نگاهي به نمايشگاه «نوشين زرناني» در گالري «شکوه»
اگر «چهگوارا» زن بود
آزاده جعفريان
تصور کنيد شخصيتهاي جريانساز تاريخ زن بودند؛ مثلا از هيتلر و شاهمظفر تا چهگوارا... همگي زن بودند؛ يا دستکم بهجاي چهرهاي خشن و مردانه، فيگوري ظريف و زنانه داشتند! اين سوژه ظاهرا دستمايه اوليه آثار نقاش جوان «نوشين زرناني»ست که اين روزها نمايشگاهي را با عنوان «نگهبان چشمه» در گالري شکوه برپا کرده است؛ آثاري که در عين ارايه سوژهاي جالب توجه و طنازانه، تحليلي و نقادانه به نظر ميرسد. در نگاه اول، وجه قالب آثار فمنيستي به نظر ميرسد، تعريفي که خود نقاش بهشدت آن را رد ميکند و ميگويد در پي گفتن حرفهاي جديتري است. او در مقام تاييد اين ادعاي خود به اين نکته مهم اشاره ميکند که تمام اين شخصيتهاي تاريخي را با سلف پرترههاي خودش بازآفريني نموده و به هيچ روي در پي برتر دانستن يک جنس بر جنس ديگر نيست. در اين نمايشگاه علاوه بر 12 تابلوي نقاشي، دو ويديوآرت و يک چيدمان هم به نمايش گذاشته شده است. نوعآوري ويژهاي همراه اين آثار هست و اين پرفورمانسي است که خود هنرمند در فضاي نمايشگاه اجرا ميکند. اين پر فورمانس هيچ المان اجرايي در پي ندارد، بلکه تنها شامل پوشش نوشين زرناني است. او لباس يک فرد نظامي را بر تن
کرده که خود او را در گفتوگوي مستمر با آثارش قرار ميدهد؛ چنان که خود هنرمند ميگويد: عنصر قدرت و مولفههاي بروز و ظهور قدرت، تم موضوعي آثار نمايشگاه «نگهبان چشمه» است که زرناني با پوشش خاصش آن را تاکيد ميکند. هنرمند براي دستيابي به اين نکته مهم، فيگورهاي بومهايش را از هرگونه پسزمينه مبرا ساخته و با نمايش نمايي اکستريمکلوزآپ، مخاطب را با حقيقت عرياني که در ذهن دارد روبهرو ساخته است.قدرت از منظر زرناني قدرتي کاملا عام و حتي فراي مسايل جهاني است اين قدرت ممکن است به شکل چاقويي در دست يک قصاب جلوهگر باشد که مرغي را قطعهقطعه ميکند که همين سوژه يکي از ويديوآرتهاي زرناني است. در قسمت ديگري از گالري چيدماني از هنرمند خودنمايي ميکند که او برخلاف ديگر آثارش که فيگوري زنانه را با نشانههايي از قدرت در هم آيخته، در اين چيدمان، هفت کلاهخود جنگي را به رنگ صورتي باربي که نمادي از رنگ دخترانه است، آغشته کرده و دور و برش از پر و گل بهره گرفته هنرمند اين اثر را يک کار ضدجنگ ديده که از بازخورد جنگ تحتتاثير عوامل قدرت شکل گرفته است. زرناني با ارايه اين اثر، فضاي خشک و خشن جنگ را که امري مردانه است با المانهاي
زنانه و کودکانه تلطيف کرده است.نوشين زرناني در مورد انتخاب عنوان «نگهبان چشمه» براي مجموعه آثار تازهاش گفت: عنوان «نگهبان چشمه» از يک داستان و اسطوره قديمي ايراني گرفته شده است. در واقع داستان زني است که از زنانگياش محافظت ميکند که بر اساس همين داستان يک نمايش عروسکي هم در تلويزيون پخش شد. اما اين عنوان براي من معناي ديگري هم دارد. «نگهبان چشمه» در واقع يعني کسي که نگهبان يک ماخذ و منبع است و قدرت تقسيم کردن آب دست اوست؛ در واقع عنصر قدرتي است که در آثار من نيز ديده ميشود.او در مورد اينکه چرا در نقاشيهايش سلف پرتره خود را در جايگاه شخصيتهاي تاريخي و جنگي قرار داده، توضيح داد: شايد بيشک يکي از اسرارآميزترين اختراعات بشر آينه بوده، درست آن زمان است که بيواسطه من را در جايگاه ديگري ميبيني و رفت و برگشتي پايانناپذير ميان سوژه و ابژهات شکل ميگيرد، درست مانند تصويرهاي بينهايت در آينههاي موازي. او در ادامه اضافه کرد: کاش داستان به همين «من» ختم ميشد؛ چراکه به قول «ژاک لکان» من مستقل هيچگاه وجود ندارد و شکلگيري آن منوط به بودن ديگري است؛ يعني شکلگيري سوژه در تمايز از سوژه ديگر، پس اين
سوژهگي انسان نه بهتنهايي بلکه کاملا وابسته با جهان اجتماعياش شکل ميگيرد؛ همين جهان اجتماعي که تحتتاثير عوامل قدرت سخت ناعادلانه ميشود و باز همين جهان اجتماعي که در ميان گفتمان قدرتش مقامات را شکل ميدهد و برايشان رتبه و جايگاه تعيين ميکند. با اين اوصاف هيچ شکي در ساختگي، پوچ و توخاليبودنشان نخواهد ماند. اينبار من در نقاشيهايم به جايشان مينشينم شايد فردا تو به واقع در جايگاهشان باشي.گفتني است نمايشگاه «نگهبان چشمه» تا تاريخ 11ارديبهشت در گالري شکوه واقع در خيابان فرمانيه، بلوار اندرزگو، خيابان امير نوري، پلاک 19 داير است و علاقهمندان ميتوانند همه روزه از ساعت چهار تا هشت بعدازظهر از اين آثار ديدن كنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.