کمپانیهای بزرگ از دیروز تا امروز
تولد بزرگترین غول نفتی جهان
سارا لواسانی
اگزون موبیل شرکت آمریکایی چند ملیتی نفت و گاز و بزرگترین فروشنده و پالایشگر نفت و پتروشیمی جهان است که مقر اصلی آن در اروینگ تگزاس قرار دارد. این شرکت نواده شرکت استاندارد اویل جان راکفلر است که در نوامبر 1999 با بههم پیوستن اکسون و موبیل بهوجود آمد. فعالیت اصلی اگزون موبیل اکتشاف، تولید، حملونقل، فروش نفتخام، گاز طبیعی و همچنین تولید، حملونقل و فروش محصولات پتروشیمی، مشارکت در استخراج موادمعدنی، زغالسنگ و تولید نیروی الکتریکی است. سه بخش مهم در عملکرد اگزون موبیل عبارتند از: بخش بالادستی، پاییندستی و شیمیایی. بخش بالادستی اکتشاف و تولید نفت در 38 کشور، بخش پایینی اگزون موبیل خریدوفروش، پالایش و قسمت شیمیایی تولید محصولات پتروشیمی را بر عهده دارد. اگزون موبیل طبق درآمد و ارزش بازار بزرگترین شرکت جهان و یکی از بزرگترین شرکتهای سهامیعام است. این شرکت در سال 2012 در فوربز جهانی دوهزار رتبه اول را به خود اختصاص داد. ذخایر اگزون موبیل معادل 72میلیارد بشکه نفت در اواخر سال 2007 بود و در حالحاضر انتظار میرود میزان تولید بیش از 14سال ادامه پیدا کند. با تاسیس 37 پالایشگاه نفت در 21 کشور، ظرفیت
پالایش روزانه 3/6میلیون و تولید روزانه 921/3میلیون بشکه نفت و استخدام بیش از 82هزار نفر در سراسر جهان، اگزون موبیل از میان شششرکت بزرگ نفتی جهان بزرگترین پالایشگر جهان است. محصولات اگزون موبیل در سراسر جهان با برندهای اگزون، موبیل و اسو عرضه میشود. اگزون موبیل صاحب صدها شعبه کوچکتر مانند امپریال اویل در کانادا و شرکت حملونقل نفتی سیریور است. محصولات نفتی در 45000 پمپبنزین اگزون و اسو در 118 کشور جهان و سوخت هواپیما در بیش از 700 فرودگاه در 80 کشور به فروش میرسند. در سال 1911 با اعتراض همگانی، دیوانعالی ایالاتمتحده آمریکا تعیین کرد که استاندارد اویل باید منحل و به 34 شرکت قسمت شود. دوتا از این شرکتها استاندارد اویل نیوجرسی بود که سرانجام اگزون و استاندارد اویل نیویورک که ابتدا سوکونی و بعدها موبیل نام گرفتند. در طول دهههای بعد هر دو شرکت بهطور قابلتوجهی رشد یافتند. جرسی استاندارد که توسط والتر کلارک تیگل رهبری میشد، بزرگترین تولیدکننده نفت در جهان شد و 50درصد سهام شرکت تولیدکننده نفت در تگزاس «هامبل اویل» را بهدست آورد. سوکونی 45درصد شرکت بزرگ نفتی مگنولیا را خرید. در سال 1931 سوکونی و
شرکت وکیوم اویل که پیشگام در صنعت نفت بود بههم پیوستند. جرسی استاندارد در منطقه آسیا و اقیانوسیه، در اندونزی تولید نفت و پالایشگاه داشت اما شبکه بازاریابی نداشت اما سوکونی وکیوم عرضه و خریدوفروش آسیایی داشت. در سال1933 جرسی استاندارد و سوکونی وکیوم در آسیا با سرمایهگذاری مشترک 50-50 بههم پیوستند. شرکت استاندارد وکیوم اویل یا «استان واک» قبل از منحل شدن در سال1962 در 50 کشور از شرق آفریقا تا نیوزیلند کار میکرد. در مارس 1989 کشتی نفتکش اگزون والدز بعد از ترک والدز به صخرهای برخورد کرد و در آلاسکا به گل نشست که بیش از 11میلیون بشکه نفتخام به هدر رفت و در نتیجه به محیطزیست خسارت زیادی وارد شد. بعد از این حادثه کنگره ایالاتمتحده آمریکا قانون آلودگی نفتی 1990 را تصویب کرد. این شرکت به دلیل واکنش آهسته نسبت به برطرف کردن این آلودگی بسیار مورد انتقاد قرار گرفت. در سال 1998 اگزون و موبیل قرارداد قطعی به ارزش 7/73میلیارددلار برای ادغام امضا کردند و شرکت جدید به نام اگزون موبیل شکل گرفت. در سال 2000 اگزون موبیل پالایشگاه بنیسیا در کالیفرنیا را فروخت و 340جایگاه پمپبنزین اگزون را به شرکت «والرو انرژی»
واگذار کرد، اگزون موبیل به عرضه فرآوردههای نفتی به بیش از 700 فروشگاه خردهفروشی موبیل ادامه داد. در سال 2005 ارزش سهام اگزون موبیل به موازات افزایش قیمت نفت بالا رفت و از جنرالالکتریک پیشی گرفت. در اواخر 2005 سود درآمد یکساله اگزون موبیل 36 میلیارددلار گزارش شد. اگزون موبیل در ژوئن 2008 اعلام کرد که از بازار خردهفروشی و عرضه مستقیم، به دلیل افزایش قیمت نفتخام خارج میشود. در سال 2008 اگزون موبیل با درآمد بیش از 45میلیارددلار سودآورترین شرکت جهان شد. در سال2009 بعد از سقوط سنگین قیمت نفت با کاهش 57درصدی، سود این شرکت 28/19میلیارددلار شد. در سال 2010 اگزون موبیل درآمد مالی 2009 را 58/310میلیارددلار و درآمد مالی 2008 را 35/477میلیارددلار اعلام کرد. در سال 2010 اگزون موبیل«ایکس تی او انرژی» را به منظور تمرکز بر توسعه و تولید منابع غیرمعمول خرید و تاکنون مشاهده و تحقیقات تولید منابع جدید انرژی را برای حفظ موقعیت رهبری خود در جهان ادامه میدهد. در سال 2010 با افزایش قیمت نفت سود این شرکت هم بالا رفت، این سود 66/30میلیارددلار بود. در سال 2012 اگزون موبیل قرارداد تولید و اکتشاف نفت در کردستان عراق را
تایید کرد. در نوامبر 2012 به علت کاهش تولید نفت و گاز طبیعی اگزون موبیل درآمد ضعیفی داشت. در سهماه سوم 2012 اگزون موبیل درآمد خالص را 57/9میلیارددلار اعلام کرد، تقریبا هشتدرصد کمتر از سهماه سوم در سال 2011 بود. این شرکت هم مانند بیشتر شرکتهای اصلی و مهم نفتی با پایین آمدن قیمت نفت و کاهش تقاضا برای نفت و سوختهای تصفیه شده خسارت دید. در حالی که بیشتر رقبای بزرگ اگزون موبیل با کاهش هزینهها تجدید سازمان شدهاند، این شرکت بارها و بارها اعلام کرده که در چندسال آینده سالانه 25 تا 30میلیارددلار را صرف ادامه طرحهایی به منظور توسعه ذخایر جدید میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.