|

برداشت متفاوت روسیه و آمریکا از تروریسم

به‌دنبال انفجارهای تروریستی در بوستون آمریکا، باراک‌اوباما و ولادیمیر پوتین توافق کردند همکاری‌های دوجانبه خود در خصوص مبارزه با تروریسم را افزایش دهند. این همکاری البته می‌تواند در بخش‌هایی مهم و مفید باشد از جمله تبادل اطلاعات اما آمریکایی‌ها باید نسبت به هرگونه توافقی با روسیه پیرامون مبارزه با تروریسم به‌هوش باشند زیرا مبارزه با تروریسم از نظر آمریکا و روسیه هریک به شکلی صورت گرفته و به‌کلی مبناهای متفاوتی دارد. از سوی دیگر دولت پوتین متهم به این است که در گذشته در تروریسم دولتی ید طولایی داشته و بارها علیه شهروندان بی‌گناه خود دست به چنین اقداماتی زده است. اقدام تروریستی «بوستون» چنان‌که از خبرهای رسانه‌ای برمی‌آید، کار دو برادر با اصلیت «چچنی» بود که از یک‌دهه پیش در آمریکا زندگی می‌کردند. «تیمورلنگ سارنایف» در جریان درگیری‌ها با پلیس کشته شد و برادر کوچک‌ترش «جوهر سارنایف» بازداشت و به بیمارستان و سپس به زندان منتقل شد. تیمورلنگ کسی بود که سال 2012 به مدت شش‌ماه در روسیه بوده و پیش‌تر نیز به وسیله دفتر تحقیقات فدرالی «اف‌بی‌ای» - و به درخواست روسیه- مورد بازجویی قرار گرفته بود. اف‌بی‌ای می‌گوید هیچ نشانه مشکوکی را در او ندیده بود. پدر وی نیز می‌گوید فرزندش همراه او در داغستان واقع در منطقه شمال قفقاز زندگی می‌کرده است. برادر کوچک‌تر (جوهر) از روی تخت بیمارستان گفت هر دو برادر به صورت منفرد اقدام به عملیات کرده و به عبارتی هرگونه دست داشتن رهبران شورشیان قفقاز در این عملیات را رد کردند؛ گروهی که مدعی «امارت اسلامی قفقاز» بوده و اگر عملیاتی تروریستی انجام داده باشند، ابایی از این ندارند که خود را به آن منسوب کنند. واقعیت این است که مسکو و واشنگتن با دو شیوه کاملا متفاوت با تروریسم مبارزه می‌کنند. عملیاتی را که پلیس بوستون در این‌باره انجام داد کاملا این اختلافات را نشان می‌دهد. پلیس آمریکا به همراه سایر آژانس‌های اطلاعاتی و امنیتی آمریکا به صورتی انبوه در خیابان‌های «وتر‌تاون» ماساچوست مستقر شدند. یعنی جایی که یکی از این دو برادر تروریست در آنجا پنهان شده بود. آنها نهایت سعی خود را کردند تا جلو هرگونه انفجاری را بگیرند یا اجازه ندهند گلوله‌ای شلیک شود و به شهروندان عادی آسیب برساند. اما روسیه چنین نیست. شاید اگر نوبت روسیه بود عملیات پرحجمی را ترتیب می‌داد و منطقه‌ای را به‌صورت کامل زیرورو می‌کرد تا افراد مخفی‌شده در آنجا را به هر قیمتی پیدا کند. در جریان چنین عملیاتی دست‌کم صدها نفر کشته می‌شدند. نحوه برخورد روسیه با حادثه تروریستی مدرسه‌ای در بیسلان واقع در اوستیای شمالی را همه به یاد دارند. در این حادثه که سال 2004 اتفاق افتاد 380 نفر کشته شدند که غالبا زنان و کودکان بودند. نیروهای روسی برای نجات 130 گروگان تئاتر مسکو نیز از گاز استفاده کردند تا