پوپک صابری فومنی در گفتوگو با «شرق»:
این؛ «راز گلآقا» نیست
دنیا عیوضی:عصر شنبه 31 فروردین مراسمی در تالار وحدت برای گرامیداشت کیومرث صابری فومنی (گلآقا) و اکران مستند «راز گلآقا» برگزار شد که متولی آن، معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد بود. مراسمی که قرار بود ساعت دو برگزار شود و رسما ساعت سه آغاز به کار کرد. جای خالی طنزپردازان و کاریکاتوریستهای قدیم و جدید چشمگیر بود. مهمتر از این حواشی اما عدم هماهنگی با خانواده مرحوم فومنی برای ساخت این فیلم از سوی دستاندرکاران مستند مزبور بود؛ نکتهای که طی روزهای گذشته، گلایه و ناراحتی دختر آن طنزنویس فقید را در پی داشته است. با اینکه مدیرکل مطبوعاتی در گفتوگو با «ایسنا» اعلام کرده بود حدودا 10 روز پیش از مراسم، شخصا دعوتنامه خانواده صابری را برای شرکت در این مراسم امضا کرده؛ ولی پوپک صابری فومنی دختر کیومرث صابری در گفتوگو با «شرق» میگوید او و خانوادهاش برای اکران این مستند دعوت نشدهاند. آنچه میخوانید، گفتوگوی«شرق» با پوپک صابری در این زمینه است. انتظار میرفت در مراسم نمایش مستند «راز گلآقا»حضور داشته باشید. دلیل عدم حضورتان چه بود؟ اطلاعی از اکران این مستند و برپایی این مراسم
نداشتم. نظرتان درباره اکران مستندی که معاونت مطبوعاتی با رویکرد نگاهی به زندگی شخصی و حرفهای آقای صابری ساخته است، چیست؟ من مستند را ندیدهام اما همین که این مستند بدون هماهنگی دقیقتر و اصولیتری با ما ساخته شد، ناراحتکننده است و باید گفت که این درست نبوده است که حتی دعوتنامه هم برای ما فرستاده نشود و ما برای این مراسم دعوت نشویم. این قابل قبول نیست که یک اداره رسمی به این گستردگی نتواند یک دعوتنامه را پیگیری کند و به مقصد برساند. از برپایی این مراسم و اکران مستند«راز گلآقا»چگونه خبردار شدید؟ خبر اکران مستند را از خبرنگاران شنیدم؛ به این ترتیب که بعضی از خبرگزاریها زنگ میزدند که درباره فیلم با آنها صحبت کنم. در ابتدا اکران مستند درباره آقای صابری را تکذیب کردم چون گمان میکردم اگر قرار است چنین فیلمی اکران شود قطعا به ما اطلاع میدهند اما در نهایت مطلع شدم که همینطور بوده است و جای تاسف دارد. آیا از ابتدا از ساخت مستند راز گلآقا اطلاع داشتید؟ همانطور که اشاره کردم، اطلاع به من به صورت جدی و اصولی نبود. در حدود یک سال و نیم پیش طی تماسی که با
موسسه صورت گرفت ساخت مستند را به ما خبر دادند. ابتدا گفتند پروژه شخصی است؛ ولی بعد صدا و سیما و بعد هم معاونت مطبوعاتی، مسوولیت ساخت فیلم را بر عهده گرفت. حتی با من هم صحبت نکردند و اطلاعی ندادند. طبیعتا باید در قالب یک نامه رسمی به موسسه اطلاع میدادند مبنی بر اینکه قرار است چنین مستندی ساخته شود. به هر حال به دلیل زمان ساخت فیلم و مساله بعدی پیشینهای که از سازنده فیلم از نظر ضعف آشنایی با حوزه طنزوطنزنویسی سیاسی داشتم، در جریان ساخت آن قرار گرفتم؛ هر چند فیلمی که میخواست به فعالیت گلآقا در سه دهه سیاسی ایران بپردازد و فرازونشیبها و همکاریهای گلآقا را با گروهها و سمتها و افراد واکاوی کند باید سازندهاش اطلاعات اولیهای در این زمینه میداشت که بتواند اطلاعات را بهدرستی جمعآوری کند. در چنین حالتی فیلم از هر لحاظ و هر جهت میتوانست موضوع را به مخاطب بازگو کند، نه اینکه تنها ترکیبی شود از آنچه که دوستان و اطرافیان آقای صابری درباره ایشان و کارهایشان میگویند. با توجه به اینکه میدانم در حال حاضر نمیتوان به طور کامل به فرآیند سیاسی شکلگیری شخصیت هنری کیومرث صابری پرداخت، قطعا ساخت فیلمی درباره او
یکسویه میشود و من هم این را نمیخواستم. به این دلایل من صلاح ندیدم فیلم ساخته شود و عنوان کردم. بعد از آن فکر میکردم ایشان توجیه شدند و مستند ساخته نشده است؛ تا اینکه از اکران آن با خبر شدیم. به نظر شما فیلمی که ساخته شده، تا چه حد توانسته است به واقعیات زندگی شخصی و حرفهای کیومرث صابری بپردازد و آیا در معرفی این چهره موفق بوده است؟ من مستند را ندیدهام که بخواهم قضاوت کنم و البته کاری هم به خوب یا بد بودن مستند ندارم. البته با تعریفی که از این فیلم شنیدهام، مهم جناحی بودن این فیلم است. چنانچه یک نسخه از این فیلم تاکنون توسط کارگردان یا معاونت مطبوعاتی به موسسه گلآقا میرسید صرفنظر از نظر اولیه، میتوانستم درخصوص محتوای آن هم نظر بدهم. کمی موضوع را باز کنید، اینکه مستند جناحی ساخته شده است چه معنایی دارد؟ من نمیخواهم قبل از اینکه فیلم را ببینم قضاوت کنم؛ اما با توجه به تجربهای که از ساخت چنین مستندهایی دارم و بر اساس صحبت آنهایی که فیلم را دیدهاند، باید بگویم اسم فیلم با محتوای آن هیچ انطباقی ندارد. قطعا نتوانسته است به تمام زوایای فکری و حرفهای آقای صابری
