|

«زمین برابر زمین» روي ميز «كري»

طرح «اتحاديه عرب» واكنش برانگيز شد

مرتضی نعمت‌زاده . کارشناس مسایل فلسطین

طرح «زمین در برابر زمین» چه تفاوتی با بقیه طرح‌های صلح دارد و پشت پرده آن چیست؟
ببینید در شرایطی که همه نگاه‌ها به بحران سوریه متمرکز شده است، آمریکا تلاش می‌کند که طرح سازشی را در منطقه اجرا کند که از طریق آن بتواند میان اعراب و رژیم اسراییل آشتی برقرار کند. در واقع یک نظام امنیتی با محور تضاد کشورهای عربی با ایران را جایگزین تضاد اعراب و اسراییل کند. در همین راستا شاهد دیدارهای پیاپی سران عرب با رییس‌جمهوری آمریکا در واشنگتن بودیم که حاصل آن طرح اخیر است.
این طرح با چه چالش‌هایی مواجه است؟
یکسری چالش‌های کلی در روند صلح وجود دارد. یکی از این چالش‌ها حق بازگشت فلسطینیان است. آوارگان فلسطینی در شرایط سختی زندگی می‌کنند و در انتظار بازگشت به سرزمین‌های‌شان هستند. یکی دیگر از چالش‌ها تعیین مرزهای رژیم اسراییل است. رژیم اسراییل تنها کیان سیاسی در جهان است که تاکنون فاقد مرزهای مشخص است. مرزهای این سرزمین در یک دایره نوسانی و به گفته خودش از نیل تا فرات است و از طرف دیگر در محدوده سرزمین‌های اشغالی سال 1948 یا 1967 در حرکت است. رژیم اسراییل به هیچ‌کدام از این قطعنامه‌ها پایبند نیست. مساله دیگر تبادل اراضی است. رژیم اسراییل می‌خواهد بخش‌هایی که در آن شهرک‌سازی کرده است و به لحاظ ژئوپلیتیک مهم و همچنین حاصلخیز هست را به خاک اسراییل ضمیمه کند و سرزمین‌هایی که ارزش استراتژیک، اقتصادی و حتی مسکونی ندارد را به فلسطینیان واگذار کند. با وجود این چالش‌ها این طرح نمی‌تواند عملیاتی شود. ---------------------------------------------------------------
سودابه رخش:«قدرت حق به وجود می‌آورد»، این سیاست اسراییلی‌ها در قبال مساله فلسطین است. سیاستی که اگرچه در بسیاری از موارد مشابه در نهایت شکست خورده است، اما برای اسراییل فعلا به سرزمین‌گشایی ختم شده. این باطن داستان است اما در ظاهر هدف اسراییل از جنگ با فلسطین، تضمین امنیتش است؛ هرچند اگر همین هدف را ملاک قرار دهیم، به آن هم نرسیده است. کشتار هزاران نفر، نابودی شهرها و زیرساخت‌ها و ناامنی فزاینده در طول سال‌های دیرینه جنگ، کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را بر آن داشت تا آستین‌ها را بالا زده و چاره‌ای بیندیشند. بیشتر طرح‌ها حول این محور بود: تشکیل دو کشور مستقل فلسطین و اسراییل در مرزهای سال 1967. طرح‌هایی که هر بار به شورای امنیت سازمان ملل رسید، آمریکا آن را وتو کرد. حالا اتحادیه عرب بار دیگر طرحی داده است با عنوان «زمین در برابر زمین». به گزارش الجزیره، پیش‌تر هیاتی از وزرای خارجه اتحادیه عرب با سفر به واشنگتن و ديدار با جان كري وزير خارجه آمريكا اعلام کردند که حاضرند طرح پیشین این اتحادیه در مورد صلح فلسطین و اسراییل را که در سال 1996 توسط پادشاه عربستان ارایه شده بود، اصلاح کنند. بر اساس پیشنهاد جدید اتحادیه عرب، در قبال تشکیل دو کشور مستقل فلسطین و اسراییل این اتحادیه حاضر است