|

رنجی که از میراث می‌بریم

سیدمصطفی هاشمی‌طبا . معاون رییس‌جمهور دوران سازندگی

همه ما اگر باور نداریم اما می‌دانیم که سرانجام دیر یا زود دنیا را ترک می‌کنیم و بر اساس اعتقاد دینی به سرای باقی می‌شتابیم. البته این را همه می‌دانند اما آنان که آن را باور دارند و در زندگی به آن می‌اندیشند اندک هستند. اینک که می‌رویم آنچه باقی می‌گذاریم برای بازماندگان مهم است و بر اساس آن به ما می‌اندیشند. اگر پدری برای فرزندانش مبالغی استقراض بگذارد، قضاوت آنها بر پایه عملکرد او احیانا منفی خواهد بود و اگر کار خیر بگذارد و درستی و مهر و صفا، آنان نیز به او تاسی خواهند کرد. در سطح سیاسی و اجتماعی نیز چنین است؛ میراث خودکامگان جهان نوعا ویرانی و آشفتگی و دلهره و عدم اعتماد مردم است، همچنانکه میراث هیتلر و استالین موسولینی و اخیرا صدام‌حسین و قذافی و خمرهای سرخ و بسیاری دیگر چنین بوده است. در‌حالی که در اروپای پس از جنگ، رهبران سیاسی حداقل در ظاهر میراثی به جا می‌گذارند که در آن آرامش و کار، فعالیت و امید به آینده دیده می‌شود و نیز در سطحی عادی دموکراسی را میراث می‌گذارند. می‌خواستم در باب ورزش و تربیت‌بدنی و میراثی که نوجوانان و جوانان ما از دوره تربیت در مدارس و دانشگاه‌ها در این باب، یا خود به جامعه می‌برند اندکی بیندیشم و اینکه چرا پس از سال‌ها در دولت‌های مختلف چه قبل و چه بعد از انقلاب میراثی ناچیز در تربیت‌بدنی از مدارس به دانش‌آموزان رسیده است و نیز می‌خواستم آن را به کل ورزش کشور تعمیم دهم اما پس از لختی اندیشه دریافتم که میراث ورزش در برابر بسیاری دیگر از پدیده‌های جاری کشور از منزلت و شأن بهتری برخوردار است و اگر خوب به خود نگه کنیم، درمی‌یابیم که آنچه از خودمان در زمینه‌های مختلف به یادگار می‌گذاریم حداقل در شأن و شایستگی شعارهای اسلامی‌مان نیست. در این یادداشت قصدم نه سیاه‌نمایی و نه محکوم کردن شخص یا فرد خاص است. قصدم آن است که بگویم شاخص‌ها و ملاک‌های ما باید معلوم باشد تا افراد یا کارها را با آن شاخص بسنجیم. اگر به‌عنوان کسانی که اصول و فروع ‌دین را قبول دارند، شاخص‌ها را فراموش کنیم، آنگاه به ورطه هلاک خواهیم افتاد. قصدم آن‌ است که مصداق فرمایش مولی علی که «خاک به‌صورت مداحان بپاشید» و «دوست آن ا‌ست که عیب دوست را بگوید نه آنکه بی‌جهت از او تمجید کند» نباشم. در جایی خواندم که مسوولی در موردی گفته بود که ما علم‌غیب‌ نداشتیم که چه می‌شود و به همین دلیل اشتباه کردیم. می‌خواهم بگویم اداره جامعه و تصمیم‌گیری در مورد مسایل آن نیاز به عقل و بصیرت دارد و نیاز به داشتن معیار و شاخص تا بر آن اصول قضاوت کرده و تصمیم بگیریم و اتفاقا معیارها و شاخص‌های اسلامی بسیار روشن و واضح است و تقریبا همه به آن آگاهی دارند اما چگونه است در بسیاری مسایل مهم چشم را می‌بندیم و بر حدیث نفس تصمیم می‌گیریم.
