داستان قاتلهایی که فرق دارند
امیر صدری
داری زندگی میکنی، معمول؛ سرکار میروی، غذا میخوری، راه میروی و حرف میزنی و میخوابی، هر روز بیشوکم شبیه روز قبلی، با تکرار و بازهم تکرار... اما ناگهان اتفاقی میافتد: یک صدا، یک تصویر، یک نوشته که پرتت میکنند به جاهایی که میدانی هستند و اما انگار آنها را ازخودآگاهت پرتاب کردهای به ضمیر ناپیدای ناخودآگاه.
نمایش «احساس آبی مرگ» یکی از این اتفاقهاست؛ سیلیای که به صورتت میخورد و مجبورت میکند سر به درون فروببری و به فکر بیفتی و با خودت حرف بزنی و... شاید اشک بریزی.
داستان با یک صدا آغاز میشود. مردی با لحنی سرد از مرگ میگوید، اما وقتی به واژههای«امید» و «زندگی» میرسد صدایش گرم میشود. دردناک است که صاحب این صدا حالا دیگر زنده نیست تا در مورد امید و ناامیدی حرف بزند. مرد بخشیده نشد و اعدام شد.
نمایش «احساس آبی مرگ» برگرفته از داستانهای واقعی است، در مورد کودکان ساکن کانون اصلاح و پرورش؛ جوانها و نوجوانهایی که در سنین پایین مرتکب جرم شدهاند- قتل کردهاند- و حالا در برزخ گرفتارند. در برزخ بیم و امید، بخشیده شدن و نشدن، آزادی یا اعدام. داستان آشکارا تراژیک است اما واقعی بودن داستانها هر تماشاگر را به چالش قضاوت و همذاتپنداری میکشاند. آیا قتل ناشی از یک حادثه بوده؟ میتوان فردی را که قاتل است بخشید؟ قصاص آرامش به همراه میآورد؟ و دهها سوال دیگر که پاسخ آنها در فردبهفرد تماشاگران متفاوت خواهد بود.
بزرگترین حسن این نمایش در این است که در آن تلاش شده تا بیطرفی در روایت آن حفظ شود. اینگونه حتی آنهایی را که نمیبخشند میتوانی درک کنی و به آنها حق میدهی و درد آنها را حس میکنی، اما جایی که کفه به نفع متهمان میچرخد در چرخه دردناک «انتظار» است. درد انتظار، درد ابهام، در جایی متن حرف زمان میشود و روایت میشود که بالا رفتن سن میتواند دردناک باشد. قاعدتا یک نوجوان دوست دارد سریعتر بزرگ شود و به سن 18سالگی برسد اما نوجوانی که در کانون اصلاح و تربیت است نمیخواهد به این سن برسد چراکه این سن برای او میتواند به معنای پایان زندگی باشد.
«احساس آبی مرگ» پر از نکتههای ریزودرشتی است که میتوانند اشک شما را در بیاورند اما مهمتر این است که این نکتهها شما را به فکر فرومیبرند و در مقاطع مختلف در مقام متهم، وکیل مدافع، شاکی و حتی قاضی قرار میدهد و اینگونه است که تماشاگر با روایت پیوند میخورد و این با بازی گرفتنهای مقطعیای که بازیگران از تماشاگران میگیرند تشدید میشود. نمایش شاید بیآنکه بفهمی تو را به این نتیجه میرساند که این گروه خاص از قاتلان واقعا با آن کلیشهای که از یک «قاتل» در ذهن داریم متفاوت هستند. همه قتلها ناخواسته و بر اساس اتفاقات و حوادث رقم خوردهاند و این اتفاقی است که شاید برای هر کسی پیش آید. این بچهها فرقی با دیگر انسانها ندارند یا شاید آنطور که در جایی از نمایش گفته میشود در جرم آنها از خودشان بیشتر، جامعه و شرایط مقصر بودهاند.
قطعا میتوان ایراداتی به این نمایش گرفت (مثلا مونولوگهای پندگونه رو به تماشاگر و پیچیده شدن بیشازحد هشت داستان مختلف با هم و اغراق مقطعی در حس تراژیک و...) اما میتوان چنین مواردی را در کلیت ارزشهای آن فراموش کرد. اگر شاخکهایتان به هنر اجتماعی حساس است، «احساس آبی مرگ» را میتوانید جمعه 20 اردیبهشت در جشنواره تئاتر دانشجویی در دو سانس 15 و 17 در سالن هنر به تماشا بنشینید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.