|

احراز صلاحیت همسان

بهمن کشاورز

سخنگوی محترم شورای‌نگهبان درخصوص تفاوت سازوکار رسیدگی به صلاحیت داوطلبان در انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس، مطالبی فرمودند که قسمت مهم آن این است که «... در انتخابات مجلس، بحث قبول یا ردصلاحیت مطرح است و در انتخابات ریاست‌جمهوری احراز صلاحیت.» در این مورد گفتنی است: 1- فصل پنجم قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی به «اعلام داوطلبی و رسیدگی به صلاحیت داوطلبان اختصاص دارد.»
در ماده 48 این قانون آمده است وزارت کشور و شورای‌نگهبان، پس از وصول مشخصات داوطلبان، فهرست آنها را به منظور بررسی سوابق آنها در رابطه با صلاحیت‌های مذکور در این قانون به مراکزی ارسال خواهند کرد. در ماده 50، اختیار هیات‌های اجرایی به ردصلاحیت یا قبول صلاحیت داوطلبان تصریح و در تبصره این ماده گفته شده ردصلاحیت باید مستند به قانون و بر اساس مدارک و اسناد معتبر باشد. در تبصره ماده 51 قانون حق شکایت داوطلبان به هیات نظارت استان از ردصلاحیت، تصریح شده و مرحله نهایی برای رسیدگی به این شکایات - در صورتی که هیات نظارت استان هم ردصلاحیت را تایید کند - هیات مرکزی نظارت است. با این حال برای داوطلبان، این حق نیز پیش‌بینی شده است که از نظر هیات مرکزی نظارت به شورای‌نگهبان شکایت کنند و نظر شورای‌نگهبان در این مورد قطعی و نهایی خواهد بود. نتیجه اینکه در انتخابات مجلس، بحث رسیدگی به ردصلاحیت یا قبول آن (به تعبیر دیگر احراز صلاحیت یا رد آن) مطرح است.
2- در قانون انتخابات ریاست‌جمهوری نیز دقیقا فصل پنجم به اعلام داوطلبی و رسیدگی به صلاحیت داوطلبان اختصاص داده شده است که از نظر عبارت، دقیقا در قانون قبلی منطبق است. ماده 57 قانون اعلام می‌کند شورای‌نگهبان ظرف پنج‌روز از تاریخ وصول مدارک داوطلبان به صلاحیت آنها رسیدگی و نظر خود را به وزارت کشور ارسال می‌کند و در ماده 58 گفته شده پس از سپری‌شدن مدت قانونی - یعنی پنج یا 10 روز - چنانچه مدارکی دال بر عدم‌صلاحیت نامزدها به دست‌ آید پس از بررسی و اعلام عدم‌صلاحیت مراتب از طریق وزارت کشور به اطلاع عموم خواهد رسید همچنین در ماده 59 برای نامزدها این حق پیش‌بینی شده است که مدارک مثبت صلاحیت خود را ضمیمه اعلام داوطلبی یا در مدت‌زمان رسیدگی به صلاحیت داوطلبان به شورای‌نگهبان تقدیم کنند و بالاخره در ماده 60، وزارت کشور مکلف شده پس از وصول نظریه شورای‌نگهبان اسامی نامزدهای ریاست‌جمهوری را با استفاده از وسایل ارتباط‌جمعی ظرف دو روز به اطلاع مردم برساند. 3- از مقایسه موارد پیش‌گفته، چنین می‌توان نتیجه گرفت که در هر دو انتخابات، «دوران امربین» احراز یا ردصلاحیت است و «تفاوت‌ بینی» بین دو مورد دیده نمی‌شود. درست است که فرآیند «رسیدگی به صلاحیت‌ها» در مورد داوطلبان نمایندگی مجلس به نحوی تنظیم شده که پیش از دخالت شورای‌نگهبان، مراکز دیگری نیز در این خصوص اظهار نظر می‌کنند اما نظر نهایی را شورای‌نگهبان می‌دهد و در انتخابات ریاست‌جمهوری نیز بدون اینکه آن فرآیند وجود داشته باشد نظر شورای‌نگهبان قطعی است.
4- تا آنجا که بنده به یاد دارم در موارد گذشته چنین تفاوتی مطرح نشده بود. شاید علت این باشد که این‌بار تعداد کسانی که ممکن است صلاحیتشان مردود اعلام شود (یا به تعبیر دیگر صلاحیتشان احراز نشود - که تفاوت چندانی بین این دو مورد نیست) فراوان است و در عین حال به نظر می‌رسد بعضی یا بسیاری از ایشان را به جهاتی نمی‌توان کلا فاقد صلاحیت تلقی کرد زیرا چنین تعبیری چه‌بسا مشکلات بسیاری در پی داشته باشد. بگذریم از اینکه فرد بزرگواری مواردی را بیان فرمودند که به موجب آن اگر بنای صلاحیت بر حداکثر گذاشته شود ظاهرا هیچ فرد واجد‌صلاحیتی وجود نخواهد داشت. والله اعلم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.