گزارش میدانی «شرق» از بازار روغن
سرخ كردن؛ سرخشدن دارد
گروه اقتصاد، اعظم گلبری: بازار روغن اینبار سوژه محافل خبری شد و بالا و پایین شدن غیرمنطقی مختصاتش نقل سایتها و رسانههای مختلف شد. روغن که جزو کالاهای اساسی است و واردکنندگان آن مشمول دریافت ارز مرجع به شمار میآمدند، دیگر امکان دریافت ارز مرجع را ندارند. طبق تصمیمات جدید وزارت صنعت، معدن و تجارت دیگر ارز مرجع به واردات کالاها اختصاص نمییابد و از این به بعد جای ارز مرجع به واردکنندگان، ارز تلفیقی اختصاص داده میشود. این تصمیم باعث شد که بازار روغن پیش از تصویب قیمتهای جدید به پیشواز برود. در همین چارچوب واردات «سویا» به عنوان دانهای روغنی از هند از هفتههای پیش دچار مشکل شده است و هندیها مبالغ بیشتری را مطالبه میکنند.بعد از انتشار این اخبار از هفته گذشته خریدهای نامتعارف و خارج از معمولی در بازار روغن خوراکی بروز کرد. با وجودی که اعلام شده بود که قیمت روغن از اول اردیبهشت بالا میرود، مردم پیشدستی کردند و در هفته گذشته تا جایی که بودجه و امکاناتشان اجازه میداد، از بازار روغن خریدند و در خانههایشان انبار کردند. در همین حال انجمن و تشکلهای صنفی هم پیشنهادات جدیدی را برای
افزایش قیمت محصولات خود به سازمانهای تحت نظارت وزارت صنعت، معدن و تجارت ارایه کردند. به نظر تولیدکنندگان با حذف ارز مرجع، قیمت روغن بین 35 تا 40درصد افزایش مییابد. این درحالیاست که به گفته ابوالحسن خلیلی، تولیدکنندگان روغن در جلساتی که با مسوولان دولتی داشتند، موافقت آنان برای افزایش 35درصدی بهای روغن را جلب کردند. این درحالیاست که بازاریان این تصور را داشتند که قیمت روغن 30درصد افزایش مییابد و برخی از مسوولان صنفی علت هجوم مصرفکنندگان به بازار را عدم تناسب بین تصورات بازار و توافقات دولت با تولیدکنندگان میدانند. در عین حال برخی از مراجعهکنندگان به این بازار نه از ترس افزایش قیمت، بلکه بر مبنای اینکه واردات مواد اولیه روغن کاهش پیدا میکند به بازار برای خرید هجوم آوردند. همین روزها گذر به سوپرمارکتهای محلی نشان میدهد که روغن کالایی است که فروشندگان یا سخت میفروشند چون احتمالا با کمبود روبهرو شوند یا داشتههای روغنی خود را تا ثباتیافتن بازار از چشم مشتریان دور نگه میدارند. فروشندهای در این خصوص میگوید: «هجوم برای خرید روغن در شش ماه گذشته چند بار تکرار شده است. مردم خبرهای اقتصادی را خوب
دنبال میکنند به محض اینکه احساس کنند در توزیع یک کالایی امکان کمبود است برای خرید هجوم میآورند. در صورتی که کمبودها بیشتر شايعه است و خیلی واقعیت ندارد. ما هم در محلهمان با این مساله روبهرو شدیم و فروش ذخیره و روغنمان که یک هفته بود به دو روز رسید.» در همین خصوص ابوالحسن خلیلی عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران هم در مورد تغییرات قیمت روغن میگوید: «حذف ارز مرجع از واردات کالاها و اختصاص ارز تلفیقی به واردات کالاهای اساسی باعثشده تا از ابتدای اردیبهشت قیمت روغن با افزایش همراه شود.» وی ادامه میدهد: «تغییر در سیاستگذاریهای واردات روغن باعث شد که قیمت تمامشده کالاهایی که وابستگی زیادی دارند، با افزایش زیادی مواجه شود، قیمت روغن هم تحت تاثیر همین تصمیم با افزایش همراه میشود.» این کارشناس و رییس سابق انجمن روغن میافزاید: «تولیدکنندگان هم قبل از اجرایی شدن این تصمیم در تجارت کشور، پیشنهاد افزایش 35 تا 40درصدی را به مراجع دولتی و سازمان حمایت از تولیدکنندگان و مصرفکنندگان ارایه کرد.» به گفته خلیلی سازمان حمایت نیز بعد از بررسی پیشنهاد تولیدکنندگان بر سر افزایش 35درصدی روغن به توافق رسید.
