|

روایتی از پاسداشت استادان بازنشسته علوم اجتماعی

در محضر استاد؛ در غیاب دولت

پژمان موسوی

یکی‌یکی از راه می‌رسیدند؛ چهره‌های‌شان آشنا بود، «آشنایانی» که گرد پیری نشسته بر چهره‌های‌شان هم نتوانسته بود«بازنشسته‌شان»کند؛ عنوانشان گرچه «بازنشسته» بود ولی جملگی «بازایستادگانی» بودند آشنا با «غم» و «درد»، با «لبخند»... سه‌شنبه‌شب، خانه اندیشمندان علوم انسانی میزبان نشستی بود که سال‌ها بود جایش در میان تمامی هیاهوهای روز خالی بود: «نکوداشت استادان بازنشسته علوم اجتماعی دانشگاه‌های تهران»؛ استادانی که برخی از آنها «بازنشسته» شده بودند و برخی را هم «بازنشسته» کرده بودند! استادانی که برخی از آنها گرد پیری بر چهره‌شان نشسته بود و برخی هم با وجود جوانی، چون سایرین بازنشسته شده بودند، از همین‌رو هم بود که سه نسل از استادان و دانش‌آموختگان علوم اجتماعی ایران را می‌شد در این مراسم پیدا کرد؛ نکوداشتی که مهم‌ترین هدفش استحکام پیوندهای صنفی و مدنی اهالی علوم اجتماعی و تقدیر از جایگاه دانش و دانشمندان اجتماعی کشور بود. هرکدام از چهره‌های حاضر در مراسم، در شاخه‌ای از علوم اجتماعی صاحب تالیفات و تحقیقات گسترده بودند، یکی جمعیت‌شناس بود و یکی جامعه‌شناس؛ یکی انسان‌شناس بود و یکی قوم‌شناس؛ آن دیگری استاد مطالعات فرهنگی بود و این یکی استاد ارتباطات و روزنامه‌نگاری. اما همگی در یک ویژگی مشترک بودند: «تجربه در کنار تئوری» و «عمل در کنار نظر». در واقع تفاوت اصلی استادان و فعالان علوم انسانی و اجتماعی با استادان سایر علوم و دانش‌ها در همین «فضای واقعی» جامعه‌ایست که اینان تمامی تحقیقات و پژوهش‌های خود را معطوف به آن کرده‌اند: «زیستن در فضای واقعی» به‌جای «زیستن در فضای آکادمیک و دانشگاهی». جملگی استادان و فعالان علوم اجتماعی ایران - به جز معدودی از آنها - هدف و آرمانشان «شناخت» جامعه و افزایش سطح آگاهی و دغدغه‌مندی مردمانشان است؛ مردمانی که آنها ادعا می‌کنند می‌شناسندشان و دغدغه‌ای جز «رشد» و «پیشرفت» آنها ندارند.
جواد صفی‌نژاد، هما زنجانی‌زاده، غلامعباس توسلی، شهلا اعزازی، باقر ساروخانی، امیرهوشنگ عباس‌زاده، جعفر سخاوت، مرتضی کتبی، مهدی ثریا، مصطفی ازکیا، سعید معیدفر، فرهنگ ارشاد، نسرین عامری، منوچهر آشتیانی، منصور وثوقی، ابراهیم فیوضات، داور شیخاوندی، حمید انصاری، احمد کتابی، حبیب‌الله زنجانی، محمد جهانفر، محمد سیدمیرزایی، عبدالله گیویان، منیرالسادات میربها، خانم ملکمیان و... ازجمله استادان و بزرگانی بودند که در این مراسم حضور یافته و از آنها تقدیر به عمل آمد و کاظم معتمدنژاد، نعیم بدیعی، نسرین تولایی، محسن ثلاثی، فرامرز رفیع‌پور، منوچهر صبوری کاشانی، ژاله شادی‌طلب، عبدالحسین نیک‌گهر، فریده ممتاز، غلامرضا علیزاده و ابراهیم پاشا هم استادانی بودند که به دلایل مختلف نتوانسته بودند در این پاسداشت حضور یابند و غیابا از آنها تقدیر به عمل آمد. مهم‌تر از تمام اینها، غیردولتی‌‌بودن و عدم دخالت نهاد دولت در این پاسداشت بود که اگر جز این بود فلسفه و ماهیت کار «علوم اجتماعی» در ایران به تمامی زیر سوال می‌رفت؛ دانشی متعهد و مستقل که وابستگی‌اش به دولت می‌تواند لطمات جبران‌ناپذیری را به کیان آن وارد آورد؛ حتما به همین دلایل هم بود که مدیران و بدنه انجمن‌های جامعه‌شناسی ایران، جمعیت‌شناسی ایران، انسان‌شناسی ایران و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات ترجیح دادند تا مستقل از دولت و منسوبان آن، پاسداشتی «آبرومند» و فارغ از زرق‌وبرق‌ها و حاشیه‌های معمول در پاسداشت‌های دولتی را برگزار نمایند و سرشان را از این بابت بالا نگاه دارند...
[email protected]

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.