|

سیاست‌های نفتی 5 سال آخر پهلوی - 9

مجید تفرشی

این گزارش از میزان 22درصدی رشد اقتصادی ایران یاد کرده که هدف دولت، رساندن آن به 27درصد بوده است. با این همه پارسونز معتقد بود: «ایرانیان به دلیل گرایش خود به ادعاهای مبالغه‌آمیز درباره رشد اقتصادی و رسیدن به اهداف خود موجب می‌شوند که ناظران خارجی پیشرفت‌های واقعی را نیز با دیده تردید بنگرند.» سر آنتونی پارسونز سفیر کبیر وقت بریتانیا در تهران در گزارش محرمانه اول ژانویه خود در مرور سال 1976، تحولات ایران در طول این سال را «در برخی موارد آغاز شکل‌گیری فضای بی‌ثباتی، اندکی اضطراب‌آلود و آغاز بیماری‌اي که به عنوان واکنش از ابتدای آغاز رشد بزرگ اقتصادی جمع شده» توصیف می‌کند. پارسونز تاکید می‌کند: «اوج‌گیری مالی و اقتصادی شاید کاهش یافته باشد، ولی بلندپروازی‌های شاه برای کشورش کاهش نیافته است. او از هر زمان دیگری بیشتر برای رسیدن به تمدن بزرگ مصمم است، ولی اکنون توجه خاص باید بر نیاز به کار سخت‌تر در جهت افزایش تولید در جهت جلوگیری از اتلاف و افزایش هزینه‌ها باشد.» بر اساس این گزارش، تغییر سیاست‌های اقتصادی و آغاز کاهش درآمدهای نفتی، دولت وقت ایران را مجبور کرده بود تا از بیشتر برنامه‌های گسترش سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی خود چشم پوشیده و برخلاف سال‌های قبل، به‌جز مشارکت مالی در کمپانی «کروپس» آلمان، در هیچ پروژه جدید خارجی دیگری سرمایه‌گذاری نکند. در ادامه این گزارش در زمینه فساد اقتصادی و تورم آمده است: «کنترل قیمت و سود و برنامه مبارزه با فساد به شیوه مرسوم خودکامه و هرازچند گاهی پایدار مانده... ولی تورم احتمالا در حدود 15 تا 20درصد وجود دارد و حتی شاه نیز به رقم 12درصد اعتراف کرده است.» پارسونز می‌نویسد، در نیمه نخست سال 1976، برخلاف سال‌های قبل، به دلیل بروز موانع مالی، شماری از شرکای خارجی ایران از جمله بریتانیا برای دریافت مطالبات خود از بابت قراردادهای بزرگ سه سال اخیر و افزایش ناگهانی بهای نفت و رشد اقتصادی ایران دچار مشکلاتی بوده‌اند، ولی در نیمه دوم سال اوضاع تا حدی بهبود یافت.
*ادامه دارد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.