|

احساس تحقيرشدگي در فرزندان طلاق

مريم رامشت . روانشناس و مدرس دانشگاه

پدر و مادر بودن مسووليت بسيار سنگينی است. خانواده‌ها قبل از بچه‌دار شدن هميشه بايد به اين مساله توجه کنند که آيا در زندگي مشترک خود به اين درجه از رشد، بلوغ و تفاهم رسيده‌اند که بتوانند فرد ديگري را وارد مجموعه خانواده کنند، او را رشد دهند و زمينه‌هاي آرامش را براي خود و او فراهم کنند. متاسفانه خيلي از زوجين زماني که ازدواج مي‌کنند در حالي که هنوز با هم اختلاف دارند و به تفاهم نرسيده‌اند بچه‌دار مي‌شوند. همچنين گاهي اين تفکر وجود دارد که به دنيا آمدن بچه اختلافات را کمتر مي‌کند، البته اين تفکر بسيار غلطي است و وجود بچه مي‌تواند اختلافات را بسيار بيشتر کند. گاهي اوقات والدين واقعا نسنجيده و بدون برنامه‌ريزي بچه‌اي را به دنيا مي‌آورند که شرايط براي رشدش فراهم نيست. اين پسر نوجواني که ديروز به اتهام قتل برادرناتني هفت ساله‌اش محاکمه شد، نيز قطعا در خانواده‌اي به دنيا آمده است که پدر و مادر با هم تفاهم نداشته و به همين دليل پس از مدتي جدا شده‌اند. نکته بعدي اين است که اگر زوجين با هم به تفاهم نرسيدند و به هر دليلي تصميم به طلاق گرفتند، اين طلاق بايد طلاق خوب باشد. وقتي زوجين واقعا نمي‌توانند با هم به تفاهم و آرامش برسند و بودنشان درکنار هم مشکل ايجاد مي‌کند، طلاق يکي از راهکارهايي است که در فرهنگ ما وجود دارد و نهي هم نشده است اما متاسفانه گاهي اوقات اختلاف زوجين در حدي است که موضوع طلاق را هم تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد و فرزندان هم قرباني آن مي‌شوند. وقتي پدر و مادر نوجوان متهم به قتل از هم جدا شدند، اين پسر از مادر گرفته شد. درحالي‌که بچه‌اي که در خانواده ناسازگار به دنيا آمده است هيچ گناهي ندارد و بايد هم از نعمت پدر و هم از نعمت مادر برخوردار باشد، هرچند پدر و مادر در کنار هم نباشند اما متاسفانه گاهي زوجين به دليل اختلافي که دارند کودک خود را اسباب انتقام از يکديگر قرار مي‌دهند، مثلا در اين پرونده پدر بچه را از مادر گرفته و قطعا مراوده بچه با مادرش خيلي کم بوده است. اين پسر پس از جدايي والدينش وارد خانواده و شرايط جديدي شده که نامادري در آن حضور داشته است. نامادري و اين نوجوان و فرزند کوچک خانواده به جاي اينکه درکنار هم باشند و با هم زندگي خوبي را داشته باشند، مي‌بينيم که به رقبايي براي يکديگر تبديل شدند و متاسفانه اتفاقي که در اينجا افتاده و در خيلي از طلاق‌هاي ديگر هم رخ مي‌دهد، در نظر نگرفتن حقوق فرزندي براي فرزند خانواده طلاق است. يعني در اين مورد حقوق نوجوان 15 ساله واقعا در نظر گرفته نشده و نگاهي که به او در اين خانواده بود، مانند فردي زيادي است. اين نوجوان از نظر حمايتي به شدت کمبود داشته و احساس تحقيرشدگي مي‌کرده است، به دليل اينکه نه مادر در خانواده حضور داشته و نه در خانواده جديد براي پدر جايگاهي داشته است. حس ناخواسته‌بودن و تحقيرشدگي گاهي نوجوانان را در شرايطی قرار مي‌دهد که خشم را در آنها افزايش مي‌دهد. متهم مورداشاره در تمام مراحل زندگي آشفتگي‌هايي را تجربه کرده است. در خانواده اول که پدر و مادر خودش زماني که کنار هم بودند، درگيري‌ها را ديده و تحت فشار قرار گرفته و بعد جدايي پدر و مادر که جدايي بسيار بدي بوده و بعد از آن باز هم تحت فشار قرار داشته و خشمي درون اين نوجوان به وجود آمده است. احساس تنهايي معمولا براي فرزندان طلاق خيلي زياد است و اگر خانواده‌ها توجه نکنند، اين نوجوانان عقده و فشار رواني زيادي را متحمل مي‌شوند و اين فشار در جايي خودش را نشان مي‌دهد. متاسفانه به دليل اينکه اين نوجوان توان مقابله با نامادري و پدر خود را نداشته است، با کودکي که به عنوان ضعيف‌ترين فرد مجموعه بود درگير ‌شده، او به دليل عدم‌آگاهي، آن کودک را رقيب خود مي‌دانسته و به نوعي با تقابل با آن کودک مي‌خواسته از نامادري و پدر خود انتقام بگيرد که قطعا کار درستي نبوده است. گاه درگيري خيلي ساده بين برادر و خواهر يا دوبرادر ممکن است تبديل به قتل و جنايت ‌شود به دليل اينکه خانواده‌ها آگاهي لازم را ندارند که اگر ما از هم جدا مي‌شويم نبايد فرزند خود را از نعمت داشتن پدر و مادر محروم کنيم و همچنين نامادري و ناپدري بايد بدانند هرچند پدر يا مادر اصلي آن کودک نيستند در عين حال دشمن او هم نیستند و مي‌تواند بين آنها رابطه دوستانه برقرار شود. در پرونده مورد بحث متاسفانه همان‌طور که پدر خودش هم گفته نتوانسته اين ارتباط دوستانه را برقرار کند و جلو ناملايمات و تنش‌ها را که آن نوجوان به‌خصوص در سن بلوغ تحمل مي‌کرده است، بگيرد. هرچند اين متهم مرتکب قتل شده و نمي‌توان گفت تقصيري ندارد اما او نوجوان است و مقصر اصلي خانواده‌اي است که نتوانسته مسووليت حفظ و نگهداري از او را به درستي انجام دهد و کار را به جايي کشانده است که فرزندش مرتکب جرم و جنايت شود. به عنوان راهکار پيشگيرانه توصيه مي‌شود زوجيني که قصد ازدواج دارند در کارگاه‌هايي آموزش ببينند. همچنين براي زوجيني که قصد طلاق دارند هم مي‌توان دوره‌هايي را برگزار کرد. ضمن اينکه اگر به هر دليلي تصميم گرفتيم از همسرمان جداشويم بايد بدانيم چه وظايفي در قبال همسر و فرزندمان داريم و نبايد مجادلات به ما و فرزندانمان آسيب بزند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.