پاویون گالری سرپنتین 2013 سو فوجیموتو و گذر فرم برای تلفیق با محیط
فرنوش فارمر
گالری سرپنتین هرسال از معمارانی که پیش از این در بریتانیا فعالیت حرفهای نداشتهاند، دعوت میکند تا سازهای موقت برای استفاده عموم در هایدپارک لندن طراحی کنند. پس از تویو ایتو و گروه معماری سانا، «سوفوجیمتو» سومین معمار ژاپنی است که طراحی پاویون سرپنتین را عهدهدار شده است. امسال نام این معمار 41ساله در کنار پیشکسوتانی چون فرنکگری، زاها حدید، رم کولهاس،ای ویوی و هرزوگ و دومورون، به عنوان جوانترین طراح در تاریخ پاویونهای سرپنتین قرار گرفت. سو فوجیمتو دانشآموخته دانشگاه توکیو و مربی دانشگاه کیوتوست. او در 29سالگی «گروه معماری سوفوجیمتو» را تاسیس کرد و از آن زمان جوایز متعددی را کسب کرده است؛ جایزه فستیوال معماران جهان، جایزه آرکیتکچرال ریویو و شیر طلایی سیزدهمین دوسالانه معماری ونیز، از جمله افتخارات اوست. فوجیمتو از آن دست هنرمندانی است که در پی بازخوانی ارتباط انسان با محیط ساختهشده هستند. او با الهام گرفتن از ساختارهای ارگانیک چون لانه پرندگان و غارها، آثار خود را بر پایه فضایی مابین طبیعت و محیط مصنوع شکل میبخشد. به زعم وی طرح پاویون سرپنتین 2013 نه معماری خالص است و نه طبیعت ناب، بلکه تلفیق
بیهمتایی از هردو اینهاست که فرم تازهای از محیط را خلق میکند و در آن عناصر طبیعی و انسانساخت با یکدیگر پیوند مییابند. به گفته فوجیموتو این پاویون قطعهای شفاف است که مردم را به تعامل با محیط و کشف وجوه مختلف آن ترغیب میکند. او طرح خود را«منظری معمارانه» توصیف میکند که در آن«پوشش سبز گیاهان اطراف با هندسهای ساخته شده درهم میآمیزد.» به نظر میرسد فوجیمتو در خلق فضایی سیال موفق عمل کرده است. طرح او همانند تودهای از مه در میان هایدپارک، فرمهای ارگانیک محیط را به خطوط هندسی الحاق میکند، بهگونهای که انگار در محیطی پوشیده از گیاهان سرسبز حل شده است. بناها و سازههایی که او طراحی میکند، اغلب مبتنی بر لایهها و سطوح متعددی هستند که محصوریت نفوذپذیر آنها آزادانه فضاها را تعریف میکنند و فوجیمتو این خصیصه را«فرم بیفرمی» تعریف میکند. این پاویون 350 مترمربع مساحت دارد و مشتمل بر سازهای مشبک است که به بازدیدکنندگان امکان ایجاد ارتباط بصری از درون فضا به بیرون آن و بالعکس را میدهد. طرح انعطافپذیر آن نیز به عنوان یک فضای اجتماعی چندمنظوره، به همراه دو ورودی و کافه درون آن، بازدیدکنندگان را تشویق به
ورود و تعامل با فضا میکند. دورنمای این چیدمان شفاف از برخی مناظر با خطوط ساختمان اصلی گالری تلفیق شده و مرز بین این دو را محو میسازد. همچنین به نظر میرسد بازدیدکنندگان در میان تودهای نیمهشفاف معلق باشند. در واقع استمرار فضایی و تعامل موفق درون و بیرون از خصوصیات این طرح به شمار میرود. همانطور که انتظار میرود کیفیت جزییات و توجه به ساختار، بخش مهم طراحی این پاویون است. مهندسی سازه پاویون2013 سرپنتین را گروه AECOM بر عهده دارد. از ابتدا این گروه به همراه فوجیمتو مراحل مختلف طرح را بررسی کردهاند تا عین حفظ مفاهیم معمارانه، به فرم مناسبی نیز دست پیدا کنند. این تیم ضمن افزایش کارآیی سازه و کاهش مقدار آهن مورد نیاز آن، به دنبال سازهای متناسب با زمان اجرای آن بودند. در حالی که در یک بنای عادی هزار تا دوهزار اتصال وجود دارد، این سازه پیچیده از 9هزار اتصال و 20هزار عنصر جداگانه شکل گرفته است. اثر فوجیمتو سازهای ابرمانند بوده و توسط میلههایی 20 میلیمتری شکل گرفته که مانند آشیانهای غولآسا درهم تنیده شدهاند. مانیفست فوجیمتو در طراحی بناهای مسکونی و فرهنگی، تاکید بر اهمیت ایجاد ارتباط میان فضاهای درون
و بیرون است که نمود آن را میتوان در دیگر آثار او چون«کتابخانه دانشگاه هنر موساشینو» و«خانه بیدیوار» در توکیو نیز مشاهده کرد. به نظر میرسد پاویون فوجیمتو نه تنها تجسد ایدههای ارگانیک معمار باشد، بلکه صورتی خیرهکننده از انطباق سازه و مفاهیم معمارانه را نمایش دهد.سیزدهمین پاویون سرپنتین از هشتم ژوئن تا 20 اکتبر 2013 در هایدپارک لندن پابرجاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.