افزایش هزینه تجارت خارجی
یورو و دلار از «مرکز مبادلات ارزی» حذف شد
شرق: بعد از حذف بیسروصدای ارز مرجع، حالا نوبت به حذف دلار و یورو از گردونه اقتصاد میرسد. آنگونه که فعالان بازرگانی میگویند، زمزمه حذف دلار و یورو از مرکز مبادلات ارزی از دی ماه سال گذشته شنیده شد و حالا مدتی میشود که این ارزها در عمل از این مرکز حذف شدهاند. خبرگزاری «مهر» هم در گزارش میدانی خود آورده است: «در مرکز مبادلات ارزی، هر فعال بازرگانی که متقاضی دریافت یورو و دلار است به خرید سایر ارزها مانند روپیه، وون و یوآن سوق داده میشود.» در سال گذشته 30درصد کالاهای وارداتی از طریق سه کشور چین، کره و هند تامین شدهاند؛ بنابراین امکان تامین کل واردات کشور که بیش از 50میلیارد دلار است از این سه کشور که خریدار نفت ایران هستند، وجود ندارد. ضمن اینکه بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند حذف دلار و یورو به دلیل جهانی بودن آنها امکان ندارد. نکتهای که فعالان اقتصادی هم بر آن اتفاق نظر دارند و میگویند با حذف دلار و یورو هزینه تامین مالی تجار در خارج از کشور افزایش پیدا میکند هرچند که برخی از تجار در داخل به بازار آزاد سوق داده میشوند تا دلار و یورو را از این بازار تهیه کنند، که این نیز به نوبه خود
احتمال شروع دوباره نوسانهای صعودی بازار آزاد را دو چندان میکند. تبعات دیگر حذف این دو ارز جهانشمول را لابلای نظرات فعالان اقتصادی بکاوید:
تامین 30درصد واردات از خریداران نفت
مجیدرضا حریری
رییس کمیسیون مدیریت واردات اتاق ایران
دقیقا از دیماه سال گذشته بود که زمزمه حذف دلار و یورو از مرکز مبادلات ارزی شنیده شد و حالا این زمزمه اجرایی شده است. هر کس که وارد مرکز مبادلات ارزی میشود در صورت تقاضای دلار و یورو به او پیشنهاد میدهند که با ارزهایی مانند روپیه، وون و یوآن کالا را وارد کند. در شرایطی که ایران با مشکل نقل و انتقال پول مواجه است این راهکار کاملا منطقی به نظر میرسد زیرا پول نفت در سه کشوری که عمدهترین خریداران نفت ما هستند بلوکه شده و تنها با این راهکار میتوان از این ارزها استفاده کرد. براساس آخرین تحریمهای اعمال شده علیه ایران، پول نفت قابل انتقال به ایران نیست و به ازای آن باید کالا وارد کشور کرد. با حذف ارزهای دلار و یورو از مرکز مبادلات ارزی حداقل اسراف در مورد این ارزها اتفاق میافتد و در جاهای معقولتری هم استفاده خواهند شد. براساس آخرین آمار گمرک که مربوط به سال 91 است عمده واردات ما از کشورهای آسیایی انجام میشود و 30درصد کالاها و مواد اولیه و ماشینآلات موردنیاز هم از سه کشور چین، کره و هند وارد میشود. البته هند کمتر از دو کشور دیگر کالاهای مورد نیاز کشور ما را دارد و در حال حاضر فقط برنج و چای را
میتوان از این کشور وارد کرد. در مورد هند هم باید به یک جمعبندی رسید تا واردات از این کشور را هم مانند دو کشور قبلی افزایش داد و از این طریق به پول نفت رسید. کشورهای امارات و ترکیه هم قسمت اعظمی از واردات ما را تامین میکنند که برای واردات از آنها نیاز به ارزهای جهانروا مانند دلار و یورو است. عمده واردات ما از دوبی با دلار و یورو انجام میشود اما ترکیه علاوه بر این ارزها، لیر را هم میپذیرد. در حال حاضر مبادله با ارزهای محلی مشکل خاصی برای ایران ندارد. مدتی قبل شرکتهای چینی از دریافت پول محلی خود ناخرسند بودند که این مشکل هماکنون رفع شده است. عدم رضایت آنها هم به این دلیل بود که دریافت ارز محلی به ازای کالا، صادرات محسوب نمیشد و به همین دلیل هم آن شرکتها شامل مشوقهای صادراتی از جمله جوایز صادراتی و معافیتهای مالیاتی نمیشدند. از زمانی که نقل و انتقال پول برای ایران با محدودیت همراه شد، هزینه تجارت خارجی ما چه در بخش واردات و چه صادرات افزایش پیدا کرد. البته این مشکل در واردات بیشتر مشهود است. دست به دست شدن پول هزینه تجارت را افزایش میدهد و هم زمان بازگشت پول را طولانیتر میکند که هر دوی این
موارد برای تجار ایرانی امری هزینهبر است.
