|

80 سالگی هاشمی و سخنی با آیت‌الله یزدی

محمدحسین عطاریان

من از جمله پیرمرد‌هایی هستم که سال‌هاست دست از مسوولیت شسته و در دوران بازنشستگی، به تقاعد نشسته‌ام و تلاش می‌کنم که به فرموده بزرگان حتی‌الامکان، بین «خداوند و دنیا»، سعی صفا و مروه نکنم! و قبل از آنکه به من یاد آوری کنند که عمرت برای خدمت به پایان رسیده است، خــودم‌ به‌ خــودم این نکته را یادآوری کرده و با کمال احترام و آرامش، در گوشه‌ای زبان به دهــان گرفته، صم بکم، به کنج عزلت و خلوت نشسته‌ام تا حضرت قابض‌الارواح، بیاید و مرا از وِزر این دنیا، رها و انشاءالله به راحت و صفای روضه و رضوان الهی ببرد. از سر کنجکاوی و بیکاری، گاه روزنامه می‌خوانم و بعضی وقت‌ها هم از نوه نوجوانم می‌خواهم که از این سایت‌های خبری مجاز، نظیر الف و تابناک و مشرق و خبر آنلاین، برایم پرینت بگیرد و به نوعی به پر‌کردن اوقات فراغت من کمک کند. به خودم هم آموزش داده‌ام که اعصابم را، با توجه به ‌های‌و‌هوی‌هایی که در سیاست می‌شود و گرد و خاک‌هایی که از دعوای پیر و جوان این عرصه بر‌می‌خیزد، خراب نکنم و جان خسته و روح زخمی‌ام را با سخنانی که بر‌گرفته از جان‌های آرام و شیفته نیست، خسته نکنم. نمی‌دانم یکباره مرا چه شد که به‌خاطر خواندن یکی دو مطلب و خبر، عهد دیرین را فراموش کردم و دلم از شنیدن و خواندن آنها به درد آمد و به نظرم رسید که سر از لاک بازنشستگی، ولو برای ساعتی، بیرون کشم و چند نکته‌ای را از باب تذکر به دوستانی که ذیلا نام خواهم برد، بیان کنم که خدای بزرگ فرموده است:«وَذَکرْ فَإِنَّ الذِّکرَی تَنْفَعُ الْمُومِنِینَ.»
آن مطالب به‌ ترتیبی که خواندم و شنیدم اینهاست:
1- حضرت آیت‌الله یزدی، عضو محترم حقوقدانان شورای نگهبان و از اساتید بر‌جسته حوزه علمیه قم و بزرگان جامعه مدرسین، فرموده‌اند: «اکثر پست‌ها و سمت‌ها، انسان را دچار پشیمانی می‌کنند. به‌عنوان مثال همین الان ما در شورای نگهبان مصیبت بزرگی داریم و بین خدا و دنیا ‌گیر افتاده‌ایم و باید مراقب باشیم تا در سن 80 سالگی، خدا و آخرتمان را به دنیا نفروشیم.» همچنین هشدار داده‌اند «باید برای حفظ نظام اسلامی، دعا کرد و امروز رهبری تنها هستند و دوستان نزدیکشان شمشیر را از رو بسته‌اند.» نیز اضافه کردند:«از آیت‌الله جنتی وقت خواستم و گفتم ثواب رسیدگی به اینکه چه کسی صلاحیت حضور در انتخابات را دارد و چه کسی فاقد صلاحیت‌های لازم است و بیان آن با شجاعت، که فلانی حق ندارد کاندیدا باشد، از انجام مستحبات و عبادات ماه رجب بیشتر است.»
2- یکصد نماینده مجلس، طی نامه‌ای به شورای نگهبان خواستار رد صلاحیت هاشمی‌رفسنجانی و مشایی شدند و گفتند اینها می‌خواهند رهبری را دست‌بسته تحویل آمریکا دهند.
3- نامه‌ای به هاشمی از زندان اوین.
