|

رییس‌جمهوری درحال مرگ

ترجمه: محمدعلي ‌عسگري

سکته مغزی «عبدالعزیز بوتفلیقه» رییس‌جمهوری 76 ساله الجزایر و اعزام سریع او به فرانسه بحث و جدل پیرامون آینده سیاسی او و سناریوهای احتمالی برای جایگزینی‌اش را مطرح کرد. هرچند مقامات رسمی می‌گویند وضع مزاجی او بهبود‌یافته و تا حدودی الجزایری‌ها نیز این خبرها را با خوش‌بینی دنبال می‌کنند، اما می‌دانند که او دست‌کم دیگر قادر نخواهد بود سال 2014 خود را برای چهارمین دوره نامزد ریاست‌جمهوری کند. برخی از سیاستمداران الجزایری تا آنجا پیش رفته‌اند که سناریوهای دیگری را برای انتقال قدرت تا پیش از آن زمان نیز مطرح می‌کنند. به موجب ماده 88 قانون اساسی کشور در صورت ناتوانی رییس‌جمهوری یا بیماری او باید مسوولیت وی به رییس پارلمان واگذار شود، اما هنوز در الجزایر چنین اتفاقی نیفتاده است. برخی ناظران نزدیک به مراکز قدرت در الجزایر می‌گویند سکته اخیر بوتفلیقه در گذشته هم سابقه داشته است اما پیش‌تر در باره وضعیت جسمی رییس‌جمهوری اطلاع‌رسانی نمی‌شد ولي این‌بار به‌صورت صریح و رسمی اطلاع‌رسانی شده است. اتفاقی که قبلا رخ نمی‌داد و همین مساله گمانه‌زنی‌های متفاوتی را پیش کشیده است. به‌طوری که بعضی می‌گویند مساله سکته رییس‌جمهوری به نامزدی او برای دور چهارم خاتمه داد و بعضی دیگر برعکس می‌گویند خود اعلام این خبر مقدمه‌سازی برای همان دور چهارم است. به گفته اینها چند روز دیگر رییس‌جمهوری با تبلیغاتی گسترده به کشور بازمی‌گردد و طرفدارانش با تجمعاتی به‌اصطلاح «خودجوش» از اوخواهند خواست که برای یک دوره دیگر نامزد ریاست‌جمهوری شود! جیلالی سفیان، رییس حزب «نسل جدید» که یک حزب مخالف است، می‌گوید: ضعف بدنی رییس‌جمهوری به‌گونه‌ای است که او دیگر نمی‌تواند نامزد شود. وی در گفت‌وگو با روزنامه الشرق‌الاوسط گفته است: الجزایر در برابر سه سناریو قرار دارد؛ یکی اینکه رییس‌جمهوری صحیح و سالم دوباره به کشور برگردد و بتواند دوره‌اش را به پایان برساند. درآخرهم با برگزاری یک انتخابات سالم قدرت را به دیگری واگذار کند. اما این سناریویی است که گمان نمی‌کنم اجرایی شود. سناریوی دوم اینکه رییس‌جمهوری به کشور بازگشته و به حکومت همچنان ادامه دهد و پاییز آینده انتخابات زودهنگام برگزار کند. سناریوی سوم اینکه وضعیت مزاجی رییس‌جمهوری به همین شکل استمرار پیدا کرده و درنهایت مجبور شوند به همان شکلی که در قانون اساسی پیش‌بینی شده انتخابات جدیدی برگزار کنند. به گفته جیلانی بدترین سناریو این است که رییس‌جمهوری با این حال بیمارش قصد ورود به صحنه انتخابات برای چهارمین دور ریاست‌جمهوری را داشته باشد. بوتفلیقه از ماه آوریل گذشته تاکنون در فرانسه به‌سر می‌برد. مقامات الجزایری می‌گویند او به سکته خفیفی دچار شده و گرچه حالش خوب است اما برای بعضی معاینات پزشکی به همان بیمارستانی اعزام شده که سال 2005 در آنجا جراحی شده بود. جیلالی به اتفاق احمد‌بن بیتور نخست‌وزیر اسبق و محمد مشاطی (92 ساله) از رهبران انقلاب الجزایر گروهی ائتلافی را تشکیل داد‌ه‌اند که هدفشان مبارزه برای انصراف بوتفلیقه از نامزد شدن در دور بعدی ریاست‌جمهوری است. اعلام رسمی طی سال‌های گذشته بوتفلیقه و اطرافیانش عادت داشتند اخبار مربوط به بیماری او را به شیوه‌ای خاص به اطلاع مردم برسانند. هربار که مساله‌ای درباره وضعیت جسمانی رییس‌جمهوری مطرح می‌شد بوتفلیقه در تلویزیون ظاهر شده و تمام شایعات را برطرف می‌کرد. برای