|

کافه نظر

تنها 60 شهر کشور سینما دارد!
عسل عباسیان: تحقیقات یک کارشناس سینما آمار عجیب و البته غم‌انگیزی از وضعیت سینما در ایران به دست داده است. آن‌طور که تحقیقات «امیرحسین علم‌الهدی» نشان می‌دهد از‌ هزار و 141 شهر ایران تنها 60 شهر سینما دارند و باقی از هنر هفتم بهره‌ای که می‌برند محدود است به دی‌وی‌دی‌ها، تلویزیون و احتمالا ماهواره و در این میان، سه استان بزرگ خراسان شمالی، سیستان‌وبلوچستان و چهارمحال وبختیاری هم از سینما به کل محروم‌اند. بگذارید کمی غلظت ریاضی این مطلب را کم کنیم و ببینیم که وضعیت سالن‌های سینما در واقعیت به چه شکلی است. استانداردهای جهانی به ازای هر 10‌هزار نفر یک سالن سینماست، این آمار در ایران می‌شود، به ازای هر 303‌هزار نفر یک سالن سینما! پس 43‌میلیون نفر از جمعیت 70‌میلیونی ایران عملا دسترسی به سینما ندارند. این تحقیق همچنین نشان داده که سال 91 آنقدر رونق سینما کم بوده که به پایین‌ترین میزان در عمر انقلاب رسیده و نتیجه این شده است که هر ایرانی به طور متوسط، هر 9 سال یک‌بار به سینما برود! تعجب و غم آنجا بیشتر می‌شود که شاخص داشتن سالن سینما یکی از شاخصه‌های مهم پیشرفت فرهنگی یک کشور است و این یعنی که ما از غافله فرهنگ آنقدر عقب هستیم که فیلمی با هزینه‌های زیاد و کلی حاشیه ساخته می‌شود و آن وقت بیش از نیمی از جمعیت کشور حتی فرصت دیدنش را بر پرده سینما پیدا نمی‌کنند. این موضوع، بهانه کافه نظر پیش روست، تا دست‌اندرکاران صنعت سینما و چهره‌های فرهنگی و سیاسی درباره تاثیرات این دوری ایرانی‌ها از سینما، پاسخگوی «شرق» باشند:
سیروس الوند . کارگردان
تقریبا پنجاه‌ درصد از هزینه ساخت یک فیلم، در خوشبینانه‌ترین حالت ممکن از اکران تهران به دست می‌آید. بقیه هزینه هم از اکران شهرستان تامین می‌شود. اما توزیع سی‌دی فیلم‌ها چه به صورت قاچاقی و چه به صورت مجاز، باعث شده افراد کمتری به سینما بروند. در این صورت هر فیلم را به جای یک نفر، سه نفر می‌بینند. در نتیجه سالن سینما، بی‌فیلم و خالی از تماشاگر می‌شود. در این حالت سینما رفته‌رفته در شهرستان‌ها و به تدریج در شهرهای بزرگ از بین می‌رود. چند سال پیش جوان‌های دانشگاهی در قائمشهر مرا به بهانه اکران «مزاحم» به شهرشان دعوت کردند و اعتراضشان را بابت اینکه تنها سینمای شهرشان را بسته بودند ابراز کردند. وقتی دیدم تمام مقامات شهر در جلسه حاضرند از آنها خواستم تحقیق کنند و ببینند با تعطیلی سینما، جوان‌هایی که وقتشان با رفتن به سینما می‌گذشت حالا کجا می‌روند؟ سینما به‌خصوص در شهرستان‌ها یک حاشیه امنیت است تا جوانان سراغ اعتیاد و... نروند. سینما پناه جوان‌هایی است که می‌خواهند ساعاتی را درگیر مسایل فرهنگی باشند؛ و متاسفانه تخریب و نابودی سینما در شهرستان‌ها خطری بزرگ است که سلامتی فرهنگی جامعه را تهدید می‌کند.
