|

اصطلاح «بهار عربی» باید کنار گذاشته شود

ربع قرن عربی

توماس فریدمن . ترجمه حمیدرضا آریان‌پور

به گمانم حالا دیگر رسمیت یافته است: اصطلاح «بهار‌عربی» باید کنار گذاشته شود. هیچ چیز بهارمانندی در حال وقوع نیست. شاید بحث استراتژیست «آنتونی کوردسمن» درست باشد که بهتر است اکنون از «دهه عربی» یا «ربع قرن عربی» سخن بگوییم، دوره‌ای دراز از بی‌ثباتی درون‌کشوری و درون‌منطقه‌ای که برای آینده ملت‌های عرب به شکل «تصادمی درون یک تمدن» آمیخته می‌شوند. و در پایان: «نتیجه متعاقبا مشخص خواهد شد!» هنگامی که بهار عربی پیش آمد، ساده‌ترین قیاس سقوط دیوار برلین بود. حالا آشکار شده که قیاس درست، رویدادی در اروپای مرکزی است، «جنگ سی‌ساله» در قرن هفدهم، آمیزه‌ای از نزاع مذهبی و سیاسی که در نهایت نظم کشوری جدیدی را باعث شد. کسانی شاید بگویند: «من که گفته بودم. هرگز نباید به بهار عربی امید می‌بستید.» این حرف‌ها پوچ است. حکومت‌های مطلقه فاسد که 50 سال گذشته را «باثبات» کرده بودند و تنها فاجعه‌هایی با سرعت آهسته بودند. «گزارش توسعه انسانی جهان عرب» سازمان ملل در سال 2002 را درباره آنچه کمبود آزادی، نیروبخشی به زنان و دانش در 50 سال گذشته با مردم عرب کرده بخوانید. مصر، تونس، لیبی و یمن امروز به‌دلیل اینکه رهبرانشان سرنگون شده‌اند در حال فروپاشی نیستند. رهبران این کشورها سقوط کردند چون آنها سال‌های زیادی مردم زیادی را سرافکنده کردند. نیمی از زنان در مصر هنوز سواد خواندن ندارند. این آن چیزی است که ثبات در 50 سال گذشته به همراه آورده است. «ما» بهار عربی را شکل ندادیم و «ما» نمی‌توانستیم آن را متوقف کنیم. این خیزش‌ها با مطالبات بدون هراس و قابل اعتمادی برای داشتن ‌شأن و منزلت از سوی جوانان عرب آغاز شدند؛ در جست‌وجوی ابزار و آزادی لازم برای درک پتانسیل کامل آنها. اما به زودی خود را در حال رقابت با دیگر آرزوهای رها شده دیدند؛ آرزوهایی برای افراط‌گرایی بیشتر، فرقه‌گرایی بیشتر یا برای بازسازی وضعیت پیش.هنوز دو مساله مرا شگفت‌زده می‌کند. اول اینکه اخوان‌المسلمین هنوز باکفایت نشان نداده است. در مصر، اخوان‌المسلمین مارپیچی از مرگ اقتصادی و نظام قضایی گرفتار در مسایلی پیش‌پا افتاده را - چون بازجویی از کمدین باسم یوسف، جان استوارت مصر با ادعای توهین به رییس‌جمهوری محمد مرسی- سرپرستی کرده است. هربار که اخوان‌المسلمین بختی برای اقدام به شیوه‌ای فراگیر یا مصادره قدرت بیشتر را داشته، قدرت بیشتر را انتخاب کرده که اکنون آن را از بستر جامع مورد نیاز برای اصلاحات اقتصادی دشوار اما ضروری محروم کرده است. دومین شگفتی این است که اپوزیسیون دموکراتیک چقدر ضعیف بوده است. تراژدی چپ‌های میانه عرب داستانی پیچیده است که مارک لینچ، کارشناس خاورمیانه دانشگاه جورج واشنگتن و نویسنده کتاب «خیزش عربی» آن را اینگونه تفسیر می‌کند: «انقلاب‌های ناتمام خاورمیانه جدید.» او می‌گوید که بسیاری از نخبه‌های سیاسی سکولارتر و بیشتر هوادار غرب مصر که می‌توانستند احزاب چپ میانه را رهبری کنند، «از سوی رژیم گذشته» برای احزاب نیمه رسمی‌اش «گزینش» شده بودند و از این رو «در انظار عموم بی‌اعتبار شده‌اند.» این موضوع جوان‌هایی که هیچ وقت حزبی را سازمان نداده‌اند یا مشتی از تبعیدی‌ها، مقام‌های رژیم پیشین، هواداران ناصر و اسلامگرایان لیبرال را باقی گذاشت که تنها ایده مشترکشان این بود که رژیم باید سقوط کند.لینچ می‌گوید که اخوان‌المسلمین از زمان در دست‌گرفتن قدرت «شکست سیاسی و فروپاشی اقتصادی را سرپرستی کرده است.» «آنها میانه را از دست داده‌اند، به سلفی‌ها نزدیک شده‌اند و حالا به حمایت 25‌درصدی سقوط کرده‌اند. آنها به هیچ راه انتخاباتی عادلانه راه نخواهند برد. به همین دلیل است که اپوزیسیون باید در انتخابات پارلمانی بعدی حضور یابد نه اینکه آن را تحریم کند.» این گفته که باید تا زمان رسیدن به جامعه مدنی معتدل از انتخابات فاصله بگیرید، شکستی اثبات شده است.» او می‌گوید: «شما نمی‌توانید با نشان دادن فیلم به کسی یاد بدهید که بازیکن بسکتبال شود. آنها باید بازی کنند و اپوزیسیون تا رقابت نکند و نبازد و نبرد موثر نخواهد بود.» منابع قدیمی ثبات که این منطقه را یکپارچه نگاه می‌داشت از بین رفته‌اند. هیچ قدرت خارجی نمی‌خواهد که با مشت آهنین این کشورها را اشغال کند زیرا تمام آنچه به دست می‌آورد، هزینه است. هیچ دیکتاتوری هم با مشت آهنین دیگر نمی‌تواند این کشورها را اداره کند چرا که مردم آنها ترس خود را از دست داده‌اند. نخستین دولت‌های منتخب- به رهبری اخوان‌المسلمین- ایده‌های نادرستی دارند. پاسخ مناسب در گزارش توسعه انسانی جهان عرب موجود است. اما جوانان اپوزیسیون دموکراتیک هنوز رهبرانی ندارند که مردم را حول این بینش‌بینگیزند.با توجه به تمام اینها، گزینه کمتر بد آمریکا استفاده از مشکلات اقتصادی برای پافشاری بر قوانین اساسی دموکراتیک، انتخابات منظم و آزادی سیاسی و انجام هر چیزی است که می‌تواند رهبران میانه اپوزیسیون را برای تلاش برای به قدرت رسیدن تشویق کند. ما باید از هر کسی که می‌خواهد گزارش توسعه انسانی جهان عرب را به کار گیرد، حمایت کنیم و با کسانی که نمی‌خواهند، مخالفت. این تنها راهی است که این جوامع می‌توانند با آن آبستن تنها امیدشان را بارور کنند: نسلی نو از رهبران پاکیزه که می‌توانند تضمین کنند که «ربع قرن عربی» پایان بهتری از آغازش خواهد داشت. منبع: نیویورک تایمز

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.