هاشمی و آرایش سیاسی
صادق زیباکلام . تحلیلگر سیاسی
آمدن هاشمی را چگونه میبایست تفسیر و تبیین کرد؟ شاید اکنون کمی زود باشد تا پیرامون آمدن ایشان و تبعاتی که این آمدن در بر خواهد داشت، بتوان به یک قضاوت و جمعبندی رسید. اما تا به همینجا هم میتوان به نکاتی مهم اشاره کرد. نخست شور و حال و روحیه شعفی است که آمدن هاشمی در بخش زیادی از جامعه ایجاد کرده است. سخنی به گزاف نرفته اگر ادعا شود بسیاری که شاید مطمئن نبودند، در انتخابات شرکت خواهند کرد یا خیر، بیاختیار و با آمدن هاشمی، خیلی جدی گزینه شرکت احتمالی در انتخابات را بررسی میکنند. نکته دوم اینکه نامنویسی ایشان سبب شد تا مرحله ثبتنام انتخابات از آن وضعیت بیرونق خارج شود. تا قبل از آمدن هاشمی و تا حدودی هم رحیممشایی، انتخابات بدل شده بود به یک سریال کشدار میان اصولگرایان. یک، دوجین نامزد اصولگرا -که چندان تفاوت مبنایی هم با یکدیگر نداشتند- بهزعم خودشان و صرفا براساس «وظیفه» و «تکلیف» ثبتنام کرده و تعدادشان هم روبهافزیش بود. نه طرحی داشتند، نه برنامهای و نه اساسا معلوم بود که اگر هر کدامشان انتخاب شوند چه تفاوتی با نامزد دیگر دارند؟ جالب است که هر کدام هم میگفتند که خیلی جدی هستند، آمدهاند تا
آخر بمانند و بهنفع هیچکدام کنار نخواهند رفت. اما آمدن هاشمی سبب شده تا اصولگرایان «1+2» یا ائتلاف برای پیشرفت و ترقی یا ائتلاف پنجگانه و... را کنار گذارده و خیلی جدی به فکر رویارویی با هاشمی باشند. اصولگرایان مجبور خواهند شد تا تعداد نامزدهایشان را تقلیل دهند به یک نامزد جدی تا در 24 خرداد، به مصاف هاشمی بروند. آنان مجبور هستند از کلیگویی و ائتلافهای سطحی بگذرند و در فرآیند انتخابات و تبلیغات انتخاباتی، فقط به انتقاد از احمدینژاد به عنوان مسوول به وجود آوردن وضعیت موجود دلخوش نکنند و به دنبال تدوین یک برنامه حسابشده به منظور رویارویی با هاشمی باشند. و بالاخره باید به تاثیر آمدن هاشمی بر اختلافات موجود میان جبهه اصولگرایان اشاره داشت. آنها از یک سو با اختلافات جدی میان طیفهای اصولگرایان و جبهه پایداری طرف هستند و از سوی دیگر اختلاف میان جبهه پایداری بر سر نامزدی باقریلنکرانی یا سعید جلیلی یا حتی علیرضا زاکانی محل تامل آنهاست. اصولگرایان خیلی فرصت ندارند. مشکل اساسیتر آنان این است که اساسا میتوانند در برابر هاشمی به ائتلاف بر سر یک نامزد دست یابند یا آنکه عمق رقابت میان آنان عمیقتر از آن است
که بتوانند به این مدل دست یابند؟ همچنین مشخص نیست افرادی چون محسن رضایی به عنوان نامزدهای مستقل از طیف اصولگرا در برابر هاشمیرفسنجانی قرار گیرند یا آنکه نهایتا با جبهه پایداری و طیف اصولگرایان همراه خواهند شد؟ هرچه هست تصور اینکه اصولگرایان با چهار نامزد یعنی محسن رضایی، قالیباف و دو نامزد جبهه پایداری و اصولگرایان سنتی در برابر هاشمی ظاهر شوند از هماکنون به نگرانی آنان تبدیل شده است. آنان نیک میدانند که حتی با تجمیع همه نیروهای چهارگانهشان، در برابر هاشمی، باز هم با مشکل جدی روبهرو خواهند بود. برخلاف اصولگرایان که آمدن هاشمی برایشان ناخوشایند است، برای اصلاحطلبان آرامبخش و شفابخش بوده است. درخصوص تاثیر مثبت آمدن او به همان احساس شور و شعف و نشاط سیاسی و اجتماعی که در میان بسیاری از رایدهندگان معمولی و بالقوه این جریان سیاسی ایجاد شده است اشاره میکنم. تاثیر بعدی آمدن ایشان، روشن شدن تکلیف سایر نامزدهایی است که بهعنوان اصلاحطلب ثبتنام کردهاند. بعید به نظر میرسد که هیچیک از آنان قصد رقابت با هاشمی را داشته باشند. حمایت کامل خاتمی از هاشمی، اصلیترین دلیل برای کنار رفتن همه نامزدهای
اصلاحطلب است. میماند آمدن یا نیامدن رحیممشایی و تاثیر آن بر اردوگاه اصلاحطلبان و هاشمی.
اگر رحیممشایی تاییدصلاحیت شود، در آن صورت تردیدی نیست که بخشی از آرای هاشمی و اصلاحطلبان را از آن خود خواهد کرد. در عین حالدرصدی از آرای قالیباف را هم از آن خود خواهد کرد. آمدن مشایی یقینا به زیان هاشمیرفسنجانی خواهد بود چراکه رای اصولگرایان کمابیش ثابت است و فقط هم به سبد نامزد یا نامزدهای خودشان ریخته خواهد شد. میماند این طنز تلخ؛ باورکردنی نیست اما یک راه جلوگیری از پیروزی هاشمی، تاییدصلاحیت رحیممشایی است. اما حتی در صورت آمدن مشایی هم بعید به نظر میرسد که اصولگرایان بتوانند جلو پیروزی اصلاحطلبان و هاشمی را بگیرند. با استناد به فضای کشور، این امر تا حدودی قابل پیشبینی است که احساس شادمانی و شور و شعفی که صرف ثبتنام هاشمی در دو روز قبل به راه افتاد، ظرف روزهای آینده بهتدریج به یک عزم و اراده جدی برای حضور در پای صندوقهای رای در سطح کشور در 24 خرداد بدل خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.