|

مرور مذاکرات دو و چندجانبه آمریکا و کره‌شمالی

آرین پارسی

پیش از 2000 - در 15 ژوئن 1994، جیمی کارتر، رییس‌جمهور اسبق آمریکا در جریان مذاکراتی، پیونگ‌یانگ را راضی به ابراز تمایل به تعلیق برنامه سلاح هسته‌ای کرد. 21 اکتبر 1994 در ژنو بر چارچوبی توافق شد تا نگرانی‌های آمریکا درباره رآکتورهای تولید پلوتونیوم و تاسیسات یونگ بیون برطرف شود. ژانویه 1996، کره‌شمالی با اصل نشست درباره موضوع برنامه‌های موشکی موافقت کرد. پیونگ‌یانگ البته اعلام کرد که درعوض تسهیلات اقتصادی می‌خواهد. روزهای 21 و 22 آوریل همین سال، ایالات متحده و کره‌شمالی نخستین دور گفت‌وگوهای دوجانبه خود درباره مسایل موشکی را برگزار کردند. ژوئن 1997، دومین دور گفت‌وگوهای موشکی دو کشور در نیویورک آغاز شد. توافقی حاصل نشد مگر بر سر ادامه گفت‌وگوها. در 1998 که کره‌جنوبی به دنبال اتحاد دو کره بود، سومین دور گفت‌وگوهای آمریکا و کره‌شمالی در اول اکتبر برگزار شد اما پیشرفت اندکی داشت. بازهم صحبت از پایان برنامه‌های موشکی در برابر تسهیل تحریم‌هاست. دور چهارم مذاکرات موشکی از 29 تا 31 مارس 1999 برگزار شد. توسعه برنامه‌های موشکی کره‌شمالی بازهم نگرانی اصلی بود. نتیجه، تنها توافق بر سر ادامه مذاکرات در زمانی نامشخص بود. هفت تا 12 سپتامبر، کره‌شمالی در گفت‌وگوهای برلین با «استهمال» آزمایش‌های موشکی دوربرد تا زمان در جریان بودن مذاکرات موافقت می‌کند. آمریکا هم با برداشتن بخشی از تحریم‌ها موافقت می‌کند و دوطرف قرار می‌گذارند تا مباحثاتی در سطوح بالا داشته باشند. 19 نوامبر در برلین گفت‌وگوهایی درباره مناسبات دوطرفه و آماده‌سازی دیدار مقامات سطح بالای کره‌شمالی از آمریکا انجام شد. 2000 - در سال 2000 روابط همسایگان شمالی و جنوبی شبه‌جزیره به‌گونه بی‌سابقه‌ای گرم‌تر از پیش می‌شود تا آمریکا تحریم‌ها را تسهیل کند. پیونگ‌یانگ «استمهال» را باز تایید کرد. به این ترتیب در جولای 2000، پنجمین دور گفت‌وگوهای موشکی در کوالالامپور برگزار شد اما در پایان قطعنامه‌ای دربرنداشت. در این مذاکرات کره‌شمالی باز درخواست دریافت خسارت را مطرح کرد ولی آمریکا نپذیرفت. 29 جولای، مادلین آلبرایت وزیر خارجه وقت آمریکا در نشست آسه‌آن با وزیر خارجه کره‌شمالی روبه‌رو شد. بالاترین سطح دیدار تا آن زمان. در 27 سپتامبر، دو کشور گفت‌وگوهایی درباره مسایل هسته‌ای، موشکی و تروریسم انجام دادند که درنهایت به بیانیه‌ای منجر شد که راه را برای برداشته شدن نام کره‌شمالی از فهرست حامیان تروریسم هموار می‌کرد. اینها به دیدار میونگ روک، یکی از ارشدترین رهبران پیونگ‌یانگ از واشنگتن انجامید. 24 اکتبر، آلبرایت به دیداری دو روزه از پیونگ‌یانگ رفت. اول تا سوم ماه نوامبر، هفتمین دور گفت‌وگوهای موشکی دوباره در کوالالامپور برگزار شد اما بیانیه‌ای صادر نشد. امیدها برای سفر کلینتون از بین رفت و این سفر هرگز رخ نداد. 2001 - با روی کار آمدن جرج بوش اوضاع به کلی به هم می‌ریزد. 13 مارس 2001، کره‌شمالی در واکنش به تغییر لحن واشنگتن، گفت‌وگو در سطح وزرا با کره‌جنوبی را لغو کرد. دو روز بعد کره‌شمالی در واکنشی شگفت‌انگیز از آمادگی برای هم گفت‌وگو و هم جنگ می‌گوید. 2002 - 29 ژانویه 2002 بوش کره‌شمالی را در «محور شرارت» قرار داد. ماه مارس کره‌شمالی در واکنش به بحث‌هایی پیرامون احتمال استفاده از سلاح اتمی علیه پیونگ‌یانگ، تهدید به لغو همه توافقات و حمله به آمریکا کرد. 31 مارس کالین پاول در