|

در نکوهش ارسال پیامک‌های ناپسند در عرصه تجسمی

از «تماشاگرنما» تا «هنرمندنما»

حسین عبدالهاشم‌پور

یکشنبه‌های 1389 در روزنامه «شرق» ستونی داشتم که محورش «حاشیه‌نویسی بر حال و هوای جامعه هنرهای تجسمی» بود. آن روزها مطالب این حوزه به نقدهای ادیبانه و پیچیده مخصوص خواص و اندکی مصاحبه با هنرمندان محدود بود. رسانه‌ها همواره گلایه داشتند مطالب تجسمی نمک ندارد و با روح ژورنالیسم مطبوعاتی که همه قشری آن را درک می‌کنند تطابق ندارد و مثل سینما، موسیقی و تئاتر فاقد حواشی خواندنی، کوتاه و گذرا‌ست. آن روزها با همکاران قرار گذاشتیم فضایی متنوع‌تر و خواندنی‌تر برای این عرصه تدارک ببینیم. نقدها، میانگین دانش عمومی جامعه را در نظر بگیرد و تا جای ممکن جوری از نقاشی بنویسیم که گویی از یک اتفاق ملموس پیرامونی صحبت می‌کنیم. به‌طور نمونه به یاد دارم آن روزها مخالفت با یک‌ساله بودن مجوز گالری‌ها، نقد الزام گالری‌ها به ارایه CD تصویر آثار قبل از نمایش‌شان، افشاکردن ناکارآمدی اکسپوهای دولتی، کمک به تصویب بودجه یک‌دهم درصد خرید آثار هنری در مجلس شورای اسلامی و ... دستمایه جذاب رسانه‌ها در رویکرد جدیدشان به حوزه هنرهای تجسمی بود. در برخی موارد با موفقیت‌های شوق‌آوری هم همراه بود؛ هرچند مباحث زیرساختی مثل «معافیت مالیاتی بخش‌های خصوصی که در هنر هزینه می‌کنند» یا «پذیرش آثار هنری از سوی بانک‌ها به عنوان وثیقه» نیمه‌کاره رها شد. باری، حاشیه‌نگاری‌ها، سرمایه رسانه‌ای تجسمی را رونق داد تا آن‌سان که امروز کمتر رسانه‌ای می‌توان یافت که از جذابیت‌های هنرهای تجسمی غافل باشد. اما اگر آن حاشیه‌پردازی‌ها به توسعه این هنر در رسانه‌ها یاری رساند، این روزها شاهد نمونه‌ای ناهنجار و کج‌اندیش از «حاشیه‌سازی» هستیم که کام همه را تلخ کرده است. شرح ملال‌انگیز ماجرا این است که با افسوس بی‌پایان، این روزها خانواده هنرهای تجسمی‌مان گرفتار برخی حاشیه‌های ناپسند و غیراخلاقی شده که به گواه موسپیدانمان در تاریخ هنری این مملکت بی‌سابقه است؛ حاشیه‌هایی که نه‌تنها رسانه‌ها از آن استقبال نمی‌کنند بلکه مثل هر عقل سلیمی آن را مذموم می‌دارد و حیرت‌زده آن است: پیامک‌پراکنی‌های موهن و زشت که از ذهن عقب نگاه داشته شده و کینه‌های کور حکایت می‌کنند که به جای گفت‌وگو و استدلال، ادب بر زمین نهاده و فحاشی را قدرت خویش اعلام می‌دارند... نوشتن این جملات برایم ساده نیست اما در این چند‌روزه آنقدر چهره‌های پیشکسوت درباره این پیامک‌های ناپسند (که عمرشان از یک‌سال هم عبور کرده) گلایه‌ها کرده‌اند و از یکی مثل من خرده گرفته‌اند که چرا کسی چیزی نمی‌نویسد که با آسمان‌ریسمان بافتن و لکنت و خجلت بسیار خدمتتان عرضه می‌دارم؛ البته خدا را شکر شنیده‌ها حاکی است مراجع قضایی به‌شدت در پی این موضوع هستند و پرونده‌ای مفصل شامل امضای چندین هنرمند شاخص در جریان است تا این پرده‌دری و بزهکاری تنبیه قانونی شود اما این سوال جدی مطرح است که خانواده فرهیخته و مودب تجسمی ایران به کدام گناه باید دامانش به چنین الفاظی آلوده شود؟ اگر واژه تماشاگرنما برای مردم شناخته شده و آن را در سکوهای استادیوم‌های فوتبال جست‌وجو می‌کنند از این پس باید «هنرمندنما» را در این عرصه بشناسند؟! حاشیه‌سازی‌هایی از این دست برای هنرمان سم است و ساحت درخشان و موقر آن را مکدر می‌کند. متاسفانه از این حاشیه‌سازی‌های منفی کم نداریم و پاي آن به آن سوی مرزها هم رسیده است؛ یکی از کارگزاران حراج‌های بین‌المللی می‌گفت: «عرب‌ها یک لشکر هنرمند مرده دارند که با آنها رکوردها می‌سازند ولی یک‌بار شايبه تقلبی‌بودنشان پیش نیامده اما ایرانی‌ها فقط چهار، پنج تا هنرمند فقیدشان توی مارکت‌اند وگرنه تا به حال کلی مارکت‌شان با کله خورده بود زمین...» (البته نقل به مضمون) بقیه این اظهار‌نظر با شما! بداخلاقی که در اقشاری از جامعه ایرانی تسری یافته، یا ناشی از منافع شخصی است یا کینه‌های کور، ولی هرچه هست، تبر برداشته به ریشه خود می‌زنیم!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.