امروز روز «زمین» است
محمد درویش . <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class="__cf_email__" data-cfemail="93d7f2e1e5fae0fba2a3a3d3f4fef2faffbd">[email&#160;protected]</a> com
42سال پیش در چنین روزی، یعنی 22 آوریل 1971، بیش از 20میلیون آمریکایی به خیابانها ریختند تا از دولتمردان خویش بخواهند براي آرامش زمین و کاهش حجم عظیم مواد آلایندهای که شتابان بر پیکرهاش تزریق میشود، دست از جنگ و خونریزی برداشته و برای برقراری صلحی جهانی بکوشند. اجتماع خیرهکنندهای که پس از چهار دهه، دیگر به هیچ مناسبت محیطزیستی نه در آمریکا و نه در هیچ جای دیگری از کره خاکی برگزار نشد. آن هم در شرایطی که حجم آگاهی و حساسیت مردم امروز در مقایسه با آن زمان، قابل قیاس نیست! چرا؟
یک دلیلش برمیگردد به حافظه کوتاهمدت آمریکاییها که خسته از جنگ فرسایشی و مرگبار ویتنام شده بودند؛ جنگی که از منظر خسارتهای وارد آورده بر محیطزیست، تاکنون بیرقیب مانده است، به نحوی که هنوز هم بهرغم گذشت حدود نیم قرن، جنگافزارهای شیمیایی به کار رفته در آن نزاع خونین، دارد قربانی میگیرد و معلولهای جدید میآفریند.
به هرحال، به دنبال آن گردهمایی عظیم بود که نخستین کنفرانس بزرگ جهانی در عالیترین سطح در سال 1972 در استکهلم سوئد برگزار شد تا مردم جهان دریابند که ممکن است رهبرانشان برای یک موضوع غیراقتصادی، غیرنظامی و غیرسیاسی نيز به دور هم جمع شوند و نگرانیهای عمیق خود را نسبت به آینده زمین در صورت تداوم نگاه بهرهکشانه ناپایدار از زیستبوم مشترک اعلام دارند.
با وجود این، باید قبول کنیم که تلاشهای صورت گرفته، هرچند بسیار عظیم و گسترده بود اما در برابر خسارتها و تاراجهای رخداده، کافی نبوده و این بیابانزایی، فرسایش خاک، افت سطح آب زیرزمینی، جنگلتراشی، تالابزدایی و آلودگی هواست که همچنان دست بالا را داشته و میلیونها نفر قربانی جدید گرفته و میگیرد؛ روند نگرانکنندهای که اینک در هیبت تغییرات آب و هوایی، جهانگرمایی و طغیان بیماریهایی مرموز و خطرناک دارد بازخوردهای نامیمونش را به رخ آزمندانی میکشد که باور نکردند: زمین به انتهای ظرفیت زیستی و توان زیستپالاییاش رسیده است. اینک چه باید کرد؟
به نظرم مهمترین کارهایی که باید انجام داد، آن است که تلاش کنیم تا مردم و دولتهای متبوعشان برخی عادات طبیعتستیزانه را به کناری نهاده و در حقیقت، سلسله کارهایی را که تاکنون انجام میدادند، متوقف کرده و انجام ندهند.
به عنوان مثال، برای برداشتن گام اول باید به استعمال دخانیات پایان دهیم و از پرتاب ته سیگار به طبیعت ممانعت به عمل آوریم. با همین کار ساده، منابع آب و خاک جهان را از 400 میلیون کیلوگرم زبالهای به نام ته سیگار در سال محفوظ داشته و افزون بر آن، مانع تزریق چندهزار کیلوگرم مواد سمی خطرناک چون آرسنیک و نیکوتین به زمین و آب و هوا خواهیم شد. به این ترتیب، زنجیره غذایی را از یک خطر بزرگ و پیشبرنده که در هیبت افزایش هزینههای درمانی و بهداشتی، در نهایت بار خود را بر جوامع انسانی هم تحمیل میکند، میرهانیم.
گام دوم آن است که در مصرف روزانه محصولاتی که حاوی پروتیین حیوانی هستند، تجدیدنظر کرده و بهتدریج آن را با پروتیین گیاهی جایگزین کنیم؛ روندی که در نهایت سبب خواهد شد تا حجم قابلتوجهی از انتشار گازهای گلخانهای به نیوار (اتمسفر) کاهش یافته و در مصرف اندوختههای آبی هم صرفهجویی قابلتوجهی رخ دهد.
گام سوم آن است که تولید انرژی از سوختهای فسیلی را به کمینه رسانده و درعوض، سرمایهگذاری برای استحصال انرژیهای نو را افزایش دهیم.
گام چهارم آن است که به مصرف کودهای شیمیایی و آفتکشها به بهانه افزایش محصولات کشاورزی پایان داده و از روش بیخاکورزی و کودی چون ورمی کمپوست بهره بریم.
گام پنجم آن است که شلیک به تنوع زیستی را به بهانه ورزشی ضد اخلاقی، چون «شکار» پایان دهیم و این رویه خونریزانه را برای همیشه به بایگانی تاریخ بسپاریم.
و دست آخر آنکه بکوشیم تا به جای مصرف روزانه سه کیسه نایلونی، آن را به دو کیسه کاهش دهیم و آنگاه دریابیم که چه معجزهای رخ خواهد داد؛ معجزهای که بیشک، سبب خواهد شد تا کابوس دنیای مدرن، یعنی رشد قارچی قاره هفتم یا کثیف در اقیانوس آرام مهار شود.
اینگونه است که بهراستی در نکوداشت روز و هفته زمین شرکت کرده و نشان خواهیم داد که یک شهروند مسوولیتپذیر در کره خاکی هستیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.