تبادل اراضی در مقیاس کوچک را بپذیرد. در طرح پیشین اتحادیه عرب تبادل اراضی به‌هیچ‌وجه مطرح نبود و کشورهای عربی بر ثابت‌ماندن مرزهای سال 1967 اسراییل با فلسطین تاکید داشتند. نوام چامسکی، متفکر و منتقد آمریکایی، در این زمینه بر این باور است که در ۳۵ سال گذشته یک اجماع بین‌المللی برای طرح ایجاد دو کشور مستقل صورت گرفته است. به گفته او این توافق در سال ۱۹۷۶ توسط کشورهای مهم عرب، مصر، سوریه و اردن، به شورای امنیت سازمان ملل متحد برده شد؛ این کشورها از شورای امنیت خواستند قطعنامه‌ای صادر کند که بر اساس آن مرزهایی بین‌المللی، شاید با کمی تغییر، ملاک تعیین دو کشور مستقل شود. او در ادامه گفت: «تقریبا همه کشورهای جهان با این موضوع موافق بودند، اما آمریکا این قطعنامه را وتو کرد. در دهه ۱۹۸۰ هم قطعنامه مشابهی مطرح شد. باز هم آمریکا وتو کرد. آمریکا ظاهرا می‌گوید که از این طرح حمایت می‌کند اما به گفته‌های رهبران توجه نکنید، به اعمالشان دقت کنید. آمریکا ادعا می‌کند مخالف ساخت‌وسازهاست، اما همزمان از این کارها حمایت می‌کند. همین موضوع باعث شده توافقی که همه دنیا بر سرش اجماع داشتند شکل نگیرد.»
واکنش‌ها
طرح اتحادیه عرب با واکنش فوری جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) مواجه شد و این جنبش با صدور بیانیه‌ای از اظهارات اخیر مقامات اتحادیه عرب به‌شدت ابراز نگرانی کرد. حماس در این بیانیه آورده است: ما امیدوار بودیم که هیات وزارتی اتحادیه عرب در واشنگتن به آمریکا فشار بیاورد تا اسراییل را وادار به توقف شهرک‌سازی‌ها کند اما شاهد مساله‌ دیگری بودیم. در این بیانیه، حماس بار دیگر از اتحادیه عرب خواست تا به رژیم صهیونیستی برای متوقف‌کردن فعالیت‌های خصمانه خود علیه فلسطینی‌ها فشار بیاورد و تاکید شده است: تجربه طولانی تعامل فلسطینی‌ها با دشمن صهیونیستی نشان داده که آنها تنها به دنبال فرصتی هستند تا بیش‌ازپیش حقوق ملت فلسطین را از بین ببرند. شیخ‌حمدبن‌جاسم آل‌ثانی، نخست‌وزیر و همزمان وزیر خارجه اردن، روز دوشنبه گفت هر توافقی در آینده باید مبتنی بر راه‌حل «دو کشور» و بر پایه بازگشت به مرزهای چهارم ژوئن ۱۹۶۷ در برابر دادن بخش کوچکی از زمین‌ها به اسراییل باشد. موضع اخیر اتحادیه عرب اما با استقبال واشنگتن و مقامات رژیم صهیونیستی قرار گرفت. جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا در کنفرانسی مطبوعاتی با همتای اسپانیایی خود خوزه مانوئل گارسیا گفت: ما از تصمیم جدید اتحادیه عرب مبنی بر تبادل اراضی با اسراییل بسیار خرسندیم و از آن استقبال می‌کنیم. وی گفت: این اقدام، گامی بزرگ به‌سوی جلو است؛ واشنگتن پیشرفت روند صلح در خاورمیانه را دنبال می‌کند و ما با وجود ناکامی در گذشته تلاش می‌کنیم تا دو طرف را بر سر میز مذاکره بنشانیم. در همین حال، تزیپی لیونی، وزیر دادگستری اسراییل و مسوول مذاکره صلح با فلسطینی‌ها، با استقبال از موضع جدید اتحادیه عرب آن را نشان‌دهنده درک درست رهبران عرب از واقعیت‌های کنونی دانست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.