|

تروریسم چیست؟

لورا بث . ترجمه: تانیا تجلی

حادثه بمب‌گذاری بوستون که منجر به کشته‌شدن سه نفر و زخمی شدن چندین نفر شد، بار دیگر این پرسش را برای آمریکایی‌ها به وجود آورد: این حادثه تروریستی است؟ یا در معنای وسیع‌تر تروریسم چیست؟ با شنیدن چنین خبری بی‌شک همه ما از خودمان چنین سوال‌هایی را پرسیدیم. «باراک اوباما» رییس‌جمهوری آمریکا مراقب بود تا در اولین کنفرانس مطبوعاتی‌اش در روز حادثه از این واژه استفاده نکند اما در روزهای بعد از آن، اوباما گفت: «هر زمان بمب‌ها غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهند، این اقدام، اقدامی تروریستی است.» وقتی می‌گوییم عملی تروریستی است یعنی چه و چرا مهم است؟ به‌عنوان یک استاد جامعه‌شناسی و حقوق، من سال‌ها مطالعه کرده‌ام که چگونه مردم عادی، قانون و جهان پیرامونشان را درک می‌کنند. استفاده از واژگانی همچون تروریسم به آنچه مردم عادی از پلیس انتظار دارند، سیستم قضایی و دولت‌ها را شکل می‌دهد. همچنین استفاده از این واژه به نوع مجازات و سطح ترس مردم از اطرافشان، تاثیر می‌گذارد. اما تروریسم چیست؟ روشن‌ترین تعریفی که می‌توان از تروریسم ارایه کرد این است که تروریسم جرمی به معنای تهدید و ارعاب است. می‌دانیم که این جرایم چه جرایمی هستند: جرایمی که موجب نگرانی ما می‌شود زمانی که می‌خواهیم فرزندانمان را به مدرسه بفرستیم، یا نگران رفتن سر کار هستیم مانند یازدهم سپتامبر، یا از رفتن به یک مسابقه دو امتناع می‌کنیم. قطعات تروریسم زمانی‌که اشخاص ناشناس در سال 1982 داخل بطری‌های «تایلنول» در شیکاگو سم ریختند، آمریکا مورد تهدید قرار گرفته بود. گرچه تمایلی وجود ندارد که به این حادثه به عنوان یک حادثه تروریستی نگاه کنیم. چرا؟ شاید به این دلیل که انگیزه پشت ماجرا را نمی‌دانیم. شاید بتوان گفت تروریسم به دلایل سیاسی نیاز دارد. «اف‌بی‌آی» اذعان دارد که در تعریف تروریسم هیچ استانداردی وجود ندارد. به موجب قانون آمریکا تروریسم یعنی استفاده غیرقانونی از زور و خشونت علیه افراد یا اموال برای ارعاب و اجبار دولت، مردم یا هر بخش دیگر در پیشبرد اهداف سیاسی و اجتماعی. بر اساس این تعریف بسیاری از جرایم در این تعریف می‌گنجند اما ما آنها را تروریسم نمی‌نامیم. زمانی که جنبش حقوق مدنی آمریکا به رهبری «مارتین لوتر کینگ» به‌طور غیرقانونی در خیابان‌ها راهپیمایی برپا کرد یا در بخش‌هایی که نوشته شده بود «فقط سفیدپوستان» وارد شوند، وارد شدند، آنها در واقع از زور برای برنامه‌های سیاسی خود استفاده می‌کردند. در آن زمان آنها تروریست نامیده می‌شدند. تهدید به اضافه زور همراه با انگیزه‌های سیاسی و اجتماعی همیشه تروریسم را تشکیل نمی‌دهد. آیا تروریسم اقدام جنایی همراه با خشونت و وابستگی به برخی از گروه‌ها تعریف می‌شود؟ اقدامات خشونت‌آمیز القاعده به عنوان تروریسم تعریف می‌شود؛ اما «اریک رادولف» بمب‌گذار مطرح المپیک «اتلانتا» چطور؟ بمب‌گذاری در المپیک پارک، چهره این رقابت‌ها را مخدوش کرد. در جریان این بمب‌گذاری تروریستی، دو نفر کشته و 111 نفر مجروح شدند. اریک رادولف، عامل این بمبگذاری با هدف «خشمگین کردن، عاجز ساختن و شرمسار کردن دولت واشنگتن در چشم جهانیان»، دست به این اقدام زد. هدف از اجرای این طرح، مجبور کردن دولت به لغو بازی‌ها، یا حداقل ایجاد وضعیت ناامنی در خیابان‌های اطراف ورزشگاه‌ها و در نتیجه از بین بردن مقادیر فراوان پول سرمایه‌گذاری شده برای این بازی‌ها بود. «بیل کلینتون» رییس‌جمهوری آمریکا یک روز بعد از بمب‌گذاری این عمل را یک اقدام شنیع تروریستی توصیف کرد، هرچند که پیدا کردن رادولف ماه‌ها به طول انجامید. گرچه این اقدام موجب وحشت آمریکا و المپیک آتلانتا شد اما او به عنوان تروریست محکوم نشد و هنوز هم بمب‌گذاری آتلانتا به عنوان نمونه‌ای از تروریسم داخلی شناسایی می‌شود. رادولف یکی از افراط‌گرایانی بود که توسط سازمان مذهبی افراط‌گرای خودش طرد شد. او انگیزه سیاسی داشت. باراک اوباما احتمال دیگری هم ارایه کرد. او گفت هر زمان بمبی غیرنظامیان بی‌گناه را هدف قرار دهد این اقدام یک اقدام تروریستی است، این سخن یک احتمال دیگر را هم عرضه می‌کند: تروریسم با نوع استفاده از زور نیز مرتبط است. بمب‌گذاری عمومی همیشه تروریسم را شکل می‌دهد. چرا چاقو و بمب که هر دو اثر مشترک دارند با هم متفاوتند؟ یکی از دلایل استفاده از واژه تروریسم کاربرد عملی آن است. زمانی‌که پلیس می‌گوید حادثه‌ای مانند یک حادثه تروریستی مورد بررسی قرار گیرد این امر نمایانگر پیچیده بودن منابعی است که برای پیدا کردن عامل آن حادثه است.
منبع: الجزیره

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.