گروگان‌ها را از چنگ گروگانگیران نجات دهند. نتیجه همه عملیات‌های ضدتروریستی روسیه تاکنون افزایش شورش و تمرد جدایی‌طلبان قفقاز شمالی بوده است. جنگ‌های پارتیزانی در شمال قفقاز در واقع پاسخی مستقیم به عملکرد دولت روسیه تلقی می‌شود. روسیه در سال 1999 با لغو استقلال چچن ده‌ها هزار نفر از شهروندان عادی را در این منطقه به قتل رساند. مسکو هنوز احساس می‌کند وظیفه دارد جلو هرگونه تنش‌های دینی یا قومی را در این منطقه بگیرد و این کار را با سرکوب شدید انجام می‌دهد. تنها ابزار روسیه در مقابل گروه‌های تروریستی سرکوب شدید افراد دست‌اندرکار و حتی خانواده‌هایشان بوده است.تاکنون گزارش‌های متعددی از سوی گروه‌های حقوق بشری منتشر شده که حاکی از شکنجه زندانیان چچنی است. از اینها گذشته کل منطقه شمال قفقاز درگیر مشکلاتی است که عمدتا از حضور نخبگان فاسدی ناشی می‌شود که از سوی مسکو برای این منطقه تعیین می‌شوند. در این مناطق روند بیکاری روبه افزایش بوده و فقر بیداد می‌کند. زیرساخت‌های اجتماعی فروپاشیده و همه این عوامل دست‌به‌دست هم داده و بر مخالفت مردم با سیاست‌های مسکو و مقامات محلی می‌افزوده است. به بیانی دیگر به‌رغم سرکوب‌های شدید اجتماعی و سیاسی ثبات کل این منطقه هر لحظه در معرض فروپاشی قرار دارد. حملات تروریستی و فعالیت شبه‌نظامیان در کنار نزاع‌های محلی بر سر زمین و آب و مساله فرمانداران اعزامی از سوی مسکو همه‌وهمه به‌صورت تدریجی حرکت‌های شورشی را تشدید کرده است. از این‌رو می‌توان گفت تلاش‌های مسکو برای مبارزه با تروریسم بهانه‌ای است برای ادامه همین سیاست سرکوب؛ سیاستی که تاکنون حاصلی جز تشدید خشونت‌ها در این منطقه نداشته است. با اجرای چنین سیاستی بود که ملی‌گرایی چچنی در کل منطقه تبدیل به شورش سراسری شد و گروه‌های افراط‌گرای مذهبی را از اقصی نقاط جهان به آنجا کشاند. عجیب اینکه هرچه مسکو بیشتر به سرکوب جدایی‌طلبان دست می‌زند و با خشونت بیشتری عمل می‌کند، حاکمیت خود بر شمال قفقاز را بیشتر تضعیف می‌کند. در پایان باید گفت دو دلیل اصلی برای تلاش فعلی کرملین به‌خصوص در جهت همکاری با دولت آمریکا در راه مبارزه با تروریسم وجود دارد؛ یکی اینکه می‌خواهد تروریسم علیه آمریکا را در مقابل تروریسم علیه روسیه قرار دهد و در نتیجه از انتقادات آمریکا در برابر عملیات خود تحت عنوان مبارزه با تروریسم در چچن بکاهد. دیگری اینکه بگوید مسکو هرگونه اخلال در بازی‌های المپیک 2014 را که قرار است در سوچی واقع در شمال قفقاز برگزار شود، به صورتی بی‌رحمانه پاسخ خواهد داد. با نزدیک شدن به زمان برگزاری این مسابقات، نیروهای امنیتی روسیه آمادگی بیشتری برای مبارزه با به قول خودشان تروریسم پیدا خواهند کرد و این‌گونه اقدامات نباید انتقاد بین‌المللی را علیه مسکو به همراه داشته باشد.
منبع: الاتحاد چاپ امارات

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.