارد با موضوع ساختوساز روی کره ماه، ما با ناسا قرارداد داریم و بودجه خیلی خوبی هم برای این کار در دسترس ما قرار داده است. الان نزدیک دو سال است که ما کار را شروع کردهایم. البته باید تاکید کنم هدف ما این نیست که در ماه مجتمع مسکونی بسازیم، بلکه ناسا در وهله اول میخواهد سیستمهای زیربنایی را روی کره ماه بسازد. آنها در درجه اول فرودگاه میخواهند. آنها میخواهند جایی داشته باشند که فرودگرشان را با خیال راحت در آنجا فرود بیاورند. این فرودگرها در آینده بزرگتر و بزرگتر میشود و در نتیجه نمیتوان این دستگاههای بزرگ، پیچیده و سنگین را روی خاک و غبار نرم فرود آورد. در آینده برای اکتشاف بیشتر در کره ماه، باید فرودگرهای بزرگتری بسازیم. اینها به فرودگاههای بزرگ و مناسبی احتیاج دارند، یعنی یک جای سفتی که بتوانند روی آن فرود بیایند بنابراین اولین چیزی که باید بسازیم، فرودگاهها هستند. دوم دیوارهایی هستند که باید در یک طرف این فرودگاه ساخت زیرا آن گازی که
با سرعت و فشار زیاد از فرودگرها بیرون میآید، میتواند سنگ و کلوخ و ... را به اطراف پرتاب کند و به آن شهرک ساختهشده و دستگاههایی که آنجا وجود دارد، آسیب برساند، بنابراین در قسمت دوم، چیزی که باید بسازیم، این دیواره و مانع است. گام بعد، ساختن جاده است که باید این فرودگاه را وصل کند به آن پایگاهی که درست کردیم. در مرحله بعد هم باید در آن پایگاه، آشیانههای فرودگرها را بسازیم زیرا این فرودگرها و فضاپیماها باید در جایی ایمن باشند و از تابش خورشید و از بمباران ذرات فضایی (که همیشه روی ماه فرود میآیند)، در امان باشند. چیز دیگری که میخواهیم بسازیم، دیوار است. این دیوارها، دیوارهای سایهگستر نام دارند. اهمیت دیوارهای سایهگستر این است که درجه حرارت در سیارات دیگر بهویژه روی کره ماه بسیار زیاد است، بنابراین وقتی که زیر آفتاب مستقیم باشیم، دما حدود 140درجه سانتیگراد و در سایه نزدیک به منهای 130درجه است و در نتیجه میبینیم که اختلاف درجه حرارت در آفتاب و سایه در ماه بسیار زیاد است که این موضوع برای دستگاههای حساس و پیشرفته فضاپیماها بسیار آسیبرسان است. پس برای اینکه تنش روی دستگاهها کمتر شود، بهتر است
تجهیزاتمان را همیشه در سایه بگذاریم، بنابراین لازم است دیوارهای سایهگستر درست کنیم. دورنمای این صنعتی که شما شروع کردید، به چه صورتی است؟ یعنی آیا این فناوری فقط برای سازمانهای خیلی عریض و طویل است و کاربردهای محدودی پیدا میکند یا آنکه مثل کامپیوتری که الان در خانه افراد بسیاری هست، این چاپگرهای سهبعدی هم به این سمت میروند و بسیاری از مردم در خانه خود یک چاپگر سهبعدی دارند و مثلا قطعاتی را که در خانه به آنها احتیاج دارند، خودشان میسازند؟ صددرصد اینطور میشود. کمکم قیمت چاپگرهای کوچک، ارزانتر میشود. الان من در دفتر خودم دو چاپگر سهبعدی دارم. (حالا بماند که در آزمایشگاه 30،20 دستگاه پرینتر سهبعدی داریم.) همانطوری که هماکنون پرینتر کامپیوتر فراگیر شده و افراد بسیاری از این پرینترها در خانه یا محل کار خود استفاده میکنند، در آینده هم هر کسی میتواند در خانه خودش یک پرینتر سهبعدی داشته باشد. البته باید به خاطر داشت که شاید همه افراد نتوانند از این دستگاه استفاده کنند یا حتی ممکن است علاقهای هم به آن نداشته باشند، ولی دستکم این است که این دستگاه فراگیر میشود و در دسترس همه
