|

فریب اطلاعاتی در کمین دیپلماسی

ترجمه: نسرین رضایی

مذاکرات هسته‌ای ایران و سیاست‌های اتخاذ‌شده توسط مقامات تهران با محور ادامه فعالیت‌های هسته‌ای، این روزها یکی از دغدغه‌های اصلی ایالات متحده و غرب محسوب می‌شود. برخورد مناسب در برابر چنین موضوعی و اجرای یک سیاست موفق، مطمئنا به نبوغ، تفکر و هوش بسیار زیادی نیاز دارد.باید بپذیریم که در حال حاضر هیچ مساله‌ای به اندازه فعالیت‌های هسته‌ای ایران و سیاست‌های مقامات تهران در مذاکرات شش‌جانبه، ذهن محافل اطلاعاتی و سیاستگذاری واشنگتن را به خود مشغول نکرده است.شاید در این میان باید بر اهمیت دو فاکتور مهم «اطلاعات» و «پرسش‌های سیاسی» تمرکز بیشتری کرد. در مورد گزینه نخست باید گفت که حق ناظران بیرونی و رهبران سیاسی این است که اطلاعات خالص و موثقی در اختیار داشته باشند؛ چرا‌که تمام قضاوت‌ها بر مبنای همان اطلاعات صورت می‌گیرند. اما بحث اطلاعات و تاثیر آن گهگاه به بحثی تلخ بدل می‌شود که نتیجه‌ای عکس خواهد داشت. بدترین اتفاقی که در این مسیر می‌تواند بیفتد، ادغام آن با خبرها و تبلیغات مثبت و منفی دیگر است. خبرهای فریب‌آمیزی که باعث انحراف در قضاوت خواهد شد. با وجود دستیابی به فناوری پیشرفته، وقوع چنین امری در جمع‌آوری اطلاعات اجتناب‌ناپذیر است؛ چرا‌که در بیشتر مواقع، منابع خبری محدود هستند و همین موضوع درصد اشتباه و فریب در خبرها را بالا می‌برد. اما تصویر فریب و اشتباه در اطلاعات دریافتی زمانی پررنگ‌تر می‌شود که باورها بر اساس همان اطلاعات صورت می‌گیرد؛ باورها در اذهان افرادی که به دنبال ایجاد پروژه‌ای بر مبنای همان خبرها هستند. در روابط خشک و سرد، چنین فریب‌هایی برای دو طرف بسیار سنگین تمام می‌شود. اما این موضوع معمولا در سیاست‌های بین‌المللی اتفاق می‌افتد؛ اینکه اطلاعات موجود و موثق نادیده گرفته می‌شود. این، همان موضوعی است که در مورد عراق اتفاق افتاد. قضاوت و عمل بر مبنای اطلاعات نادرست و دستکاری‌شده، در همین فرایند، صورت گرفت. سازمان اطلاعاتی آمریکا اعلام کرده بود که علایمی از برنامه‌های تولید سلاح‌های کشتار‌جمعی در عراق وجود دارد. حمله به عراق با یک شکست اطلاعاتی همراه بود. شاید در‌نظر‌گرفتن چنین موضوع یا فرایند مهمی در مورد ایران و فعالیت‌های هسته‌ای تهران خالی از لطف نباشد. اما موضوع مهم بعدی در تصمیم‌گیری، بحث توانایی استفاده از پرسش‌های سیاسی محکم بر مبنای اطلاعات است. پرسش‌هایی که بر مبنای منطق صورت گیرد. اینکه هدف ایران از غنی‌سازی چیست؛ چرا ایران باید در اندیشه ساخت سلاح هسته‌ای باشد؛ یا حتی حداکثر ظرفیت ایران برای غنی‌سازی چه میزان است؛ آیا ایران قصد برخورد با همسایگان خود را - موضوعی که معقول به نظر نمی‌رسد - دارد؟ آیا هدف ایران تهدید است یا دفاع؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.