نشست آسه‌آن در برونئي با وزیر خارجه کره‌شمالی دیداری کوتاه داشت تا امید به بازدید نماینده آمریکا از پیونگ‌یانگ افزایش یابد، اما با ادامه تنش‌های بین آمریکا و کره‌شمالی، ژاپن به صورت جدی‌تری وارد می‌شود. نتیجه مذاکرات نخست‌وزیر ژاپن، «جوییچیرو کوییزومی» با رهبر کره‌شمالی امضای توافقی مبنی بر ادامه استهمال آزمایش‌های موشکی است که در 17 سپتامبر اعلام شد. سه تا پنج اکتبر، مسوول شرق آسیا - پاسیفیک وزارت خارجه آمریکا از کره‌شمالی بازدید کرد. بالاترین سطح در دولت جورج بوش. 16 اکتبر آمریکا اعلام کرد که در جریان این دیدار کره به غنی‌سازی اورانیوم اعتراف کرده است. 2003 - در آوریل 2003، گفت‌وگوهای سه‌جانبه‌ای با حضور چین در پکن برگزار شد. اینجا کره‌شمالی برای نخستین بار اعلام کرد که سلاح هسته‌ای دراختیار دارد. کره حالا به دنبال «امتیازات قابل توجه» است. به این ترتیب در 27تا29 آگوست 2003 نخستین دور گفت‌وگوهای شش‌جانبه در پکن برگزار شد اما هیچ نتیجه قابل ملاحظه‌ای به دست نیامد. کره به دنبال تضمین امنیتی است تا در برابر دریافت سوخت و کمک‌غذایی تاسیسات هسته‌ای را ویران کند و آزمایشات و صادرات موشکی را پایان دهد. 2004 - دومین دور مذاکرات شش‌جانبه در 25 تا 28 فوریه در پکن برگزار شد. پیشرفت اندکی حاصل شد. اختلاف بر سر حفظ یکی از تاسیسات برای «اهداف صلح‌آمیز» و اعتراف به غنی‌سازی اورانیوم است. سومین دور گفت‌وگوها 23 تا 26 ژوئن: آمریکا پیشنهادات مفصلی ارایه داد. کره موافقت کرد اما زمان تعلیق را مشروط به دریافت امتیازات کرد. 2005 - 10 فوریه 2005 پس از انتشار گزارش‌هایی مبنی بر فروش تجهیزات هسته‌ای به لیبی در سال 2004، کره برای نخستین بار به صورت عمومی اعلام می‌کند که بمب هسته‌ای تولید کرده است. حتی در ماه مارس و آوریل، کره سخن از اتمام استهمال و دادن سلاح به تروریست‌ها کرد. با جابه‌جایی میله‌های سوخت هسته‌ای در ماه می، آمریکا در 29 ژوئن کمک‌ها را متوقف کرد. اما پس از دیدار مسوول شرق آسیا - پاسیفیک وزارت خارجه آمریکا و وزیر خارجه کره شمالی، کره به مذاکرات بازمی‌گردد. 26جولای دور تازه گفت‌وگوها آغاز می‌شود: توافق بر ادامه مذاکرات. دور دیگری برگزار می‌شود. کره متعهد می‌شود به ترک تمام برنامه‌های هسته‌ای و بازگشت به ان‌پی‌تی و نظارت آژانس. کره موفق به گرفتن حق استفاده صلح‌آمیز شد تا پنجمین دور هم برگزار شود. 2006 - 13 آوریل 2006 کره‌شمالی اعلام کرد که به مذاکرات بازخواهد گشت اگر آمریکا 25میلیارددلار از سرمایه‌های کره در بانکو دلتا را آزاد کند. در جولای اما هفت موشک بالستیک شامل تائپو دونگ 2 دوربرد آزمایش می‌شود. موشک دوربرد شکست می‌خورد. 15جولای شورای امنیت قطعنامه 1695 را در محکومیت این اقدام صادر کرد تا 9 اکتبر کره آزمایش هسته‌ای انجام دهد. شورای امنیت در محکومیت، قطعنامه 1718 را صادر می‌کند. 28 نوامبر تا اول دسامبر 2006، مشاوره‌هایی برای ادامه مذاکرات انجام شد تا 18 تا 22 دسامبر ادامه پنجمین دور مذاکرات برگزار شود. پیشرفتی حاصل نشد باز هم به دلیل بانکو دلتا. هشتم تا 13 فوریه مذاکرات شش‌جانبه با «طرح اقدام» پیش رفت. قرار شد کره یونگ بیون را 60 روز تعلیق کند تا 50هزارتن سوخت بگیرد. آمریکا همچنین باید کره را از فهرست حامیان تروریست حذف کند. قرار بود دور ششم مذاکرات شش‌جانبه از 19 تا 22 مارس انجام شود اما مذاکره‌کنندگان کره‌شمالی چهارساعت پس از شروع به کشورشان بازمی‌گردند. 