|

بنگلادش در آينه حوادث

1947: پایان حاکمیت استعماری بریتانیا بر قلمروهای سرزمینی هندوستان. مناطق مسلمان‌نشین در دوسوی هندوستان به نام «پاکستان» نامگذاری و به پاکستان‌شرقی و پاکستان‌غربی معروف شدند. این دو بخش حدود 1600 کیلومتر با هم فاصله داشتند. 1966: «شیخ موجیبور» رهبر حزب عوامی‌لیگ (مردم) و رهبر جنبش استقلال بنگالی شد. 1970: توفان مرگباری، چیتاگونگ و بسیاری از روستاهای ساحلی را ویران کرد و حدود 300هزار کشته برجای گذاشت. حزب عوامی به رهبری شیخ موجیب در پاکستان‌شرقی پیروزی چشمگیری به دست آورد و در مجلس ملی پاکستان صاحب اکثریت کرسی‌ها شد. ولی دولت حاکم بر پاکستان‌غربی نتوانست مجلس برپا کند. 1971: به‌دنبال شدت عمل ارتش پاکستان، ناسیونالیست‌های بنگلادش «جمهوری مردمی بنگلادش» را پایه‌گذاری کردند. هندوستان ارتش پاکستان را شکست داد. حدود 900هزار سرباز پاکستانی اسیر شدند. حدود 10 میلیون نفر به هندوستان گریختند. 1972: شیخ موجیب از زندان پاکستان‌غربی رها شد. ابوسید چودهوری، رییس‌جمهور و شیخ موجیب نخست‌وزیر شد. کشور جدید دموکراسی پارلمانی با قانون اساسی جدید اعلام کرد. چهار اصل اساسی قانون اساسی عبارت بود از: 1-ناسیونالیسم 2-سکولاریسم 3-سوسیالیسم 4-دموکراسی. صنایع اصلی کشور، بانک‌ها، کشتیرانی و شرکت‌های بیمه، ملی شدند. 1973: حزب عوامی‌لیگ در انتخابات پارلمانی در کشور نوظهور، به پیروزی شکننده‌ای دست یافت. نخستین دولت بنگلادش دادگاه بین‌المللی جنایات جنگی را به راه انداخت. 1974: پاکستان، بنگلادش را به‌رسمیت شناخت. یکی از بدترین سیل‌هایی که تاکنون دیده شده بنگلادش را ویران کرد. بیشتر محصولات کشاورزی از بین رفت. قحطی، زندگی بیش از یک‌میلیون نفر را گرفت. شیخ موجیب اعلام وضعیت اضطراری کرد و حقوقی که در قانون اساسی تعریف شده بود، معلق شد. 1975: در میانه بحران سیاسی، شیخ موجیب ترور شد وخونداکارمشتاق احمد جانشین او شد. حکومت نظامی اعلام شد. 1976: زیائور رحمان، رییس ارتش، رییس سازمان قانون نظامی شد. 1977: زیائور رحمان، رییس‌جمهور شد و حزب ناسیونالیست بنگلادش را تاسیس کرد. اصل سکولاریسم، از اصول قانون اساسی حذف شد. 1979: حزب ناسیونالیست در انتخابات سراسری، پیروزی چشمگیری به‌دست آورد. قانون اساسی بار دیگر اصلاح شد و نخست‌وزیر به‌عنوان عالی‌ترین مقام اجرایی شناخته شد. 1981: زیائور رحمان در چیتاگونگ، توسط عناصر مخالف ارتش به قتل رسید. معاون رییس‌جمهور عبدوالستار به‌عنوان رییس‌جمهور موقت سوگند خورد. 1982: ستار با کودتای ژنرال حسین محمد ارشاد، خلع‌ید شد. قانون اساسی تعطیل و فعاليت احزاب سیاسی ممنوع اعلام شد. قانون حکومت نظامی دوباره بازگشت. 1986: حزب ژنرال ارشاد به نام «جاتیا» سومین انتخابات عمومی را برد. حکومت نظامی از بین رفت. 1988: احزاب مهم بنگلادش انتخابات عمومی را بایکوت کردند. در نتیجه حزب جاتیای ژنرال ارشاد 251 کرسی از 300 کرسی انتخابات را به‌دست آورد. پارلمان او قانون اساسی را اصلاح و اسلام را به‌عنوان مذهب رسمی بنگلادش اعلام کرد. 1990: دولت ارشاد با تظاهرات گسترده مخالفان سقوط کرد. 1990: حزب BNP (ناسیونالیست) با رهبری خانم خالدا ضیا، در انتخاباتی که گفته می‌شد آزادترین انتخابات بنگلادش بوده، برنده شد. ضیا با حمایت حزب بنیادگرای «جماعت اسلامی» دولتش را تشکیل داد. قانون اساسی دوباره اصلاح شد، قدرت اجرایی به نخست‌وزیر بازگردانده شد و رییس‌جمهور به مقام تشریفاتی بدل شد. 1991: ژنرال ارشاد به دلیل فساد مالی و دارایی‌های غیرقانونی به 10 سال حبس محکوم شد. توفان موسمی بیش از 138 هزار کشته بر جای گذاشت. 1996: حزب BNP و خانم ضیا به قدرت بازگشت، ولی با اعتراض اپوزیسیون مواجه شد و استعفا داد. دولت موقت را حبیب‌الرحمان تشکیل داد. شیخ حسینا، دختر رهبر مقتول حزب عوامی‌لیگ به قدرت رسید. او دولت «آگاهی ملی» را شکل داد. 1997: ژنرال ارشاد به دستور دادگاه عالی از زندان رها شد و رهبری حزب جاتیا را دوباره به دست گرفت. 2001: دولت عوامی‌لیگ به دولت سرپرست اجازه سلطه بر انتخابات پارلمانی را نداد. ائتلاف چهارحزبی که BNP رهبر آن بود، دوسوم کرسی‌های پارلمان را تصاحب کرد. بیگم خالدا ضیا برای سومین‌بار نخست‌وزیر شد. 2007: بنگلادش دو توفان شدید دیگر تجربه کرد که بیش از 3000 نفر را کشت. لجدالدین احمد حکومت نظامی اعلام کرد. 2008: دو هفته پیش از انتخابات پارلمانی شرایط فوق‌العاده لغو شد. دو نخست‌وزیر پیشین، خالدا ضیا و شیخ حسینا در انتخابات شرکت کردند. عوامی‌لیگ انتخابات را برد و شیخ حسینا برای دومین‌بار نخست‌وزیر شد. ۲۰۱۰: پنج نفر از کسانی که محکوم به قتل شیخ موجیب بودند، اعدام شدند. دادگاه جنایات جنگی پس از تاخیری طولانی برگزار شد. 2012: بیش از 100 کارگر کارخانه پوشاک در آتش‌سوزی یک کارخانه جان باختند. 2013: مولانا عبدالکلام آزاد، واعظ تبعیدی تلویزیون مسلمان و رهبر سابق حزب جماعت اسلامی، برای قتل و کشتار گناهکار شناخته شد. یکی دیگر از رهبران جماعت اسلامی عبدالقادر ملا، در فوریه ۲۰۱۳ به حبس ابد محکوم شد. دلوار حسین سیدی، معاون رهبر حزب، ۷۳ساله در ماه مارس به مرگ محکوم شد. همین جرقه شورش در سراسر بنگلادش بود که بیش از ۸۰ کشته بر جای گذاشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.