به صورت اجمالی و بدون سانسور بپردازد. آقای صابری طنزنویس سیاسی بود و نمیتوان این دو را از هم تفکیک کرد که بگوییم طنزنویس بود و سیاسی نبود. این دو مساله در تمام سالهای انتشار گلآقا با هم گره خورده بود و اکنون نمیتوان اینها را از هم جدا کرد یا تکهای از آن را که مدنظرمان است جدا و نمایان کنیم. نمیتوانیم پیشینه آقای صابری را برش بزنیم و آن بخشی را که نیاز داریم بگذاریم و بقیهاش را رها کنیم. به هر حال این فیلم در شرایطی ساخته شده است که طبیعتا کار را اندکی مشکل میکندو قطعا نتوانسته سیمای کاملی از گلآقا جلوه دهد. گلآقا در تمام آن سالها سعی کرد فراجناحی عمل کند؛ چرا که چهرهای فراجناحی بود. کسانی که تسلط بر طنز و شناخت اوضاع سیاسی آن سالها دارند این را تایید میکنند. دامنه استقبال مردم موید این موضوع است که گلآقا به تمام سلیقهها پاسخ میداد و مخاطبان را از تمام طیفها در بر میگرفت اما مستندی که من در مورد آن شنیدهام به نظر میرسد گلآقا را جناحی معرفی کرده که انگار به دلیل آمدن دولت اصلاحات گلآقا تعطیل شد. این، از انصاف به دور است. البته گویا در آخرین لحظات مصاحبهای با آقای مسجدجامعی وزیر اسبق
ارشاد به فیلم اضافه شده تا اینطور تداعی شود که نگاه فیلم، یکسویه نیست اما باز هم میگویم، اگر فیلم را ببینم قطعا بهتر و دقیقتر میتوانم نظر بدهم. به دلیل محق بودن موسسه گلآقا در زمینه طنز آیا انتظار داشتید که برای بهدرستی نمایان کردن طنز گلآقا با این موسسه هماهنگی صورت بگیرد؟ بله همینطور است. گلآقا موسسه دارد که پایهگذار آن آقای کیومرث صابری بوده است و سازندگان این فیلم بدون هماهنگی با موسسه این فیلم را ساختهاند و بدون اینکه به صورت جدی دنبال قضیه را بگیرند از طنز گلآقا صحبت کردهاند و این بسیار غیرحرفهای بوده است که آن اشارهای که باید به موسسه گلآقا نشده است. ضمن اینکه به اعتقاد من برای ساخت چنین مستندهایی از زندگی شخصی و حرفهای افرادی که بنیاد و موسسه دارند و هنوز وارثان آن زنده هستند طبیعی است که اجازه صورت بگیرد و از لحاظ اجتماعی حکم میکند که قبل از اینکه کار شروع شود به صورت رسمی اطلاعرسانی کنند خصوصا وقتی مجری طرح، معاونت مطبوعاتی یا هرجای رسمیای باشد که مدیر دارد، سربرگ دارد، امضا و مهر دارد. اما برای ساخت مستند راز گلآقا اجازهای از من و موسسه گلآقا صورت
نگرفت، یعنی بهطور جدی ما در جریان اولیه ساخت این کار نبودیم. نام فیلم راز گلآقا است با توجه به اینکه شما دختر کیومرث صابری هستید فکر میکنید این فیلم و نامش با محتوای گلآقا و اشاره به راز آن نزدیکی دارد؟ با توجه به تعریفی که شنیدهام این مستند معرف گلآقا که نیست هیچ، راز گلآقا که قطعا نیست. البته ممکن است فیلم راز گلآقا که توسط عاطفه تلقانی و معاونت مطبوعاتی تهیه شده است بخشهایی از زندگی و زوایای کاری گلآقا را در بر گرفته باشد و نقدها و تعریفهایی باشد که دیگر طنزنویسان و دوستان آقای صابری درباره ایشان داشتهاند اما این کافی نبود، اینکه چرا گلآقا بسته شد را میتوان گفت به تعداد تمامی آدمهایی که حتی یک روز مجله گلآقا را خواندهاند از آدمهای عادی تا دوستان آقای صابری میتوانند نظر شخصی خودشان را مطرح کنند، هر کدام از طرف خودشان میتوانند این موضوع را تحلیل و به صورت مستند ارایه کنند اما تنها کسی که میتواند این دلیل را آنطور که بود، درست و کامل بیان کند بعد از ایشان، من و موسسه گلآقا هستیم که من هم نمیگویم و صلاح میدانم که این همان راز بماند حداقل در شرایط کنونی، چون
میدانم آقای صابری اینطور میخواسته است، آقای صابری خود در شماره آخر اشاره میکند که حداقل به 30 مورد میتواند برای تعطیل کردن گلآقا اشاره کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.