یاد دوست
گذاشتند سعدی بمیرد
مرتضی احمدی
سه، چهار ماه پیش وقتی شنیدم «سعدی افشار» در بستر بیماری به سر میبرد، در مصاحبهای گفتم که «نگذارید سعدی افشار بمیرد!»... اما کسی حرفم را جدی نگرفت و او حالا در میان ما نیست. او آخرین بازمانده سیاهبازهای این مملکت بود. نظیر او دیگر در این مرز و بوم نخواهد بود و با فوت او نسل این دسته از هنرمندان هم منقرض شد. دریغا که در مملکتی که چنین هنرمندان بزرگی پرورش یافتهاند و مردم هنردوستی هم دارد، مسوولان هیچ توجهی به حال هنرمندان ندارند و آنها اغلب تنها و در کنج انزوا ذرهذره جانشان خاموش میشود. «سعدی افشار» بینظیرترین سیاهباز دوران خود بود. جایگزینی هم نخواهد داشت. تختحوضی هنر اصیل ایرانیها بود که توسط همین آقای «سعدی افشار» به نسل امروز شناسانده شد و افسوس که هماکنون با مرگ او این شاخه از هنرهای نمایشی برای آیندگان مهجور و ناشناخته خواهد ماند.
عالیجناب سیاه *
سیروس ابراهیمزاده
فاتحه هنر سیاهبازی با درگذشت «سعدی افشار» خوانده شد یا بهتر بگویم آخرین سیاهباز هنر خندانیدن مردم اغلب عبوس خاک پاک، از بیمارستان زندگی مرخص شد. دلقک در معنای همگانی و بهویژه فرنگیاش هنرمندی است درخور ستایش و شایسته تکریم بسیار، چرا که او خود را به سخره میگیرد، نه دیگران را. هنر «سیاهبازی» خودمان لایه ارزشمند دیگری نیز دارد. او در طی تاریخ با سلاح خنده به جنگ ظالمان، خائنان و زورگویان نیز میرفته است. «سعدی افشار» خود میگوید هرگز «سیاه ذلیل» بازی نکرده. سیاه او شخصی آگاه، حاضرجواب و قدرتمند بوده ولی تاکید میکند که کار اصلیاش خنداندن مردم است، در هر شرایطی. البته بر مرگ «سعدی افشار» نمیتوان خندید و اشک امان نمیدهد وقتی به یاد آوریم که در آخرین گلریزان او فقط یکمیلیونتومان جمع شد. به قول خودش: «سخای بزرگان ایرانزمین/ سه تا ماشاءالله دو تا آفرین»
*برگرفته از نام کتابی به همین عنوان در باب زندگی و خاطرات «سعدی افشار»، نوشته «لاله عالم»
از لالهزار تا سراسر جهان
محمود عزیزی
«سعدی افشار» یکی از برجستهترین شخصیتهای «سیاهبازی» و «روحوضی» بود. تجربه همکاری مشترکی با ایشان در تئاتر «سعدی هملت میشود» داشتیم و حتی در اولین سفر آقای افشار به خارج از ایران که بهواسطه همین اجرا هم بود، با ایشان همراه بودم. ایشان بازیگری بودند که در همان سفر بابت نمایشی که پیشتر گفتم با استقبال مردم در خارج از ایران مواجه شد و بالاخره توانست برخلاف سایر همسبکانش پا از مرزها و تماشاخانههای لالهزار فراتر بگذارد و «سیاهبازی» را در سراسر جهان به نمایش بگذارد. اما حالا که او نیست، این حرفها فایده ندارد. اینکه او که بود و چه کرد را همه میدانیم و به قولی گذشتهها گذشته... مهم همین است که تا زنده بود مسوولان برای بهترماندنش تلاشی نکردند و حالا فقدان اوست که باقی مانده.
امیدوارم بازماندگان شاخههای مختلف هنری از این پس به فراموشی سپرده نشوند و مسوولان و متولیان فرهنگی بهای بیشتری بابت آسایش این هنرمندان قایل شوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.