|

يك نمايشنامه از واسلاو هاول

با اینکه تمام نمایشنامه‌های «واسلاو هاول» به نوعی بازتاب‌دهنده دوره‌های پرحادثه زندگی اوست اما نمایشنامه «در کار رفتن» به دلیل آنکه نوعی اتوبیوگرافی است، در میان نمایشنامه‌های او به‌ویژه آثار دوره پایان عمرش جایگاهی خاص دارد. در کار رفتن تصویر تاریخ معاصر جمهوری‌چک را در دورانی کوتاه پس از سقوط حکومت کمونیستی تصویر می‌کند. دورانی که شور آن انقلاب آرام که دیکتاتوری سرخ را به زیر کشید، فرونشست و دوران پراگماتیست‌ها فرا رسید. این دوران جانشینی، محور اساسی نمایشنامه است. شخصیت اصلی نمایش مردی است که در زمانی خاص حکومت کشورش را در دست داشته و حالا باید از قدرت کنار برود. او ناچار است سرزمین خود را به دست کسی بسپارد که می‌خواهد در گوشه و کنار آن برای سرمایه‌داران و ثروتمندان، بساط جذب پول برپا سازد. اشاره‌ها در این نمایشنامه تا حدی است که به‌سادگی با شخصیت‌‌های تاریخی معاصر پیوند خورده و مابه‌ازای آنها در جهان نمایشنامه می‌شوند: واسلاو کلاین، در واقع همان واسلاو کلاوس؛ رییس‌جمهوری کنونی چک است که تلقی‌اش از حکومت درست نقطه مقابل هاول قرار دارد. علاوه بر تصویر واضح و بی‌پرده تاریخ معاصر و وضعیت کنونی چک در نمایشنامه «در کار رفتن»، این نمایشنامه نقطه پایانی حرفه‌ای و آخرین اثر نویسنده‌ای است که بی‌شک از تاثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ معاصر کشورش بوده است. رضا دمیرچی، مترجم نمایشنامه در مقدمه خود آورده است: «نزد هاول نام فقط نام نیست، بلکه او با انتخاب‌های خود کوشش در القای حالت‌های روانی شخصیت‌ها دارد. بیان یک نام در بسیاری از فرهنگ‌ها، از جمله ایران ما، در دوره‌ای خاص بیانگر شخصیتی مشخص با ویژگی‌های معین است و شنونده با شنیدن آن نام دیگر نیازی به توضیح بیشتری برای تجسم او ندارد.» مترجم در ادامه این مساله را مانع بزرگی در ترجمه این اثر دانسته و می‌نویسد که مقصود نویسنده از برگزیدن نام‌های خاص با ترجمه از زبان دوم رنگ می‌بازد. با این حال نکته مهم این است که نمایشنامه «در کار رفتن»، تلاشی برای ترجمه از زبان اصلی اثر؛ زبان چک است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.