و آنگاه بهانه نداشتن علم‌غیب را می‌آوریم. میراث ما آنگاه درست و قابل عنایت است که بر اصول موضوعه و ارزش‌ها استوار باشد وگرنه مهری بر پیشانی به این نام می‌تواند مبین قبول اصول باشد و به‌گمانم مهم‌ترین ضعف ما اینک پایبند نبودن به اصول و ارزش‌هاست. متاسفانه شاخص‌ها و آمارها در مجموعه‌های اجرایی چندان دقیق و درست نیست و با مقایسه یک آمار واحد از خروجی دستگاه‌های مختلف بی‌نظمی‌هایی را می‌بینیم. این را به‌عنوان شاهدی عینی بر عدم توجه به اصول و ارزش‌ها می‌توانیم ذکر کنیم. حال بگذریم از اینکه آمارها و شاخص‌های اجتماعی حاصل از شیوه‌های ابداعی غربی را کلا محکوم می‌کنیم. به هر حال باید بدانیم که میراثی که این نسل برای نسل آتی می‌گذارد چیست؟ با محکوم کردن هر نوع سیاه‌نمایی باید بگویم برخی افراد که متصدیان امر بوده‌اند میراث متصدیان قبلی و دوران‌ تصدی‌گری دیگران را انحراف و اعوجاج و خیانت خواندند و تمامی تلاش‌ها و کوشش‌ها و دستاوردهای سال‌های پس از انقلاب را زیر سوال برده‌اند، حال پس از هشت‌سال باید میراث را دید و به آن پرداخت:1- از لحاظ اقتصادی برخلاف آیه شریفه «و ان یجعل‌الله للکافرین علی‌المومنین سبیلا» درهای کشور را بر واردات از کشورهای بیگانه باز کرده‌اند و نه‌تنها سبیل (راه) که یک شاهراه برای آنها ساخته‌اند. حجم‌ نقدینگی را به‌شدت افزایش داده‌اند و تورم همراه با رکود را به ارمغان آورده‌اند. 2- از لحاظ شیوه تصمیم‌گیری با حذف یا ادغام نهادهای تصمیم‌گیر، اصولا روش تصمیم‌گیری را مختلف کرده‌اند و علاوه بر آن با تصمیم‌گیری‌های فردی و موضعی، اصولا انگیزه‌ای برای تصمیم‌گیری نهادها و تصمیم‌گیری باقی نگذاشته‌اند. 3- از لحاظ تولیدی، بخش عظیمی از تولید، دچار رکود یا درگیری‌های فراوان شده و هیچ مرجعی به آنان نمی‌تواند رسیدگی کند.
4- از لحاظ پیشرفت طرح‌های اصلی و پروژه‌های زیربنایی کافی‌است بدانیم از بودجه سال 92 چنددرصد به این طرح اختصاص داده شده است. آنگاه می‌توان پیشرفت طرح‌ها را بهتر دریافت کرد. 5- روزنامه‌ها و رسانه‌ها، مملو از موضوع بهداشت مردم، وضع بیمارستان‌های دولتی، سهم روبه‌‌افزایش مردم در درمان است. یک نگاه به یک بیمارستان دولتی عمق مساله را می‌رساند. اینها و بسیاری دیگر از این‌گونه پدیده‌ها هستند که به‌عنوان میراث، به‌جای‌مانده‌اند. فراموش نکنیم که نباید تلاش‌ها و فعالیت‌ها و فداکاری‌هایی که بدنه جامعه می‌کند و جامعه در بخش‌هایی به رشد و توسعه می‌رسد را حاصل بودن خود بدانیم. جامعه در تلاش است و امید به آینده دارد. باید در کار آنان تسهیل کنیم و میراثی به‌جای بگذاریم که فرهیختگان در نوشتن تاریخ‌ از ما به نیکی یاد کنند و این به‌دست نمی‌آید مگر با جمعی باتجربه، معتدل، آینده‌نگر، آزمون‌داده و فارغ از آزمندی جاه و مقام و مال. با این امید که چنین شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.