خلیلی درباره وابستگی شدید صنعت روغن کشور به واردات مواد اولیه از خارج از کشور میگوید: «روغن نباتی وابستگی شدیدی به واردات روغن خام از خارج از کشور دارد و حدود 95درصد از نیاز این صنعت از خارج از کشور وارد میشود.» به گفته خلیلی عمده واردات روغن خام نیز از کشورهای برزیل، اوکراین، آرژانتین، مالزی و روسیه صورت میگیرد. خلیلی به نکته مثبتی درخصوص حذف ارز مرجع از واردات کالا اشاره میکند و میگوید: «هرچند که حذف ارز مرجع از واردات کالاهای اساسی تاثیرات افزایشی بر قیمت تمامشده آنها دارد، اما باعث از بین رفتن رانت در واردات و همینطور ممانعت از قاچاق سوخت به کشورهای همسایه میشود.» وی اضافه میکند: «ارز مرجع به همه واردکنندگان تعلق نمیگرفت و تنها عده کمی میتوانستند با ارز مرجع، کالا وارد کنند و باقی واردکنندگان با ارز آزاد واردات انجام میدادند و رانتی برای واردکنندگانی که با ارز، مرجع کالا وارد میکردند، به وجود میآمد.» خلیلی ادامه میدهد: «اما با حذف ارز مرجع و اختصاص ارز تلفیقی به واردات کالاها این فضا از بین میرود و تمام واردکنندگان و تجار در فضای مساوی به رقابت میپردازند.»«قاسمعلی حسنی» رییس اتحادیه
بنکداران مواد غذایی کشور با رد کمبود روغن در رسته عمدهفروشان بازار میگوید: «ما کمبودی در بازار احساس نمیکنیم و هر میزان که سفارش داشته باشیم میتوانیم ازکارخانهها تهیه کنیم.» وی در تحلیل اینکه چرا در بازار خردهفروشی کمبود روغن دیده میشود، عنوان میکند: «تغییر خاصی در بازار ما اتفاق نیفتاده و ما مانند سابق به کسب و کار خود مشغول هستیم.» این فعال بازار در ادامه میگوید: «در عین حال فکر میکنم که بازار تحت تاثیر قیمت جدید روغن قرار دارد و اینگونه نسبت به افزایش قیمت واکنش نشان داده است.» این فعال صنفی ادامه میدهد که بازار و بازاریان انتظار افزایش 30 درصدی قیمت روغن را داشتند در حالی که قیمتهای مندرج روی محصولات جدید از افزایش 35 درصدی خبر میدهد. «بیرجندی» یکی از عمدهفروشان بازار هم در میدان شهید محمدی (اعدام سابق) در این خصوص به «شرق» میگوید: «بازار کمبودی ندارد، اما از زمانی که اعلام شد قیمت روغن از اردیبهشت بالا میرود، گرایش مردم به خرید برای ذخیره روغن افزایش پیدا کرد.» این بنکدار مواد غذایی اضافه میکند: «این رفتار مردم در روزهای اول چندان تاثیری در بازار نداشت چرا که روغن در بازار وجود
داشت اما با ادامه این واکنش در یک هفته، باعث بروز نشانههای کمبود در بازار شد.» بیرجندی میافزاید: «در حالی که رفتار غیرمتعارف مصرفکنندگان و خریداران به مدت 7 تا 10 روز ادامه پیدا کرد، تولیدکنندگان هم در حال رایزنی با مسوولان دولتی برای افزایش قیمتهایشان بودند، کمی در ارسال سفارشات خرید به بازار تعلل به خرج دادند و اینگونه کمبود روغن در بازار مشهود شد.» عزیزی یکی دیگر از بنکداران مواد غذایی ضمن تایید گفتههای بیرجندی از احتکار روغن خوراکی توسط برخی افراد خبر میدهد و میگوید: «با وجودی که خرید مردم افزایش پیدا کرده بود و کارخانهها هم مشغول رایزنی برای افزایش قیمتهای خود بودند و بار نمیفرستادند، بعضی از بازاریان در انبارهای خود را بستند و از عرضه کالاها به بازار اجتناب کردند.» این بنکدار ادامه داد: «این مدل رفتاری حتی به خردهفروشیهای سطح شهر هم سرایت کرد و آنها هم دست به احتکار روغن در پستوهایشان زدند و باعث کمبود روغن در بازار شدند.» عزیزی اضافه میکند: «برخی از فروشندگان هم امکان احتکار و ذخیره کالاها را نداشتند، با لاککشیدن، پاککردن و مخدوشکردن، قیمتهای درج شده روی کالاها آنها را به قیمت
دلخواه خود عرضه میکردند.» دارابیان یکی از خردهفروشان سطح تهران عنوان میکند که بنکداران مواد غذایی طی 10 روز گذشته سفارش خرید روغن را قبول نمیکنند. این فروشنده مواد غذایی میگوید: «چند روزی است که نمیتوانم مانند سابق سفارش خرید بدهم و برخی از بنکداران از قبول سفارش روغن خوراکی امتناع میکنند.» وی اضافه میکند: «پیش از این همیشه سفارشات خریدم را تلفنی به بنکدارانی که همیشه از آنها خرید میکردم، میدادم اما در روزهای اخیر آنها از قبول سفارش روغن امتناع کردند و من مجبور شدم برای تهیه آن خودم به بازار بیایم.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.