من مخالفت خیلی‌ها را، اعم از اینکه با نظر آن‌ها موافق یا مخالف باشم، درک می‌کنم و به علاوه به آحاد شهروندان ایرانی حق می‌دهم که در عرصه سیاست، با آمدورفت این و آن موافق و یا مخالف باشند و به‌خصوص کاملا می‌فهمم برای آنکه ما گامی به جلوتر در جهت توسعه و ترقی میهن و حفظ ارزش‌ها و مبانی دینی و اخلاقی جامعه‌مان برداریم باید سیاست‌ها و برنامه‌ها و حتی با حفظ موازین اخلاقی و دینی، شخصیت مدیران و مسوولانمان را که به نوعی در سرنوشت مردم و کشور تاثیر می‌گذارند نقد کنیم و آقای هاشمی‌رفسنجانی هم از این نظر مستثنا نیستند و بلکه به خاطر مسوولیت‌های مهم و سنگینی که در مناصب مختلف از شورای انقلاب تا مسوولیت وزارت کشور و تا ریاست مجلس و جمهوری و فرماندهی جنگ و ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام داشته‌اند، بایسته‌ترند که در بوته نقد و نظر مشفقانه و مصلحانه، کاستی‌ها و خطا‌های نظری و عملی‌شان، چونان سایر مقامات و بزرگوارانی که متصدی و متولی امری از امور کشور و مردم بوده‌اند، بازنــمایانده شود تا بتــوان فهمید که ایشان، بر پایه کدام دیدگاه اصــلاحی نسبت به عملکرد گذشــته خودشان می‌خواهند به تمشیت امور بپردازند.
به عنوان یک شهروند، خواهشم از همه این است که تلاش کنیم تا ادبیاتمان، در دل‌ها و جان‌ها، این باور را ایجاد کند که نه از سر جنگ و دعوا که از سر صدق و مسوولیت و اخلاق و دین است که تلاش می‌کنیم آن را که صالح بر زمامداری خلق نیست به مردم بشناسانیم و با پرهیز از گفتن اتهامات و تکفیر و تفسیق‌هایی که بیش از آنکه فرد مورد نظر را آماج قرار دهد، سرمایه ایمان و اعتماد این مردم را نشانه می‌رود، بکوشیم که به روند بهبود مسایل عامه یاری ‌رسانیم. والا روندهای تخریبی را پایانی نیست و دست آخر نه از تاک، نشان ماند و نه از تاک‌نشان. باید همـه ما تلاش کنیم تا ایران از آسیب‌های جامعه کـلنگی خارج شود و به جای آنکه به صرف تفاوت‌های نظری و سلیقه‌ای، تمام دستاوردهای ملی را - حال در دوره زمامداری هر مسوولی که می‌خواهد باشد- خدشه‌دار کنیم، بکوشیم با دست گذاشتن بر نقاط قوت و انذار نسبت به کاستی‌ها و نارسایی‌ها، به فربه شدن توان ملی و به بالا رفتن و قد کشیدن دیوار تمدنی کشورمان کمک کنیم.
