|

دانشگاه‌ها و انتخابات

حمید میرزاده . استاد دانشگاه

تبعات اقدام دولت در تعطیلی زودهنگام دانشگاه‌ها، به دلیل برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری، به‌عنوان یک اقدام بی‌سابقه در تاریخ آموزش عالی ایران، هم از منظر آموزشی و هم از منظر سیاسی قابل توجه و تامل است. از منظر آموزشی، تعطیلی دانشگاه‌ها در ترم بهاره که خودبه‌خود به دلیل تعطیلات نوروزی کوتاه است، لطمه سنگینی به کیفیت آموزش عالی وارد می‌کند. دانشجویان تا اول خرداد باید به کلاس بروند و بلافاصله امتحانات شروع می‌شود. این تصمیم، فشار روحی - روانی مضاعفی را بر دانشجویان وارد می‌کند؛ زیرا با تقویم امتحانات دانشجویان فرصت کافی برای مرور درس‌هایشان را نخواهند داشت. دانشجویان کارشناسی که اکثریت طیف دانشجویان را تشکیل می‌دهند، معمولا بین 15 تا 20 واحد درسی در هر ترم دارند. امتحانات از 30 اردیبهشت شروع می‌شود و تا 20 خرداد ادامه خواهد یافت. با در نظر گرفتن تعطیلات در این مقطع زمانی، فقط حدود 15 روز مفید باقی می‌ماند که دانشجویان باید حدود 10 جزوه درسی و کتاب‌های خود را مطالعه کنند و از آن بد‌تر اینکه به دلیل فشردگی برنامه امتحانات، فاصله امتحانات دانشجویان کم می‌شود. ضمن اینکه بسیاری از این دانشجویان در آزمون کارشناسی ارشد آزاد که در روزهای 7، 8، 9 خرداد برگزار می‌شود، شرکت می‌کنند؛ بگذریم از اینکه به احتمال زیاد امتحانات دانشجویان کارشناسی با آزمون کارشناسی ارشد نیز همزمان می‌شود و چه بسا بعضی دانشجویان به دلیل همین همزمانی امتحانات ممکن است مجبور به اخذ ترم اضافی برای فارغ‌التحصیلی شوند. در این میان فشار مضاعفی هم به اساتید وارد می‌شود؛ زیرا اساتید مجبور به تشکیل کلاس جبرانی برای اتمام دروس خود هستند. نهایتا اتفاقی که می‌افتد حذف‌شدن بسیاری از سرفصل‌های اصلی و سرهم‌بندی مطالب خواهد بود که مجموعه این عوامل به افت تحصیلی دانشجویان در ترم جاری منجر می‌شود. از منظر سیاسی، تعطیلی زودهنگام دانشگاه‌ها فرصت فعالیت‌های انتخاباتی را از تشکل‌های دانشجویی می‌گیرد. وزارت علوم در بخش‌نامه خود به دانشگاه‌ها، این تغییر زمان را بنا به درخواست دانشجویان‌ اعلام کرده‌ است، درحالی‌که از زمان ابلاغ آن تاکنون، بیش از 20 دفتر از اتحادیه‌های دانشجویان در بیانیه‌ای اعتراض خود را نسبت به عواقب آموزشی و سیاسی ناشی از تغییر تاریخ امتحانات و تعطیلی دانشگاه‌ها در آستانه انتخابات اعلام کردند. در این بیانیه که با سخنی از رهبر انقلاب آغاز شده، آمده است: «خدا لعنت کند آن دست‌هایی را که تلاش کردند و می‌کنند که قشر جوان و دانشگاه ما را غیرسیاسی کنند.» اخیرا نماینده ولی فقیه در دانشگاه‌ها نیز دانشگاه‌ها را محل خلق حماسه سیاسی دانست و از تعطیلی آنها در ایام انتخابات انتقاد و ابراز تاسف کرد. از طرفی معاون سیاسی وزارت کشور اعلام کرده ما در وزارت کشور هیچگونه توصیه‌ای درباره برگزاری زودهنگام امتحانات دانشگاه‌ها به دلیل انتخابات به وزارت علوم نداشته‌ایم. جالب اینجاست که اغلب دولتمردان در محافل تبلیغاتی به کسوت دانشگاهی خود افتخار می‌کنند. ولی واقعیت این است که جنس تصمیم‌های دولت برای دانشگاه‌ها از جنس تصمیم‌های دانشگاهی و آکادمیک نیست. واقعا تعطیلی دانشگاه‌ها در ایام انتخابات هم توهین به دانشجویان و اساتید است و هم شور و نشاط سیاسی و انتخاباتی را از دانشگاه‌ها - به عنوان گسترده‌ترین شبکه فرهنگی و اجتماعی کشور - می‌گیرد. دانشگاه‌های ایران در چندین دهه اخیر و در مقاطع حساس و تاثیرگذار بعد از انقلاب همواره از نقش‌آفرینان عرصه‌های اجتماعی و سیاسی کشور بوده‌اند. حماسه سیاسی با حذف دانشگاهیان از عرصه‌های سیاسی محقق نمی‌شود و این شرایط موجبات تشدید رخوت و رکود فعلی در فضای دانشگاه‌ها و حتی کشور خواهد شد. این یعنی دولت از حضور دانشگاهیان در عرصه‌های سیاسی و تصمیم‌سازی برای کشور، به عنوان قشری فرهیخته و دارای توان تغییر، نگران است و با چنین تصمیماتی تلاش‌ می‌کند تا حق حضور در عرصه‌های سیاسی را از دانشگاهیان سلب کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.