منیژه حکمت . کارگردان و تهیه‌کننده
بسیار متاسفم از اینکه در حال حاضر سینما، فرهنگ، هنر، کتاب و... از سبد خانواده‌ها حذف می‌شود و سریال‌های شبکه‌های مبتذل ماهواره مثل «فارسی وان» و «جم» جایگزین می‌شوند. متاسفم که اکثر سینماهای ما با مدیریت نا صحيح در حال نابودی است. باید ببینید که در این سال‌ها سالن‌هایی که تحویل برخي ارگان‌ها بوده به چه روزی افتاده است. چرا مسوولان فکر نمی‌کنند بخش خصوصی وجود دارد که می‌تواند سالن‌ها را از این ویرانی نجات دهد؟ چرا سالن‌ها دست بخش خصوصی سپرده نمی‌شود که وضعیت لااقل بدتر از این نباشد؟ در حال حاضر آنچه نگران‌کننده است بسته‌شدن یک به یک سینماهاست و نه عدم تاسیس سالن تازه. شاید تنها کسی‌که در این سال‌ها برای نجات سالن‌های سینما دلسوزی کرده «سینماشهر» به مدیریت آقای مسچی بوده که جای تقدیر و تشکر دارد، ولی باید همه بدانیم که در بخش خصوصی است که چنین بهبودهایی اتفاق می‌افتد. این روزها که همه مسوولان می‌خواهند و قصد دارند رییس‌جمهور آینده باشند و نگران آینده مملکت هستند و احتمالا در روزهای قبل از انتخابات دغدغه هنری‌شان چند برابر می‌شود، لطفا خیلی روشن راجع به این وضعیت اسفناک سینما و فرهنگ و هنر این سرزمین صحبت کنند و دغدغه‌های فرهنگی‌شان را صراحتا اعلام کنند. آیا دغدغه‌شان صرفا حضور هنرمندان در ستادهاست برای آرای بیشتر؟ یا بدون حضور هنرمندان در ستادها هم دغدغه هنر این سرزمین را دارند؟ من فکر می‌کنم در یک ماه پیش رو اکثر کسانی که کاندیدا خواهند شد مسوولان این چند سال بوده‌اند. پس حالا وقت آن است که هنرمندان مطالباتشان را از رییس‌جمهور آینده صریحا اعلام کنند و از آنها بپرسند که چرا در این هشت‌سال سختی که به اهالی هنر گذشت، آنها هیچ اعلام نظری نکردند؟ آنها باید موضع خود را نسبت به مسایل فرهنگی از جمله وضعیت سالن‌های سینما مشخص کنند، در غیراین صورت راهی که می‌رویم به ترکستان است.
سیدجمال ساداتیان . تهیه‌کننده و سینمادار
در سراسر دنیا یکی از شاخص‌های مهم فرهنگی هر کشور تعداد سالن‌های سینما و سرانه حضور مردم در سالن‌های سینماست. ما در ایران خیلی از این شاخص عقب هستیم. اکثر سالن‌های موجود، قبل از انقلاب ساخته شده و اصلا سنخیتی با تکنولوژی امروز سینما ندارند. 40 سال قبل با جمعیتی 30‌میلیونی، 500 سالن سینما داشتیم اما امروز با جمعیت بیشتر از 70‌میلیون، سیصد و خرده‌ای سالن داریم که خیلی‌هایشان هم از رده خارج هستند. در این سال‌ها خیلی از سالن‌ها توسط «حوزه هنری» مصادره شد که حوزه هم به جای اینکه این سالن‌ها را در خدمت هنر ایرانی بگیرد، آن را تبدیل به یک ابزار سیاسی کرده و اغلب نه‌تنها برای سینما کمک نیست بلکه در جاهایی هم به ضد سینما تبدیل شده است. موضوع بعدی هم بحث عرضه و تقاضاست. باید ظرفیت ارایه هم، در شهرها، وجود داشته باشد. در جایی مثل ساوه که به تهران هم نزدیک است اصلا سالن سینما نیست. ساوه حتی مثل خیلی از شهرها، سالنی مخروبه به اسم سینما هم ندارد. اما مردم در خانه‌ها با سینمای خانگی با آثار سینمایی آشنا می‌شوند، اگرچه در سینمای خانگی کیفیت کافی وجود ندارد. البته آفت دیگر سینمای ما وجود دی‌وی‌دی‌های قاچاق است که متاسفانه سیستم کنترل و نظارت درستی برای جلوگیری از رواجش وجود ندارد.
