|

اراده زرين «بادام‌زري»

تانیا تجلی

برای بسیاری از زنان پاکستان که در منطقه مرزی جنگ‌زده و فوق‌العاده محافظه‌کار تحت نفوذ اسلام‌گرایان «باجور» زندگی می‌کنند، رای دادن رویایی غیرممکن است، چه رسد به اینکه نامزد انتخابات شوند. «بادام زری» یکی از زنانی است که به‌عنوان نامزد مستقل از منطقه قبیله‌نشین باجور در مرز افغانستان، اعلام کرده در انتخابات پارلمانی، به‌رغم تهدید شبه‌نظامیان طالبان، شرکت می‌کند. او اولین زن قبیله‌نشینی است که برای رقابت در این انتخابات اوراق ثبت‌نام را پرکرده است. بادام زری می‌خواهد نشان دهد که مردان و زنان برابرند. او در گزارشی که «آتلانتیک» به آن پرداخته، می‌گوید تماس‌های تلفنی بسیاری از سوی زنان دریافت کرده که گفته‌اند او درها را به‌رویشان گشوده و بسیار هم تشویقش کردند. بادام زری در رابطه با دلیل کاندیداتوری‌اش گفته است که می‌خواهد با شرکت در رقابت‌های انتخاباتی نه‌تنها به زنان جرات بیشتری ببخشد، بلکه نشان دهد که زنان نیز از حرمت برخوردارند. زری امیدوار است از 60 کرسی متعلق به زنان در مجلس شورای ملی یک کرسی را به دست آورد. او مدافع سرسخت تحصیل کودکان و دختران همانند پسران است: «من سواد چندانی ندارم؛ نزدیک به یک یا دو سال به مدرسه روستایمان رفتم و بعد خانواده‌ام به‌زور کاری کردند که من مدرسه و نیمکت‌هایش را ترک کنم.» او در شرایطی این جملات را به زبان می‌آورد که به زبان پشتو، زبانی که در شمال پاکستان و جنوب افغانستان رایج است، از انگیزه‌هایش صحبت می‌کند: «من نتوانستم تحصیل کنم و به همین خاطر است که قصد دارم در انتخابات شرکت کنم. می‌خواهم شرایطی فراهم کنم که دختران، زنان و البته مردان بتوانند به‌راحتی تحصیل کنند. البته موضوعی که با آن مواجه هستیم این است که باجور تقریبا از همه‌چیز محروم است؛ اینجا مدرسه‌ای برای بانوان وجود ندارد، بیمارستانی نیست و جاده‌ای درست و حسابی وجود ندارد. باجور حتی از داشتن برق هم محروم است.» در آخرین انتخابات در سال 2008، کاندیداها با داشتن دیپلم دانشگاهی می‌توانستند در انتخابات شرکت کنند و بعد از اینکه بسیاری از این مدارک «جعلی» از آب درآمدند، این قانون برای انتخابات امسال برداشته شد. زری بااین‌حال شاید سواد نداشته باشد، ولی همسری دارد که به پشتوانه‌اش می‌تواند در انتخابات شرکت کند؛ سلطان محمد، شوهر زری که معلم مدرسه است، مهم‌ترین حامی او به‌شمار می‌آید. سلطان می‌گوید می‌داند زندگی همسرش در خطر است، اما معتقد است خداوند به او قدرت خواهد داد: «بادام فقط می‌تواند اسم خودش را بنویسد، ولی نمی‌تواند روزنامه بخواند. البته این مورد دلیل نمی‌شود که ما بحث‌های سیاسی نکنیم و غالبا در این مورد با یکدیگر زیاد حرف می‌زنیم. همین چند وقت پیش بود که به من گفت می‌تواند در انتخابات شرکت کند؟ که من هم به او گفتم، بله، می‌توانی.» در منطقه قبیله‌ای فدرال، زنان به‌ندرت بدون اجازه همسرانشان خانه را ترک می‌کنند. حتی در خارج از این منطقه هم غیرمعمول است که زنان شانسی برای به‌دست‌آوردن کرسی‌های پارلمان داشته باشند. در سال 2008 بسیاری از نامزدهای منطقه قبیله‌ای فدرال قراردادی را به امضا رساندند که به موجب آن زنان از رای‌دادن ممنوع شده بودند؛ چیزی که کمیسیون انتخابات پاکستان می‌گوید در این دوره جلوی آن را خواهد گرفت. اکثر مردم از تصمیم زری شگفت‌زده شده‌اند و اقدام او را تاریخی توصیف می‌کنند؛ اما شاید تصمیم زری، زنان بیشتری را تشویق کند تا در آینده برای پیشرفتشان گام‌هایی بردارند. اگرچه او هیچ شانسی برای برنده‌شدن ندارد، کاندیداتوری او خود پیشرفتی عمده محسوب می‌شود. «من در انتخابات شرکت می‌کنم، چون منطقه ما منطقه‌ای عقب‌مانده است و شرایط زندگی زنان در اینجا فقیرانه است. بسیاری از مردم با من مخالفند، اما می‌خواهم بیشترین تلاشم را