شاهنامهخوانی «شوالیه» در آستانه «روز فردوسی»
دلم تنگ شد زان شب دیریاز
عکس: امیر جدیدی، شرق
گروه هنر، سحر آزاد : «شوالیه آواز ایران» عهدی نانوشته با خود بسته است. چند سالی است که دوستداران شاهنامه در آستانه 25اردیبهشت -روز بزرگداشت فردوسی_ گوش دل به آواز اساطیری شهرام ناظری میسپارند تا نشستی که رنگ و بوی ادبی - حماسی دارد، چاشنی موسیقی به خود بگیرد. شامگاه گذشته، تالار فردوسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران هنوز از هیجان صحبتهای بدرالزمان قریب باز نایستاده بود که در سمت چپ سالن باز و شهرام ناظری وارد تالار شد. دانشجویانی که درحال نشستن روی صندلیها بودند باردیگر به احترام شوالیه آواز ایران برخاستند و صدای تشویقها برای لحظات طولانی فضای مراسم را دربرگرفت. این مراسم که «همایش شاهنامه در ترازوی تاریخ» نام داشت به مناسبت روز بزرگداشت فردوسی در تالار فردوسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران از ساعت 14:30 آغاز شد. در پانل اول همایش علاوهبر دبیر، احسان اشراقی سخنرانی کرد و در پانل دوم هم زهره زرشناس درباره دیوارههای پنجکنت با موضوع رستم؛ روزبه زرینکوب درباره شاهنامه بهعنوان یک اثر حماسی نه یک اثر صرفا تاریخی و عزیر مهدی، پژوهشگر هندی درباره مشابهتهای میان شاهنامه و راماین که یکی از
داستانهای حماسی هندی است، صحبت کردند. در بخش پایانی و پس از انجام سخنرانیهایی که همگی در مورد اهمیت فردوسی و شاهنامه بود، دانشجویان دانشکده ادبیات لوحهای تقدیری به بدرالزمان قریب، محمد دبیرسیاقی و احسان اشراقی به پاس سالها تلاش برای معرفی و شناخت بهتر شاهنامه و ادبیات فارسی اهدا کردند. دانشجویان که برای حضور این سه پیشکسوت از جای برخاسته بودند، با قرارگرفتن بدرالزمان قریب سکوت کردند. او که 32سال از عمر خود را به تدریس در این دانشکده پرداخته، بعد از دریافت این لوح و قدردانی نسل جوان از وی خطاب به شرکتکنندگان در همایش گفت: «خرد همیشه در زندگی مردم ایران وجود داشته است و در آیینهای مانوی و زرتشتی میتوان آن را پیدا کرد. فردوسی نیز از همین خردی صحبت کرده است که در ذات مردم ایران هست.» او همچنین به فعالیتهایی که برای زبان فارسی انجام داده، اشاره کرد و افزود: «من سه دهه در دانشکده ادبیات تدریس کردم و دانهدانه واژههای صُغدی را ترجمه کردم. حتی برای پیداکردن معنی برخی از این واژهها، روزها و هفتهها وقت صرف کردم. با این حال خوشحالم که کار بزرگی برای دانشجویان انجام دادم.» با این حال آنچه باعث شد هیجان
دانشجویان را برانگیزد و شوق بسیاری به سالن بدهد، جمله پایانی قریب بود: «هیچوقت در زندگی، تقدیری که شما دانشجویان از من انجام دادید، به این اندازه به من لذت نداد و از همه شما متشکرم.» بعد از آن، درحالیکه قریب، دبیرسیاقی و اشراقی درحال پایین آمدن از پلههای سن بودند و صدای دستزدنهای حضار درحال کمشدن بود، شهرام ناظری با لباس یکدست مشکی خود وارد سالن شد و بسیاری از کسانی را که در حال ترک سالن بودند، با بهت روبهرو کرد.
برخی از دانشجویان درحالیکه باور نمیکردند شهرام ناظری به این مراسم آمده است، از یکدیگر در مورد صحت این موضوع میپرسیدند که مجری برنامه حضور ناظری را به برنامه خوشامد گفت و به دنبال آن صدای دستزدنها و تشویقها بار دیگر آغاز شد، اما اینبار گویا تشویقها قرار نبود پایانی داشته باشد تا اینکه از ناظری دعوت شد برای اجرای آهنگی که درنظر گرفته است، روی صحنه بیاید. آخرین اجرای این خواننده، اواخر اسفند سال گذشته با همراه گروه «فردوسی» در سالن میلاد نمایشگاه بینالمللی تهران روی صحنه رفت. ناظری در آن اجرا اشعاری را از شاهنامه اجرا کرد؛ هرچند کارهای ناظری در حوزه شاهنامه محدود به این کنسرت نمیشود و چند سالی است که او روی این اثر ملی تمرکز کرده است. شاید به همین دلیل در آستانه 25اردیبهشت، سالروز بزرگداشت فردوسی، دانشجویان دانشکده ادبیات از او دعوت کردند تا در گرامیداشت حکیم توس و حماسهسرای پرآوازه ایران، حضور داشته باشد. این اولین دفعه نبود که ناظری به مناسبت برگزاری این روز در دانشگاه تهران حاضر میشد؛ همچنانکه خودش پیش از اجرای آواز به آن اشاره کرد. ناظری درباره شرکت افتخاری خود در یک برنامه دانشجویی گفت:
«با درود بر روان فردوسی بزرگ، از استادان عزیزم که به این مراسم تشریف آوردند و دانشجویانی که همیشه یکی از عشقهای ما در زندگی بودهاند، سپاسگزارم.»او افزود: «از سالهای خیلی دور عشق زیادی به دانشجویان داشتهام و به همین دلیل هیچوقت نتوانستهام در مقابل خواستههای آنها «نه» بگویم.»ناظری در صحبتهایش به شرایط فرهنگی این روزها نیز اشاره کرد: «خوشحالم در این قحط وفا در سالنی که درخور فردوسی، فرهنگ و هنر ما نیست میتوانیم این برنامهها را برگزار کنیم، اما باز هم باید قدر اینها را دانست وگرنه همین مقدار کم را نیز از دست خواهیم داد.»ناظری در ادامه با اشاره به اینکه بخشی از مقدمه «بیژن و منیژه» شاهنامه را اجرا خواهد کرد، به روال همیشه بهصورت ایستاده به اجرای موسیقی پرداخت. او آوازش را ابتدا با این بیت شاهنامه آغاز کرد: «شبی چون شَبَه موی شسته چو قیر/ نه بهرام پیدا نه کیوان نه تیر» و سپس ادامه داد: «زمانه زبان بسته از نیک و بد / دلم تنگ شد زان شب دیریاز»... پس از آن سکوتی بود که همه سالن را فرا گرفته بود و گوشیهای همراه که در گوشهوکنار سالن مشغول ضبط این لحظه بودند. پایانبخش این مراسم، عکس یادگاری ناظری با
اساتید شرکتکننده در همایش بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.