«کافکا» بهسوی یک ادبیات خرد، جامعهشناسی تئاتر، ذهن روسی در نظام شوروی و...
سایههای نظریه
از کتابهای منتشرشده در زمینه مباحث نظری هنر و ادبیات، که به نمایشگاه امسال رسیدهاند، میتوان به چند کتاب ترجمه و یک کتاب تالیفی اشاره کرد که یکی از آنها «کافکا، بهسوی یک ادبیات خرد» ژیل دلوز و فلیکس گتاری است که با ترجمه رضا سیروان و نسترن گوران از طرف انتشارات رخداد نو منتشر شده است و این همان کتابی است که فصل سوم آن، سالها پیش با عنوان «ادبیات اقلیت چیست؟» با ترجمه بابک احمدی در کتاب «سرگشتگی نشانهها» (گزینش و ویرایش مانی حقیقی) چاپ شده بود. دلوز و گتاری فصل اول کتاب را با عنوان محتوا و بیان، با این پرسش آغاز میکنند که «چگونه میتوانیم به اثری از کافکا وارد شویم؟» و این بحث را با وامگرفتن از او و ارجاع به تمثیلهای خود کافکا در قصر و آمریکا و محاکمه و دیگر آثارش پی میگیرند. کافکا بهسوی یک ادبیات خرد، 9 فصل دارد با عنوانهای: محتوا و بیان، ادیپی بسیار بزرگ، ادبیات خرد چیست؟ اجزای تشکیلدهنده بیان، درونماندگاری و میل، تکثیر سریها، اتصالدهندهها، بلوکها، سریها، شدتها و یک سر همبندی چیست؟ ... اما دیگر کتاب نظری قابلتوجه امسال، «جامعهشناسی تئاتر» است از ژان دووینیو که با ترجمه جلال ستاری از
طرف نشر مرکز منتشر شده است. از دووینیو پیش از این نیز کتاب جامعهشناسی هنر با ترجمه مهدی سحابی منتشر شده بود. دووینیو در جامعهشناسی تئاتر، چنانکه جلال ستاری در مقدمهاش بر کتاب نوشته، به «موجبات پیدایی و ریشهبندی تئاتر و دگرگونیهایش در جوامع غرب، از تراژدیهای یونان باستان تا نمایشهای دینی قرونوسطا و درامهای درخشان عصر الیزابت و اسپانیای آن روزگار و نمایشنامههای نویسندههای امروزی» پرداخته است. کتاب، پس از مقدمهای کوتاه، با بحثی درباره «کاربندی اجتماعی تئاتر» آغاز میشود و «تئاتر و انقلاب دایم» نیز بحث پایانی کتاب است. جلال ستاری، جامعهشناسی تئاتر را از روی چاپ دوم متن اصلی آن به فارسی برگردانده. دووینیو در پیشگفتارش بر این چاپ، نوشته است باید به چاپ دوم جامعهشناسی تئاتر عنوانی را افزود که «به اصل تئاتر حواله میدهد» و «سایههای جماعت» عنوان افزودهشده مد نظر دووینیو است. «چگونه شکسپیر بخوانیم» نوشته نیکلاس رویل دیگر کتاب نظری نمایشگاه امسال است که با ترجمه تورج سلحشور از طرف انتشارات رخداد نو منتشر شده است. این کتاب، مانند دیگر کتابهای مجموعه چگونه بخوانیم، فتح بابی است برای ورود به آثار
ویلیام شکسپیر. از دیگر کتابهای تازهمنتشرشده در زمینه مباحث نظری مربوط به هنر و ادبیات باید به کتاب «حرفه: داستاننویس» نیز اشاره کرد که مجموعهمقالاتی است از نویسندگان و منتقدان و مدرسان ادبیات داستانی. نویسندگان این مجموعه چهار جلدی که فعلا ترجمه جلد اول آن منتشر شده، در مقالاتشان به آموزش اصول و مبانی داستاننویسی پرداختهاند. جلد اول «حرفه: داستاننویس» با ترجمه کاوه فولادینسب و مریم کهنسال نودهی از طرف نشر زاوش منتشر شده است. امسال نشر آگه نیز یک کتاب تالیفی در زمینه نظریه ادبی منتشر کرده است. کتابی با عنوان «کارکرد ابهام در فرآیند خوانش متن» نوشته فروغ صهبا. نویسنده در فصل اول این کتاب به مباحث مربوط به «هرمنوتیک و خوانش متن» پرداخته و در فصل دوم، با ارجاع به آثار مطرح ادبی به موضوع ابهام و کارکردهای آن پرداخته است. «پیشدرآمدی بر شعر عربی»، نوشته آدونیس و ترجمه کاظم برگنیسی دیگر کتاب قابلتوجه نمایشگاه امسال در زمینه نظریه و نقد ادبی است. ویراست نخست این کتاب در سال 76 منتشر شده بود و اکنون با ویراستی تازه از طرف «نشر نی» منتشر شده است. آدونیس در این کتاب به بازنگری میراث شعر عربی و بررسی
دگرگونیهای این شعر پرداخته است. گذشته از همه اینها، «ذهن روسی در نظام شوروی» آیزایا برلین هم از کتابهایی است که نمیتوان نادیدهاش گرفت. این کتاب را رضا رضایی ترجمه و نشر ماهی منتشر کرده است. آیزایا برلین در این کتاب به فرهنگ روسیه در دوره کمونیسم و شرح دیدارهایش با هنرمندانی چون آیزنشتاین، بوریس پاسترناک و آناآخماتوا پرداخته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.