قرار میگیرد و همه میتوانند در صورت لزوم از آن استفاده کنند، برای مثال هماکنون بسیاری از افراد در خانههایشان چاپگر ندارند و اگر روزی به چاپگر نیاز داشته باشند، در محل کار از آن استفاده میکنند یا به شرکتهای خدماتی فنی مراجعه میکنند؛ مثلا خود من در خانه چاپگر ندارم و از چاپگر محل کارم استفاده میکنم. شاید سرنوشت چاپگر سهبعدی هم به همین صورت باشد. قاعدتا مهندسان و آنهایی که فنیترند و هنرمندان و مجسمهسازها در خانههایشان چاپگر سهبعدی خواهند داشت. در نهایت این ماشینها میتوانند پارچه هم چاپ کنند. بعضی خانمها ممکن است چنین چیزی داشته باشند و با استفاده از آن لباس درست کنند. احتمالا در محله شما هم مغازههایی خواهد بود که از این نوع پرینترها داشته باشند کمااینکه هماکنون مغازههایی هستند که اسناد و مدارکتان را فتوکپی میکنند یعنی دوبعدی چاپ میکنند. شاید ما در آینده از این مغازهها داشته باشیم که دستگاه چاپ سهبعدی داشته باشند، برای مثال هنگامی که یک قطعه، مثلا چرخدنده پلاستیک دستگاه ماشینشویی شما میشکند، میتوانید به سایت کارخانه یا شرکت سازنده در اینترنت مراجعه و طرح آن چرخدنده را دانلود کنید
و سپس فایل آن را روی یک حافظه بگذارید و به مغازه سر خیابانتان ببرید که پس از چند دقیقه، چرخدنده آماده را از آنجا تحویل بگیرید و لباسشوییتان را تعمیر کنید. امکان دارد در آینده چنین چیزهایی وجود داشته باشد. برنامههای آینده شما برای توسعه چاپگرهای سهبعدی چیست؟ چه آنهایی که برای ساختمانسازی است و چه آنهایی که در صنایع کاربرد دارند. اولین برنامهام این است که در مورد چاپگرهای ساختمانساز اقدام کنیم. میخواهیم شرکتی را پایهگذاری کنیم و برای اولینبار شروع کنیم به ساختن این دستگاهها و بتوانیم به خواست خدا، تا چند سال دیگر این دستگاهها را به همهجای دنیا صادر کنیم. در حال حاضر، این اولین خواسته من است و اصلیترین فعالیت من در این قسمت است که هماکنون انرژی زیادی را در این بخش صرف میکنم. البته تاکید میکنم که علاقهام در این زمینه بسیار وسیع و گسترده است و هر چند وقت یکبار، ایدههای جدیدی برای چاپگرهای سهبعدی در سطح کوچک و ... به ذهنم میرسد که در دانشگاه مشغول تحقیق روی این طرحها هستم و همیشه دلم میخواست طرحهای بیشتری عرضه کنم که هر کدامشان امتیازاتی داشته باشند مثل ارزانتر
بودن، دقیقتر بودن و قابلیت استفاده از مواد مختلف مثل سرامیکها، مثلا بتوانیم تاج دندان و پروتزهای دندانی را از این مواد بسازیم یا پروتزهای استخوان را بتوانیم از این روش تهیه کنیم. هماکنون استفاده از این روش در عرصههای پزشکی، کمکم در حال افزایش است و بسیاری درباره ساختن اعضا و اندامهای بدن مثل کلیه و ... صحبتش را میکنند و من هم امیدوارم اگر عمری باقی بود، در این زمینهها وارد شوم زیرا کاربردهای پزشکی این روش برای من بسیار جالب است. البته باز تاکید میکنم تا چند سال آینده اگر زنده باشم و بتوانم سیستم ساختمانسازی را به نتیجهای مطلوب برسانم، خودم راضی خواهم بود و از این دورانی که در کره خاکی زیستم، رضایت خواهم داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.