خروج تنوع از بازار ایران
ابراهیم جمیلی
عضو اتاق بازرگانی ایران
یکی از مشکلات اقتصادی کنونی ایران کوچکشدن جغرافیای صادراتی کشور است. به دلیل محدودیتهای بینالمللی و سختگیریهای اعمالشده علیه ایران، کشورهای اندکی برای معامله و خرید کالاها و تولیدات ایرانی مراجعه میکنند و چون شرایط ما را نیز میدانند و از محدودیتهای انتخاب ما هم خبر دارند، برای کاهش قیمت، چانهزنی بیشتری میکنند و خواهان شرایط سهلتری هستند. از مدتها پیش ایران برای جابهجایی دلار دچار محدودیت بود و کشورهای بسیار کمی معامله با دلار را از ایران میپذیرفتند. با قانون جدید اروپا مبنی بر اعمال محدودیت در حوزه یورو نیز، انتخابهای کمتری پیشروی ایران است. جایگزینی یوآن، وون و روپیه، در راستای محدودیتهای معاملاتی و تجاری ایران بوده و معنای این جایگزینی محدودیت در تجارت ایران است که تبعات و نتایج منفی در پی دارد. آن کشورها نیز از محدودیتهای ایران برای معامله با اروپا با خبر بوده و برای معامله شرایط سختگیرانهای که بهنفع خودشان خواهد بود، تعیین و تدوین میکنند. یکی از نتایج محدودیت مبادلات و تجارت با هند، روسیه و چین افزایش قیمت تمام شده تولیدات است، زیرا تامین مواداولیه و ماشینآلات که یکی از مشکلات
و معضلات کنونی تولیدکنندگان است، کار را سختتر کرده و در نهایت هزینههای تولید را افزایش میدهد. یکی دیگر از تاثیرات محدودشدن مبادلات، افت اندک کیفیت تولیدات است، زیرا کشورهایی مانند هند که در تولید دارو پیشرفتهای چشمگیری داشتهاند، تولیداتشان در دو رده کیفیت قرار دارد که یکی تحت لیسانس آمریکا و با همان کیفیت کارخانههای اصلی تولیدی است و دیگری تحت لیسانس هند است که تفاوت اندکی با تولیدات اصلی دارد. همچنین، این محدودیتها، بازار را از تنوع خارج خواهد کرد و شرایط با تصمیم کشورهایی که امکان مبادله با آنها را داریم، تعیین شده و تغییر میکند.
مشکلات تولید بیشتر میشود
حمیدرضا صالحی
عضو هیات نمایندگان اتاق ایران
تصمیم به حذف دلار و یورو از مرکز مبادله ارزی موضوعی است که نمیتوان آن را بهراحتی تحلیل کرد و گفت که پس از اجرای این طرح، چه اتفاقی برای تجارت و بازرگانی کشور میافتد. اما آنچه مسلم است این است که بازرگانی و تجارت کشور ما وابستگی زیادی به این دو ارز دارد. برای نمونه در صنعتی مانند برق، حدود 75درصد از تعاملات خارجی بر مبنای این دو ارز انجام میشود. از سوی دیگر ارزهایی مانند یوان، وون و روپیه هم در تجارت کشور استفاده میشود. با این حال حذف ارزهای مطرح و کلیدی از سبد ارزی مرکز مبادله ارزی، تصمیم غیرکارشناسانهای است که باعث فاصله گرفتن از مسایل و مشکلات روز میشود. در گذشته هم یکبار تصمیم گرفته شد که فروش نفت ما بهازای یورو صورت بگیرد اما در عمل چنین نشد و دولت مجبور به لغو این تصمیم شد. اینگونه تصمیمگیریها میتواند موانع پیشروی تولید و تجارت کشور را تشدید کند و ما را از متن به حاشیه ببرد؛ ضمن اینکه مشکلات تولید در بازارهای خارجی را افزایش دهد.