مثال یک‌بار شایعه شده بود او مرده است و ناگهان رییس‌جمهوری به بیمارستان نظامی عین‌النعجه در پایتخت رفت تا از یوسف قرضاوی دیدن کند. دیگری زمانی که به همراه دو‌برادرش مصطفی و سعید از خانواده زین‌الدین زیدان بازیگر معروف فرانسوی - الجزایری‌تبار استقبال کردند. در آن زمان نیز شایع شده بود که رییس‌جمهوری مرده است اما بعد از دوهفته در خبر‌ها آمد که مصطفی به سرطان مبتلا شده و درگذشته است. تقریبا در محافل سیاسی و رسانه‌ای الجزایر همه می‌دانند که رسوایی‌های مالی سعید برادر رییس‌جمهوری برایش سنگین تمام شده است و همین امر می‌توانسته بیماری او را تشدید کرده باشد. ابتدا گفته شد او به خونریزی شدید معده دچار شده است و بعد اینکه باید مدتی برای درمان در فرانسه بماند. همین امر گمانه‌زنی‌ها را درباره وخامت حال او بیشتر کرد. انور مالک، تحلیلگر سیاسی الجزایری مقیم فرانسه می‌گوید: «سلامتی رییس‌جمهوری مساله‌ای است که دیگر اجازه نمی‌دهد او در دور بعدی نامزد ریاست‌جمهوری شود بنابراین باید پیش از برگزاری انتخابات آینده با این مساله برخورد کرده و برای آن راه‌حلی پیدا کرد.» او که یک افسر سابق ارتش است می‌گوید: «به اعتقاد شخصی من بوتفلیقه هرگز حکومت را رها نمی‌کند زیرا با این کار بسیاری از اطرافیانش از مواهب حکومت محروم می‌شوند. به‌خصوص کسانی که درپرونده‌های فساد دوران 14‌ساله حکومت نقش پر‌رنگی داشته‌اند. بدون شک در راس هرم قدرت کسانی هستند که نمی‌خواهند او برای نوبت چهارم رییس‌جمهوری شود اما آنها به اندازه کسانی که در قصر المرادیه نفوذ دارند، کارایی ندارند. در حال حاضر نزاع سختی بین برخی افراد مثل احمد اویحیی (نخست‌وزیر سابق) و دیگران درجریان است.» از سوی دیگر العربی زواق، یک تحلیلگر دیگر الجزایری می‌گوید: این نخستین‌بار نیست که رییس‌جمهوری به خارج اعزام می‌شود. لکن این اولین بار است که این اعزام به‌صورت علنی و آن هم از زبان وزیر اول اعلام می‌شود. معنای این کار آن است که ما در وضعیتی شبیه به سال 2005 قرار داریم که رییس‌جمهوری برای چند‌ماه در فرانسه ماند و تحت عمل جراحی سختی قرار گرفت. با این تفاوت که این‌بار رییس‌جمهوری به لحاظ جسمی ضعیف‌تر شده است و کشور نیز درگیر مشکلاتی به مراتب بدتر از آن دوران است. فساد و تشنج‌های سیاسی به‌خصوص در مناطق جنوب برکسی پوشیده نیست. از آن گذشته جهانیان به تغییراتی چشم دوخته‌اند که کشورهای زیادی را به استثنای الجزایر و کره شمالی درنوردید. مهم‌تر اینکه دوران زمامداری بوتفلیقه به پایان رسیده و همه منتظرند که ببینند چه کسی جانشین او می‌شود؟ الزواق یکی از نویسندگان مخالف بوتفلیقه است. او نیز می‌گوید کسانی که روحیه بوتفلیقه را می‌شناسند می‌دانند او هرگز حاضر به ترک قدرت نمی‌شود. بنابراین حتما برای دور بعد نامزد می‌شود، حتی اگر قادر به خروج از خانه‌اش نباشد. کافی است یکی، دو سخنرانی از طریق تلویزیون بکند اما آیا الجزایری‌ها خواهند پذیرفت که چنین فرد بیمار و ناتوانی رییس‌جمهورشان شود؟! الزواق درباره قدرت ارتش و احتمال کودتایی علیه بوتفلیقه می‌گوید: بعضی در مورد ارتش اغراق می‌کنند و می‌گویند ممکن است ارتش اجازه این کار را ندهد. اما به باور من ارتش امروز الجزایر با گذشته تفاوت دارد و دیگر از آن ژنرال‌های سابق خبری نیست. بوتفلیقه ارتش را چنان تضعیف کرده که قادر به ایستادن دربرابر او نیست.
منبع: الشرق‌الاوسط

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.