انجام دهم. من امکان اینکه جلسه تشکیل بدهم و با اهالی این منطقه رودررو حرف بزنم را ندارم، ولی باز هم می‌خواهم تلاشم را کنم.» اعلام کاندیداتوری زری واکنش‌های مثبتی هم در بین مردان و البته قشر تحصیل‌کرده پاکستان داشته است؛ ایاز خان، پروفسور دانشگاه پیشاور، یکی از شهرهایی که به این منطقه قبیله‌نشین نزدیک است در این مورد می‌گوید: «بادام زری به‌طور نمادین تابو را شکسته است و از طرفی هم مراقب بوده تا این تابو را نابود نکند؛ او خیز برداشته و می‌خواهد نشان دهد که زنان همپای مردان حضور دارند و زن‌ها تغییرات زیادی در این جامعه کرده‌اند.» این اقدام زری واکنش مردان «خار»، پایتخت باجور را هم در پی داشته است؛ بهادر خان 48ساله به این موضوع مثبت نگاه می‌کند و می‌گوید: «اعلام کاندیداتوری او چهره دیگری از منطقه فقیر ما به نمایش می‌گذارد؛ چون الان سال‌های زیادی است که به اشتباه فکر می‌کنند ما با شورشیان، تروریست‌ها و آشوبگران در حال همکاری هستیم. این مورد نشان می‌دهد که ما این‌طور نیستیم.» وضعیت بد زنان در پاکستان پاکستان در رتبه‌بندی جهانی در رابطه با حضور زنان در پارلمان در رتبه 52 قرار دارد.همچنین بر اساس نظرسنجی‌ای که در سال 2011 توسط «بنیاد تامسون رویترز» انجام شد، پاکستان بعد از افغانستان و کنگو سومین کشور خطرناک در دنیا برای زنان شناخته شده است. به موجب این نظرسنجی بیش از هزارزن و دختر به دلیل قتل‌های ناموسی در پاکستان کشته شدند؛ همچنین 90درصد زنان پاکستان از خشونت خانگی رنج می‌برند. غربی‌ها معمولا وضعیت زنان را به ریشه‌های مذهبی ربط می‌دهند، این در حالی است که واقعیت پیچیده‌تر از اینهاست. زنان فقیر و بی‌سواد در پاکستان باید برای کمترین حقوق اولیه خود مبارزه کنند. زنانی که در منطقه‌های قبیله‌ای نظیر سوات و باجور زندگی می‌کنند، وضعیت دشوارتری دارند. طالبان به زنان دستور داده بود هر زمانی که می‌خواهند از خانه بیرون بیایند، برقع بزنند. همچنین طالبان آنها را از خرید و دیگر فعالیت‌های عمومی منع کرده بود. زنان در مناطق شهری پاکستان از زندگی به مراتب بهتری نسبت به کسانی که در مناطق روستایی و قبیله‌ای زندگی می‌کنند برخوردارند؛ اما بااین‌حال آنان نیز از شوهرانشان می‌ترسند. آنها در فرهنگی زندگی می‌کنند که زنان توسط شخصیت‌های مرد زندگی‌شان تعریف می‌شوند، حتی اگر زنان نان‌آور خانواده باشند. اگرچه اصلاحاتی برای توانمندسازی زنان در پاکستان آغاز شده است و سازمان‌های غیردولتی و خیریه در تلاشند تا به زنان قدرت دهند، اما همه زنان این مزایا را ندارند و حتی گاهی اوقات هم نمی‌دانند که چنین سازمان‌هایی برای کمک به آنان وجود دارد. در پاکستان 36درصد زنان باسوادند و بسیاری از زنان بی‌سواد حقوق خود را نمی‌شناسند. بسیاری از تجاوزات در پاکستان به دلیل ترس و واهمه از بی‌ارزش‌شدن در جامعه گزارش نمی‌شود. در پاکستان زنان از حق رای برخوردارند، بااین‌حال آمار خشونت خانوادگی علیه زنان و نقض حقوق آنان در این کشور در حال افزایش است. حامیان حقوق زنان پاکستان در گزارشی اعلام کردند که طی شش‌ماه نخست سال گذشته، نزدیک به 3132 مورد خشونت علیه زنان در این کشور رخ داده است. در این مدت تعداد 432 زن به قتل رسیده‌اند، 110 زن مورد تجاوز قرار گرفته‌اند، 197 زن پس از اینکه مورد تجاوز قرار گرفتند و به قتل رسیده‌اند و 332 مورد ربوده شده‌اند؛ همچنین 201 زن مجبور به ازدواج‌های اجباری شده‌اند؛ همچنین در تمامی بخش‌های این کشور، از جمله مناطق شهری و روستایی، مواردی از نقض حقوق زنان دیده شده که بیشترین تعداد آن در «پنجاب» بوده است. با همه سختی‌ها و تهدیدهایی که برای زنان در پاکستان وجود دارد باید دید که آیا بادام زری خواهد توانست کرسی پارلمان را از آن خود کند یا خیر.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.