عبدالرضا عزیزی . رییس کمیسیون اجتماعی مجلس
همیشه برای من جالب بوده که چرا مردم شهرم که از داشتن سینما محروم بوده‌اند تا به حال از این نیاز سخنی به میان نیاورده‌اند و مساله را با ما که نماینده شهرشان هستیم مطرح نکرده‌اند. از طرفی، از میان سرمایه‌گذاران شیروانی نیز کسی برای دریافت مجوز سینما با ما مشورت نکرده و این موضوع نشان می‌دهد که در این شهر، سینما به عنوان یک نیاز مهم فرهنگی، هنوز شناخته‌شده نیست. شاید این موضوع چند علت داشته باشد؛ اول عدم استقبال مردم از سینماست که دلیل آن را می‌شود در گسترش امکانات تلویزیونی و ماهواره‌ای در منازل دید. از سوی دیگر به‌طور کلی در جامعه ما مثل کشورهای دیگر هنر، جدی گرفته نمی‌شود؛ نه از سوی دولتمردان و نه از سوی مردم. اگرچه این‌طور به نظر می‌آید که هالیوود در غرب یک مجموعه خصوصی است اما بر کسی پوشیده نیست که در آمریکا، هر نظر و موضعی که قرار باشد به تمام جهانیان تاثیر بگذارد از طریق همین هالیوود مطرح خواهد شد. اما در ایران دولتمردان از پیام‌های فراوانی که این رسانه می‌تواند به جامعه و جهان منتقل کند مغفول‌اند. نگاه کنید، می‌بینید که اعتبارات سینما و حتی صدا و سیما آنقدر کم است که جای خالیشان را ماهواره پرکرده. هرکسی که نگران این جامعه و آسیب‌های آن است باید به سینما با وجود همه هزینه‌هایش به عنوان یک فرصت نگاه کند، خصوصا در شهرستان‌ها که امکان استفاده بهینه از سینما در پرکردن اوقات فراغت افراد مهیاتر است.
سیدحسن موسوی چلک . رییس انجمن مددکاران اجتماعی ایران
امروزه از سینما به عنوان هنر هفتم یاد می‌شود و طبیعتا این نامگذاری به دلیل اهمیتی است که این هنر در حوزه‌های مختلف دارد. اینکه بسیاری از شهرهای ایران از نداشتن سینما رنج می‌برند را از چند منظر می‌توان تحلیل کرد. در قدم نخست موضوع اقتصادی است. سینما باید از نظر اقتصادی ارزش افزوده به همراه داشته باشد تا سرمایه‌گذار به ایجاد آن ترغیب شود. از سوی دیگر مردم هم دیگر رغبتی به سینما رفتن ندارند. مشغله‌ها زیاد شده و اوقات فراغت کم، دسترسی به ماهواره هم آنقدر زیاد شده که هرکسی به خانه می‌رسد می‌تواند به ساده‌ترین شیوه، فیلم‌های روز جهان را ببیند. اگر اینها را کنار بگذاریم، سینما برای جلب مخاطب در جامعه باید نگاه اجتماعی پخته‌ای داشته باشد. ولی متاسفانه ما سینمای اجتماعی قوی نداریم. عموم فیلم‌های این حوزه تک‌بعدی هستند و کم پیش می‌آید که فیلمی مثل حوض نقاشی، از متن جامعه به پرده سینما برسد. تازه در مورد همین فیلم خوب اجتماعی هم، شاهدیم که رفتار مناسبی با آن از سوی برگزارکنندگان جشنواره فیلم فجر صورت نمی‌گیرد. فضای سینما یکی از مهم‌ترین ابزارهای اجتماعی در حوزه تعامل خانوادگی افراد یک شهر یا شهرستان با همدیگر است و اگر قرار است از این ابزار اجتماعی خوب استفاده نشود، باید بپذیریم که رسانه‌های دیگر همچون ماهواره جای آن را خواهند گرفت، بسیار راحت‌تر و کم هزینه‌تر برای خانواده‌ها!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.