|

تولدي ديگر

صداي جاودان «اي الهه ناز» 102 ساله شد
یاد و صدای «بنان» با ماست داريوش پيرنياكان
استاد بنان یکی از چهره‌های بسیار بسیار شاخص موسیقی آوازی ایران است و می‌توان گفت آواز او سرآغاز شیوه جدیدی در آواز محسوب می‌شود. قبل از بنان‌، آواز ایران تحت‌تاثیر آوازخوانان دوره قاجار بود منتها مرحوم بنان با تکیه بر خصوصیات صدای خودش شیوه‌ای را انتخاب کرد که بعد از خودش هم، این شیوه موردتقلید سایر آوازخوانان قرار گرفت. شیوه آواز بنان تحت‌تاثیر تعلیمات کلنل علینقی وزیری بود و او از شیوه دکلاماسیون پیروی می‌کرد. یعنی در شیوه او، کلمات واضح و روشن ادا می‌شدند. بنان سلفژ را هم پیش مرحوم خالقی آموخت. هم خالقی و هم وزیری بر شیوه او تاثیر گذاشتند و باعث شدند شيوه او از شیوه‌های آوازی قبل از خودش متمایز باشد. او استعداد خاصی در خواندن درآمدهای متنوع داشت. درآمدهایی که او در آوازهای خود داشت، هربار متفاوت از قبل بوده. بنان صدای شش‌دانگ نداشت اما صدایی مخملین داشت. صدایش شش‌دانگ نبود و می‌توان گفت که حتی در مایه‌های پایین می‌خواند. با این حال به دلیل ویژگی‌های خاص آوازی‌اش بر آوازخوان‌های بعد از خودش تاثیری چشمگیر گذاشت. او شعرهایی وزین انتخاب کرده و اغلب اشعار موسیقی‌اش همراه و متناسب هستند. در واقع آوازهای او تقریبا شعرهای متناسب با ملودی‌اش دارد. بنان معتقد بود که یک هنرمند باید در اوج هنری‌اش کناره‌گیری کند، بنابراین زمانی که به شصت‌وچند سالگی رسید تقریبا از خواندن کناره گرفت اما هنوز بعد از این همه سال، یاد و صدایش با ماست. --------------------------------------------- صدا مخملی سالار عقيلي
همان‌طور که همه می‌دانند، استاد بنان حق بزرگی بر گردن موسیقی ایرانی دارد. بنابراین به عنوان عضوی از خانواده موسیقی ایرانی سالگرد تولد او را به همه مردم ایران، به همسرش «پری بنان» و همین‌طور جامعه موسیقی ایران تبریک می‌گویم. استاد بنان نقشی بسیار کلیدی در موسیقی آوازی این مملکت طی نیم‌قرن گذشته داشته است. سال‌هاست سعی کرده‌ام که دنباله‌رو سبک استاد بنان باشم و در کنسرت‌ها و آلبوم‌هایم پیرو سبکشان بوده و تابه‌حال هم چندین قطعه‌شان را مثل «خوشه‌چین»، «امید دل»، «افسون سخن» و... بازخوانی کرده‌ام. حالا هم در کاری که در دست انتشار دارم، چند قطعه از استاد بنان را مجددا اجرا کرده‌ام و همیشه سعی داشته‌ام که دنباله‌رو این هنرمند بزرگ باشم. سبک بنان، سبکی خاص و بی‌بدیل در موسیقی ماست. هر هنرجویی باید بارهاوبارها هر قطعه استاد را گوش کند تا به درک درستی از آن برسد و البته هرکسی هم قادر به درک وسعت آواز او نیست. من شخصا فقط «کاوه دیلیمی» را می‌شناسم که سبک استاد را به‌درستی درک کرده، آن هم چون شاگرد مستقیم استاد بنان بوده. استاد بنان به صدامخملی شهرت دارند. نرمی و لطافت صدای استاد، ذاتی است و اکتسابی نیست؛ یعنی هرکسی نمی‌تواند از روش آوازی او پیروی کند چون جنس صدای او ذاتی است. اگرچه «استاد بنان» خودش گفته بوده که با وجود جنس صدای خاصش باز هم صدا را پیش از خروج، در حنجره‌اش می‌سازد.
تاثیری که استاد بنان در نیم‌قرن گذشته بر موسیقی ما گذاشت نوآوری‌اش در سبک آوازی بود. او توانست از سبک پیشینیانش فاصله بگیرد. به نقل از استاد علی تجویدی شنیدم که تا قبل از استاد بنان عموم مردم آن زمان، موسیقی سنتی را مثل روضه می‌دانستند و تنها کسی که توانست این تصور را از بین ببرد، استاد بنان بود. استاد با سبک نوینی که در 50سال اخیر در آواز ایرانی رقم زد، سبب شد همه اقشار مردم به موسیقی سنتی علاقه‌مند شوند و دیگر موسیقی سنتی مختص بخشی از مردم نباشد. نمونه‌اش هم اینکه آواز استاد سبب شده که امروزه همه مردم، حتی کسانی که به موسیقی اصیل علاقه‌مند نیستند «ای ایران»، «تو ‌ای پری» و «شد خزان» را دوست داشته باشند و زیر لب زمزمه کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.