دومین تلاش برای ادامه خط لوله صلح
وزیرنفت ایران به هند میرود
شرق، محمد آزاد: این هفته قرار است وزیر نفت ایران برای مذاکره با وزیر انرژی هند درخصوص پیوستن این کشور به «خط لوله صلح» به این کشور سفر کند.
به گزارش «فارس»، مذاکرات برای اجراییکردن طرح «خط لوله صلح» که بنا بود گاز ایران را به پاکستان و سپس هند بفرستد، از سال 1994 در جریان بوده است که در نهایت با کنارهگیری هند به ایران و پاکستان محدود شد. حالا ایران در تلاش است بار دیگر مقامهای هندی را قانع کند به این طرح بپیوندند. «خط لوله صلح»، خط لولهای به طول 1100 کیلومتر و ارزش 5/7میلیارددلار، جز ارزش اقتصادی، از منظر ژئوپلیتیک حایزاهمیت فوقالعاده است و از این رو تحلیلگران امور ژئوپلیتیک جهان نیز به آن بیتوجه نیستند. از جمله «گلوبال ریسرچ»، که سازمانی است پژوهشی، مستقل و مستقر در «کبک» کانادا، به تازگی مطلبی تحلیلی درباره این طرح بزرگ منتشر کرد که گزارشی از آن در پی خواهد آمد. این طرح «تغییر بزرگ ژئوپلیتیک» نیز نامیده میشود، زیرا اجرای آن میتواند تغییر جهت کلی بازار انرژی منطقه به سمت آسیا و خصوصا چین در عوض غرب را در پی آورد. گزارش مذکور با مقایسه مشابهتهای استراتژیک «خط لوله صلح» با خط لوله «ایران-عراق-پاکستان» سعی دارد شمایی کلی از نقش اقتصاد انرژی در درگیریهای منطقه ترسیم کند. انگیزههای پاکستان و ایران برای پیوستن به این طرح واضح است:
پاکستان به شدت محتاج انرژی است و ایران سرشار از انرژی به سبب تحریمهای سازمان ملل و غرب برای صادرات نفت و گاز خود در تنگنا قرار دارد. به علاوه پاکستان خواهان استحکام نفوذ خود در افغانستان پس از خروج نیروهای ائتلاف در سال 2014 است و در رقابت با هند سعی دارد روابط خود را با ایران نزدیکتر کند. گزارش مینویسد: اسلامآباد، علاوه بر ایران به پشتوانه چین نیز چشم امید دارد. به همین منظور کنترل بندر استراتژیک «گوادر» را به چین واگذار کرده است. امتیاز عملیات بندری «گوادر» در استان بلوچستان و در کرانه «دریای عمان»، گرچه از سال 2007 و به مدت 25 سال به یک شرکت سنگاپوری واگذار شد اما در عمل در اختیار چین قرار دارد. چین در حال احداث یک پالایشگاه با ظرفیت پالایشی 400 هزاربشکه در روز و ارزش چهارمیلیارددلار در این بندر است. گزارش «گلوبال ریسرچ» مینویسد برنامه بلندمدت چین، پس از احداث پالایشگاه، احداث خط لولهای برای اتصال آن به «شین جیانگ» واقع در شمال غرب کشور است تا بتواند نفت و گاز خلیجفارس را با امنیت بالاتر به بازار خود منتقل کند. «شین جانگ» با روسیه، مغولستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، افغانستان، پاکستان و
هند مرز مشترک دارد. از همین بابت، گزارش برنده مطلق اجراییشدن «خط لوله صلح» را نه ایران و نه پاکستان، بلکه چین اعلام میکند و نبرد اصلی را نبرد میان چین و آمریکا میداند. در این میان جذب هند، کشوری بزرگ با بازاری بزرگ برای انرژی، برای هر دو طرف اهمیت دارد.
در ادامه، گزارش «گلوبال ریسرچ» به یک نزاع جدی دیگر میپردازد و آن را با نزاع «خط لوله صلح» مشابه ارزیابی میکند: خط لوله «ایران-عراق-سوریه». گزارش تصریح میکند گرچه شاید بتوان «خط لوله صلح» ایران را دارای موفقیت نسبی دانست، اما مورد اخیر چندان موفقیتآمیز به نظر نمیرسد. عملی شدن خط لوله «ایران-عراق-سوریه» نیز با مخالفت آمریکا روبهرو است، با این تفاوت که در آن آمریکا از همکاری و حمایت قدرتهای منطقهای برخوردار است. احداث خط لوله مذکور در جولای 2011 مورد توافق طرفها قرار گرفت اما اجراییشدن آن با توجه به بحران کنونی سوریه غیرعملی به نظر میرسد. گزارش در این مورد از رویارویی ایران، قطر و ترکیه یاد میکند و عزم جزم قطر و ترکیه برای تغییر رژیم در سوریه را به انگیزه آنان برای عقیمگذاشتن این پروژه 10میلیارددلاری نسبت میدهد. قطر در بهرهبرداری از میادین گازی پارس جنوبی، بزرگترین میدان گازی جهان با ایران مشترک است و رقابتی آشکار با ایران دارد. ترکیه نیز خط لوله «ایران-عراق-سوریه» را تهدیدی برای نفوذ و هژمونی خود در منطقه میداند و سعی دارد نقش کنونی خود به عنوان چهارراه انرژی میان غرب و شرق را حفظ کند.
گزارش میافزاید اگر اکتشافات جدید گاز در دیگر کشورهای حوزه یعنی اسراییل، قبرس، مصر، لبنان و خود سوریه را هم به این معادله اضافه کنیم، که همگی در پی سهم آینده از صادرات امن گاز خود به بازارهای جهانی هستند، پیچیدگی ماجرا و دلایل ایستادگی همه طرفهای درگیر، در منطقه و بهخصوص سوریه آشکارتر میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.