تنها؛ همچون سیاه تخت حوضی
محمد رضا خاکی
درباره مرگ نمیشود چیزی گفت. مرگ برای همه است. اتفاقی که باعث تاسف است. برای سعدی افشار مرگ باعث تاسف است. او سالها بود که بیمار و بستری بود. سعدیافشار از آخرین بازماندههای سنتهای نمایش تخت حوضی و نمایش آیینی بود. از این نظر چهره خاص و برجستهای در تئاتر سنتی ایران بود. هنری که سینه به سینه و به شیوه استاد و شاگردی منتقل میشد. سعدی افشار یکی از هنرمندان بسیار باذوق و استادی بود که به دنبال استادانی چون سیدحسین یوسفی، مهدی مصری و ذبیحالله ماهر آمد. باعث تاسف است که اینها به عنوان استاد نتوانستند شاگردانی را برای آینده به یادگار بگذارند. با تاسف باید گفت که تئاتر تخت حوضیای که سعدی افشار و استادانش بازی میکردند چند سالی است که به مفهوم واقعی دیگر وجود خارجی ندارند و آنچه روی صحنه میرود شبیه آن است. به این دلیل که تئاتر تختحوضی شیوه اجرایی خود را از دست داده است. این نمایشها در گذشته در مناسبهای خاص و در مراسمی خاص برگزار میشد. در مراسم عروسی و سایر آیینها یک گروه از بازیگران شاد و عامیانه را دعوت میکردند و سن را روی حوض خانه برپا میکردند و در فضای خانهها اجرا میشد. به همین دلیل بود که
برخلاف تعزیه که در اواخر دوره قاجار صاحب تکیه شد، نتوانست جای مستقلی را به دست بیاورد و با از بین رفتن شکل معماری خانهها به سالن نمایش آمد و کارکردش تغییر کرد. پرسوناژ سیاه در این نمایشها یکی از اصلیترین شخصیتها بود که سعدی افشار یکی از آخرین بازماندگان آن بود و در این کار صاحب سبک بود و تکنیک ویژه خودش را داشت. با فوت او این تکنیک نیز از میان میرود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.