با این مقدمه، با ابراز تکریم و احترام به تمام جنابانی که در این یادداشت از آنان نام می‌برم، دغدغه من در این یادداشت ذکر این نکته است که برای از میان برداشتن رقیبی که به هر دلیل، وی را نمی‌خواهیم و نمی‌پسندیم چگونه از خود گزاره‌های مطلق‌گرایانه‌ای را صادر می‌کنیم که با دلایل عقلی و با ذکر نمونه‌ها و شواهد تاریخی به‌راحتی قابل نقض و بطلانند و در نتیجه سویه موثر و وجوه درست سخنانمان هم، تحت‌تاثیر گزافه‌گویی‌ها و اغراق‌ها در میان مخاطبانمان زایل می‌شود. مصرع برجسته‌ای که این روزها در سخن تمام مخالفان آقای هاشمی‌رفسنجانی بیان می‌شود،«مساله سن‌وسال و فقدان توانایی جسمی برای قبول مسوولیت ریاست‌جمهوری» است. سخنانی که به نظر می‌رسد از زمره اکتشافاتی است که فقط و فقط، حول شخصیت جناب آقای رفسنجانی بروز و تجلی پیدا کرده است! پرسیدنی است که «چرا این نقیصه، در دوران تصویب قانون اساسی مورد توجه قرار نگرفته است» و اگر هم آن را به حساب بی‌تجربگی و نسیان خبرگان نخست، بگذاریم پرسیدنی است که «چرا به این مهم، در دوره بازنگری قانون اساسی توجه نشده است یا اساسا چرا طی این دوره 34ساله، برای محدودیت‌های احراز پست و منصبی این‌چنین مهم که به قول مقام معظم رهبری یک تصمیمش شاید برای 40 سال، سرنوشت مردم را تحت تاثیر خود قرار دهد، حرف و حدیثی گفته نشده و فکر و چاره‌ای اندیشیده نشده است تا در یک فضای بدون التهاب که می‌توانسته مصداق معینی در نگاه‌ها، برجسته نشود و شایبه سیاسی بر آن سایه نیفکند، آسیب‌های سن‌ و سال بالا در تصدی مسوولیت‌های مهم از منظر نظری مورد‌توجه و مداقه قرار نگرفته است.»
در نگاه حقیر، مسوولیت فقهای بزرگوار و حقوقدانان شورای محترم نگهبان، از زمره مسوولیت‌های بسیار حساس، سنگین و بسیار پرکار و وقت‌گیر است و آن جنابان پیوسته در کار تطبیق قوانین و برگزاری انتخاب‌های مختلف مردم (به‌طور متوسط هر سال یک‌بار) برای ریاست‌جمهوری، انتخابات مجلس، شوراهای شهر و روستا و بالطبع، درگیر صدها جلسه مستقل و مشترک و گفت‌و‌گو و شور و مشورت و عزل و نصب و نظارت و پیگیری و... در ســرتاســر کشور هستند و به دلیــل حســاسیت مختلفی که تصمیم‌گیری‌هایشان بر عِرض و آبروی مردم و... دارد و به خاطر دقت و مراقبت و ضرورت نازک‌اندیشی و پرهیز از القائات و شبهات و خلاصه ظرافت‌هایی در حدواندازه قضاوت، در وضعیت و شرایط کاری فوق‌العاده سخت و طاقت‌فرسا و مرد‌افکنی قرار می‌گیرند و به هیچ‌وجه کارشان از یک مسوولیت اجرایی بزرگ، همچون مسوولیتی که رییس دستگاه قضا یا ریاست مجلس شورای اسلامی یا ریاست‌جمهوری بر عهده دارند، کم‌فشار‌تر و آرام‌تر نیست و به‌خصوص ثقل این مسوولیت بر دوش دبیر محترم این شورا بیش از سایرین سنگینی می‌کند.