2007 - در جولای 2007 با انتقال آن پول به پیونگ‌یانگ آژانس تایید کرد که تاسیسات یونگ بیون تعطیل شده است. ششمین دور مذاکرات 27 سپتامبر تا 3اکتبر ازسر گرفته شد. کره موافقت کرد تا 31 دسامبر تمام برنامه‌های اتمی‌اش را اعلام کند. دوم تا چهارم اکتبر رییس‌جمهور کره‌جنوبی برای دومین‌بار در تاریخ به پیونگ‌یانگ می‌رود و توافقات خوبی صورت می‌گیرد اما در 19 دسامبر با به قدرت رسیدن لی میونگ باک محافظه‌کار در کره‌جنوبی، سیاست دهه پیش مورد تجدیدنظر قرار می‌گیرد. 2008 - در 2 ژانویه 2008 آمریکا اعلام کرد که تعهدات 31 دسامبر کامل انجام نشده است. کره از کم‌کاری طرف‌های دیگر گفت و در فوریه شواهدی از کار روی دومین بمب اتم به سنا ارایه شد. 24 آوریل آمریکا اعلام می‌کند تاسیسات بمباران‌شده سوریه را کره‌شمالی می‌ساخته است. در هر حال 26 ژوئن کره مواد را اظهار کرد. بوش محدودیت تجارت را برداشت و اعلام کرد کره از فهرست تروریست‌ها حذف می‌شود. 26 آگوست کره می‌گوید که از فهرست حذف نشده و روند یونگ بیون را متوقف می‌کند. ماه اکتبر کریستوفر هیل به کره می‌رود و کره از فهرست حذف می‌شود. کره روند تعلیق را از سر گرفت اما ماه نوامبر اجازه نمونه‌گیری را نمی‌دهد. در 12 دسامبر کمک‌های سوختی آمریکا قطع می‌شود. 2009 - 5 آوریل کره ماهواره پرتاب می‌کند اما گفته می‌شود این همان تائپو دونگ2 است. 13 آوریل شورای امنیت این را در بیانیه‌ای محکوم کرد. کره از مذاکرات خارج شد و اعلام کرد به هیچ توافقی پایبند نیست. شورای امنیت 24 آوریل تحریم‌ها را افزایش داد تا 25می کره دومین آزمایش هسته‌ای را انجام دهد. 12 ژوئن شورا قطعنامه 1874 را برای افزایش تحریم‌ها و نظارت بر اجرایی شدن آن صادر کرد. کره خبر از ادامه کار بر تاسیسات غنی‌سازی و مسلح کردن میله‌های سوخت می‌دهد. کلینتون در 4 آگوست برای آزادی دو روزنامه‌نگار به کره رفت تا 8 تا 10 دسامبر نخستین نشست سطح بالا در دولت اوباما برگزار می‌شود. 2010 - پس از تنش‌های لفظی دو کره در 10 مارس 2010 کشتی کره‌جنوبی غرق می‌شود. 12 نوامبر کره برای نخستین بار از توانایی تولید یوافی‌6 گفت. 23 نوامبر به جزیره‌ای در کره‌جنوبی حمله توپخانه‌ای شد. شش دسامبر آمریکا، کره‌جنوبی و ژاپن پیشنهاد چین برای برگزاری فوری مذاکرات را رد کردند و تاکنون دیگر مذاکره مهمی انجام نشده است. پس از 2010 - جیمی کارتر برای بررسی امکان مذاکرات برای بار دوم ظرف یک‌سال به کره رفت تا ماه جولای نمایندگان دو طرف به ازسرگیری مذاکرات چراغ سبز نشان دهند. 24 تا 25 اکتبر در ژنو مذاکراتی برای ادامه گفت‌وگوها انجام شد اما 29 دسامبر کیم جونگ اون رهبر تازه کره می‌شود. 29 فوریه 2012 اعلام می‌شود که پیرو مذاکراتی کره موافقت کرده فعالیت‌های یونگ بیون را تعلیق کند، بازرسان را راه دهد و آزمایش‌های موشکی را استهمال کند. آمریکا می‌گوید 240هزارتن‌مکعب کمک غذایی می‌کند. 13 آوریل پرتاب ماهواره کره شکست خورد تا کمک‌های غذایی متوقف شود. 16 آوریل شورای امنیت بار دیگر کره را محکوم می‌کند. پرتاب ماهواره اما در 12 دسامبر موفق می‌شود. 22 ژانویه 2013 شورا قطعنامه 2087 را در رابطه با فناوری موشک‌های بالستیک صادر می‌کند. تحریم‌ها تشدید و دارایی‌ها بلوکه می‌شود. 12 فوریه داده‌های لرزه‌نگاری خبر از انجام سومین آزمایش هسته‌ای کره می‌دهند. قطعنامه 2094 در هفت مارس تحریم‌ها را باز هم شدیدتر و انتقالات مالی را هم بلوکه می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.