|

انگلیس و پرتغال؛ تقابل دو اروپایی

دیدار در سرزمین انتقال

امیرعلی علامه‌زاده

تمام آنچه در تاریخ جهان امروز از برخی واژه‌ها و لغت‌ها به یاد ابنای بشر مانده است، شاید معنی‌ها، تفسیرها و تعبیرهایی باشد از آنها که در زبان امروز و مطالعات مبتنی بر دانش به آن «کلیشه» گفته می‌شود. یکی از مهم‌ترین این واژه‌ها نیز «شاه»، «پادشاه»، «سلطان» یا «امپراتور» است که جدای از زن یا مرد بودن آنها، موضوع حضور در راس قدرت، تا زمان مرگ -چه طبیعی و چه غیر آن- را به ذهن‌ها متبادر می‌کند. و این مختص ایران، آسیا و کشورهای توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته نیست. چه آنکه ملکه الیزابت‌دوم بیش از 60 سال است که بر «ممالک پادشاهی بریتانیا» سلطنت می‌کند، هر چند مشروطه و بدون حکومت؛ او که فرزندش ـ پرنس چارلز ـ نیز به همین اندازه، از زمان تولد، در مقام ولیعهدی به‌سرمی‌برد. با این حال هنوز یک ماه نمی‌شود که در دیگر همتای اروپایی انگلیس، یعنی هلند، پدیده‌ای دید که این روزها در نظام‌های غیرپادشاهی نیز دیدنش، جذاب است؛ «انتقال قدرت». چیزی که اگر قدرتمندان به راحتی انتقالش می‌دادند، جهان و آسیا اینچنین خونین نبود؛ شاید. در پادشاهی مشروطه هلند، ملکه بئاتریس، از مقام پادشاهی استعفاکرد و تاج بر سر پسر نهاد تا «ویلم الکساندر»، پس از بیش از 120 سال، مردی باشد که نماد قدرت و حکومت و نشان وحدت‌ملی و تمامیت و استقلال میهن در خاک هلند باشد. حال این هلند و پایتخت آن -آمستردام- دیشب میزبان فینال جامی بود که این روزها «لیگ اروپا» نامیده می‌شود. این فینال در ورزشگاه «آمستردام آره‌نا»ی هلند برگزار شد و دو تیم «چلسی» از انگلیس و «بنفیکا» از پرتغال رفتند تا برگزیده جامی باشند که پس از لیگ قهرمانان اروپا، دومین لیگ معتبر در سطح قاره اروپا‌ست که هر سال زیر نظر اتحادیه فوتبال اروپا -یوفا- برگزار می‌شود. انتخاب تیم‌ها نیز در این مسابقه‌ها بر اساس عملکرد آنها در رقابت‌های داخلی کشور خود شامل لیگ و جام حذفی صورت می‌گیرد. این مسابقه‌ها پیش‌تر به نام «جام یوفا» برگزار می‌شد و به دلیل تغییرات شکلی و ماهوی، ساختار جدیدی یافت که از ژوئن 2009 برای فصل 2010-2009 با نام جدید لیگ اروپا برگزار می‌شود. هلند نیز در کمتر از یک ماه شاهد اتفاق مشابهی در ورزش بوده است، با این تفاوت که این‌بار هم قرار است یکی، مقابل دیده‌های همگان، جام را به جای تاج، بالای سر ببرد. این انتقال‌ها، این زیبایی‌ها و این گردهم‌آمدن‌ها برای شادی‌ها تنها چیزی است که در کشورهایی بیشتر یافت می‌شود که تکلیف آنان با اصل بسیاری از چیزها روشن شده است؛ با انتقال قدرت و مدت آن، با جایگزینی و روش‌های مختلف آن یا با رقابت و چگونگی آن. روایت می‌شود که «سر وینستون چرچیل» در زمان جنگ جهانی دوم و پس از آن، یک‌بار از «سر آنتونی ایدن» معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه خود پرسیده ‌بود: «می‌دانی هنر مردان سیاست چیست؟» خودش چنین پاسخ داده بود: «به‌موقع برخاستن از سر میز.» این امری است که یا با استعفا برای انتقال پدید می‌آید یا شرط به پایان رسیدن زمان یا این‌بار، مانند همه بازی‌های حرفه‌ای فوتبال قاره سبز، با «رقابت».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.