تا آنجا که من می‌فهمم، حدود و ثغور سنی بسیاری از این بزرگان با کم‌وبیشی، در حد و اندازه سن 78‌ساله آقای هاشمی‌رفسنجانی است که من نمی‌فهمم که چرا این روزها، با سماجت پیگیرانه‌ای گرد و 80 ساله وانمود می‌شود. باری سر دو سال دعوا نکنیم. هر چه باشد وقتی کسی بی‌اطلاع از تاریخی که در شناسنامه‌ها درج شده، به‌عنوان یک ناظر خارجی به جناب هاشمی و آقای یزدی نگاه می‌کند، تصور نمی‌کند که آقای هاشمی از جناب یزدی پیرتر است و اگر حمل بر گزافه نشود بنده تا به حال تصورم این بوده و هست که آقای یزدی از جناب هاشمی‌رفسنجانی پیرتر نشان می‌دهند. حال اگر در این فقره مناقشه شود، لابد در قضیه حضرت آیت‌الله جنتی حفظه‌الله، این فقره جای گفت‌وگو ندارد و آن وقت من نمی‌توانم بفهمم که چرا حضرت آیت‌الله یزدی در این ایام و با چهار سال تاخیر یادشان افتاده که در شورای نگهبان بنشینند و از این مصیبت بزرگ یاد کنند که بین خدا و دنیا‌گیر افتاده‌اند و باید مراقب باشند تا در سن 80سالگی، خدا و آخرتشان را به دنیا نفروشند.» و به‌راستی ولو با چهار سال تاخیر (این را از آن‌رو می‌گویم که ظاهرا حضرت آیت‌الله‌جنتی 84 سالشان است) اگر «اکثر پست‌ها و سمت‌ها، انســان را دچار پشیمانی می‌کنند» چرا ایشان و ایضا جناب آقای جنتی و بعضی دیگر بزرگوارانی که حول‌وحوش همین سن‌وسال را دارند، از ماندن در این پست‌ها و سمت‌ها پشیمان نشده‌اند تا غمگنانه نگران نباشند که بین خدا و دنیا کدام را انتخاب کنند!
و اگر این ماندن‌ها و ادامه دادن‌ها، از سر مسوولیت‌پذیری و دین‌خواهی و ده‌ها دلیل درست این‌چنینی است - که هست- و بنا به ضرورت‌های شرعی و اخلاقی و ملی، ناگزیر از قبول این مسوولیت هستند چرا از آقای هاشمی انتظار دارند که با آن سابقه طولانی در نهضت امام‌خمینی و همراهی با ایشان در به‌ثمر رساندن آن و جانفشانی و از خود‌گذشتگی و جهاد به جان و به مال در راه انقلاب، نباید به‌دلیل دغدغه‌هایی که نسبت به آسیب‌هایی که کشور را تهدید می‌کند و بعضی‌ها تازه متوجه این مخاطرات شده‌اند، احساس مسوولیت کنند و یا بی‌توجه به تقاضا و اصـرار فوج‌فوج گــروه‌های اجتماعی مردمی و نخبه، از هر طیف و قشر، بی‌توجه بمانند و به کنج عبادت و دعا بخزند؛ چیزی که شما به‌درستی در قبال ضرورت توجه به مسوولیت‌های اجتماعی، آن را از عبادت و دعای ماه رجب مهم‌تر می‌دانید. به جناب یزدی عرض می‌کنم که ما از شما‌ها بر بالای منبر شنیده بودیم و آموختیم که توجه به حضور خداوند قادر متعال در جوانی بایسته و شایسته‌تر است و انسان باید در هر سن و سال و مقامی که هست به قول امام (ره) بداند که «عالم محضر خداست و در محضر خدا گناه نکند.» از منبــرهای شما آموخته بودیم که رطب‌خورده، منع رطب کی کند؟ از شمــا آموخته بودیم که هر چه را بر خود می‌پسندی برای دیگری هم بپسند. از شما آموخته بودیم که مسوولیت، سن و سال نمی‌شناسد و دفاع از دین و آیین، کبر سن نمی‌شناسد و حبــیب‌بن‌مظــاهر را اسوه پیران شجاع و از خود‌گذشته‌ای می‌شناختیم که رقص‌کنان در میان شمشیر‌های آخته، از کیان دین و از امام آیین دفاع می‌کردند!» فرموده‌اید:«از آیت‌الله جنتی وقت خواستم و گفتم ثواب رسیدگی به اینکه چه کسی صلاحیت حضور در انتخابات را دارد و چه کسی فاقد صلاحیت‌های لازم است و بیان آن با شجاعت که فلانی حق ندارد کاندیدا باشد از انجام مستحبات و عبادات ماه رجب بیشتر است.»
حضرت آیت‌الله یزدی عزیز!
من این جمله شما را کنار این فرموده‌تان می‌گذارم که هشدار داده‌اید: «باید برای حفظ نظام اسلامی دعا کرد و امروز رهبری تنها هستند و دوستان نزدیکشان شمشیر را از رو بسته‌اند.»