بازار آزاد ارز صعودی میشود
محمد پارسا
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران
حذف دلار و یورو از مرکز مبادله ارزی به این معنی است که نیاز کشور به این دو ارز باید از محل صادرات غیرنفتی تامین شود. پیش از این تصمیم نیز صنعتگران نمیتوانستند دلار و یورو مورد نیاز خود را از مرکز مبادلات ارزی تهیه کنند و بهندرت ارز مورد نظر آنها از این محل تامین میشد. با این حال در صورت حذف این ارزها از تجارت کشور، تقاضا برای خرید این ارزها از بازار آزاد افزایش مییابد که این نیز منجر به بالا رفتن قیمت انواع ارز و بهویژه دلار و یورو در بازار آزاد میشود. حتی تجار و بازرگانان کشور مجبور میشوند، از راهکارهای دیگری برای انتقال وجوه استفاده کنند که این نیز هزینههای تجاری آنها را افزایش میدهد. در حال حاضر هم کشورهای واسطی وجود دارند که تجار از طریق آنها در خارج از کشور تامین اعتبار میکنند. مثلا تاجر ایرانی در هند با شرکت هندی قراردادی را با روپیه منعقد میکند و طرف خود را متعهد میکند که در کشور اروپایی دیگری به او یورو بدهد. حال اگر دلار و یورو از مرکز مبادله ارزی حذف شوند، راهکارهایی از این دست افزایش پیدا میکنند و هزینههای واردات و تجارت با کشورهای خارجی برای ما گزافتر میشود. اما این تصمیم
حسنی هم دارد. با این کار تجار دیگر تکلیف خود را میدانند و برای تهیه دلار و یورو به مرکز مبادله ارزی مراجعه نمیکنند و زمان خود را هم در صفهای طولانی دریافت ارز از دست نمیدهند. --------------------------------------------------------
پیشنهاد ایران برای تبدیل روپیههای نفتی به روبل
تسنیم: منابع هندی اعلام کردند ایران به هند پیشنهاد کرده پول نفت این کشور را به روپیه در شعب محلی بانکهای روسی سپردهگذاری کند، تا ایران بتواند در روسیه پول خود را به روبل دریافت کند. براساس گزارش پایگاه اینترنتی ایندیا اکسپرس اوایل ماه جاری میلادی، معاون بانک مرکزی ایران، از پالایشگاههای هندی واردکننده نفت ایران خواست تا حسابهای روپیه در شعبههای بانکهای روسی «میر بیزنس» و «شربانک» باز کنند و پول نفت ایران را در این حسابها سپردهگذاری کنند. اما هند اعلام کرد انتقال پول از طریق بانک «میر» دشوار است، زیرا بانک مادر آن بانک ملی ایران است که تحت تحریمهای دولت آمریکا قرار دارد. انتقال پول از طریق «شربانک» روسیه نیز نیازمند موافقت کابینه هند است.
در عین حال طرف هندی درخصوص همکاری دهلی نو در زمینه انتقال پول نفت به تهران اطمینان داد و از ایران خواست پیشنهادی رسمی ارایه دهد تا امکان انجام این روش مورد بررسی قرار گیرد. ایران از فوریه گذشته و پس از بستهشدن حسابهای یورو از طریق هالک بانک ترکیه، نتوانسته 55درصد پول نفت خود را از هند دریافت کند. 45درصد مابقی در حساب ایران در بانک «یو سی او»ی هند سپردهگذاری شده که این پول نیز بدون استفاده باقی مانده است. براساس این گزارش معاون بانک مرکزی ایران همچنین از دهلی نو خواسته است از افتتاح شعب بانکهای پارسیان، پاسارگاد و اقتصاد نوین ایران در هند حمایت کند. به بهانه مشخص نشدن وضعیت امنیتی این سه بانک ایرانی، هنوز وزارت کشور هند مجوز افتتاح شعبه به آنها اعطا نکرده است.
افتتاح شعب بانکهای ایرانی در هند میتواند به دورزدن تحریمهای آمریکا کمک کند و انتقال پول را برای شرکتهای هندی جهت گسترش صادرات برنج، چای، نخ، منسوجات و کودهای شیمیایی تسهیل کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.