من به‌عنوان یک مخاطب چه می‌توانم از این دو گزاره‌ای که شما فرموده‌اید برداشت کنم؛ جز آنکه «به آقای جنتی توصیه فرموده‌اید که با شجاعت، رد‌صلاحیت یک کاندیدای خاص را اعلام کند و به جامعه اعلام کرده‌اید قبل از آنکه شورای نگهبان دور هم بنشینند و شور کنند، در مورد این بزرگوار چه نظری دارید!»
لابد قبول دارید که رد‌صلاحیت آن جوان شیرین‌عقل دستمال به‌دستی که از سکوهای استادیوم ورزشی آمده تا در وزارت کشور بوق بزند، شجاعت نمی‌خواهد. آن هم برای پیرمرد بزرگوار و شجاعی همچون جناب آقای جنتی. و باز لابد با من، هم‌داستانید که وقتی شما خانم‌ها را به ده راه نمی‌دهید، جناب آقای جنتی امکان آن را دارند که ایشان را پیش کدخدا راه دهند. پس با آن نشانه‌های سن‌وسال و این خط‌ونشان و رهنمودهای عبادی که شما برای جناب آقای جنتی رسم کرده‌اید، مصداقی نمی‌ماند جز هاشمی‌رفسنجانی که لابد از باب [؟] اقدام برای رد‌صلاحیت ایشان که امروز شمشیر را برای رهبری از رو بسته است، مباح و بلکه واجب است! خواهش من آن است که اگر برداشت بنده غلط است، -که انشاءالله چنین باشد- دستور فرمایید تا رسانه‌ای که این مطلب را انشاءالله منتشر می‌کند، یک سطر بنویسد، اعلام کرده‌اید که چنین برداشت‌هایی از سخن شما درست نیست و در هر دو مورد منظورتان آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی نبوده است. می‌ماند قصه شمشیر‌کشیدن دوستان نزدیک به روی رهبری! راستی در میان این ششصدواندی داوطلب، کدامشان از زمره دوستان نزدیک رهبری هستند که برای ایشان از رو شمشیر بسته‌اند. این چه جفایی است که شما به رهبری می‌کنید؟ این چه ناروایی است که ناخودآگاه، به دلیل حمله به هاشمی‌رفسنجانی، متوجه مقام شامخ مقام معظم رهبری می‌کنید که دوست و دشمن، به شجاعت ایشان باور دارند. حرف‌های امثال شماست که به آن صد ‌نماینده، زمینه می‌دهد اعلام کنند «اینها می‌خواهند رهبری را تنها و دست‌بسته تحویل آمریکا دهند!» این چه ظلمی است به رهبری که شجاعانه در برابر سیاست‌های زیاده‌خواهانه مستکبران ایستاده و یک آن سر خم نکرده است و شما در قالب دوستی و دلسوزی برای ایشان، چنین تصویر شکننده و مخدوشی از ایشان ارایه می‌دهید که «أیها الناس برای حفظ نظام اسلامی دعا کنید که رهبری تنها مانده و هاشمی، شمشیر را برای رهبری از رو بسته» و«می‌خواهند او را تنها و دست‌بسته تحویل آمریکا دهند...»
سخن نمایندگان را آنقدر ناسپاسی در حق مقام معظم رهبری می‌دانم که جز غصه و ابراز آنکه، چقدر از شناخت شخصیت رهبری که به پیروی و ولایت او ابراز باور و عقیده می‌کنند، غافل و دور و بیگانه‌اند و برایشان از خداوند متعال توفیق شناخت مسئلت می‌کنم. من به فرزندانم می‌گویم که سیدعلی خامنه‌ای از زمره بی‌بدیل‌ترین رهبران جهان اسلام و جهان معاصر است و شجاعت ایشان در ایستادگی بر مبانی فکری و اعتقادی‌اش، مثال‌زدنی و آنقدر یار و یاور و همراهان مومن و از جان‌گذشته دارد که به نظرم تا به حال هیچ‌یک از دشمنان کوچک و بزرگ ایشان، چنان تعبیری را که نویسنده نامه صد‌نماینده بیان کرده، حتی از خاطرشان هم خطور نداده‌اند. به گمان بنده دشمنان ما عاقل‌تر از آن دوستانی هستند که با تاسف و اندوه، چنین بی‌پروا و غیرمسوولانه سخن می‌گویند. به حضرت آیت‌الله یزدی، توصیه می‌کنم که خوب تامل کنند که در اوج «فتنه»ای که کشور را در برگرفت و در آنجا که مرز اعتراضات حق و ناحق، به هم خلط می‌شد و در اوج آن که رهبری از کسانی که انتظار نداشت، گله‌مند شده بود، در مورد هاشمی چه گفت و اگر جز آنچه که در نماز جمعه گفت و بعدها هم نشان داد که بر همان نگاه استوار است، کدام مصلحت، مانع آن می‌شد که شجاعانه حقی را که می‌دانند و می‌شناسند کتمان کنند؟! رهبری چه گفت جز ارایه تصویری از جایگاه مردی که پابه‌پا تا به امروز با امام‌(ره) و ایشان آمده بود و نهایت آنکه با ایشان در مواردی اختلاف سلیقه دارند و مــگر شما نمی‌دانید که این اختلاف در دوره‌های قبل هم بود و امام(ره) آن ویژگی را ستایش کرده بودند... شما که هزاران طلبه تربیت کرده‌ای و افتخار تشیع را فضای آزاد و باز و ابراز شجاعانه دیدگاه‌ها و نظرات اجتهادی می‌دانید و راز بالیدن فقه جعفری و دیدگاه‌های مترقی شیعه و پاسخ‌گو بودنش به مسایل زمان را در همین فضای بحث و جدل‌طلبگی و مواجهه با مسایل عصری و اجتهاد بر اساس مبانی می‌شناسید، اکنون شما را چه شــده است که برای آنکه مــردی را از میان بردارید، رادمــرد دیگری را با چنین سخنانی زیر سوال می‌برید؟ مگر رهبری جز آنکه گفته‌اند با آقای هاشمی در مواردی اختلاف سلیقه دارند و همزمان، آن همه در ستایش پیشکسوتی و سوابق ایشان سخن گفته‌اند و از خدمات ایشان از آغاز نوجوانی تا عهد انقلاب و برآمدن جمهوری اسلامی تعریف و تمجید کرده‌اند، حرف دیگری سراغ دارید که علاقه‌مندان و پیروان ایشان از آن بی‌خبرند و مگر نه آنکه قرآن فرمود: وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ. أُوْلَئِک الْمُقَرَّبُونَ.؟!
حضرت آیت‌الله!
من به فرزندانم چگونه توضیح دهم: «رییس مجمع تشخیص مصلحت ما که به حکم مستقیم رهبری، بر منصبی بسیار مهم تکیه‌زده است و بیش از 50سال دوست و یاور رهبری بوده و چنان‌که گفته می‌شود حضرت امام(ره) دست این دو بزرگ را در دست هم نهاده و گفته که تا دست این دو، در دست هم است، نهضت و کشور آسیب نمی‌بیند، همان کسی است که فقیه بزرگوار شورای نگهبان، آدرس می‌دهد که برای رهبری شمشیر را از رو بسته و به گفته نویسنده بیانیه نمایندگان مجلس «می‌خواهند رهبری را دست‌بسته تحویل آمریکا بدهد؟!»چگونه برای آنها توضــیح بدهم «بعضی از این مخالفان اصولگرا (و چقدر آدم دلگیر می‌شود وقتی این نام قشنگ را می‌شنود) فقط در رودربایستی همین رهبری،‌گیر کرده‌اند والا به صدها بار، فتوای بر دار شدن شیخ صادر شده بود.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.