|

سعدی افشار در لحظه می‌آفرید

قطب‌الدین صادقی . مدرس تئاتر

«سعدی افشار» بعد از مهدی مصری یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های نمایش سنتی ماست به طوری که نام و چهره‌اش نماد این رشته شده بود. او آنچه با خودش به این هنر آورده بود یکی تجربه عظیمی بود از زندگی خانوادگی و سال‌های سختی که در زندگی‌اش تحمل کرده و او را با فراز‌و‌فرودهای یک زندگی نابسامان آشنا کرده بود. هیچ حسی نبود که او تجربه نکرده باشد. دیگر اینکه بسیاری از تکنیک‌هایی که آموخته بود به‌خصوص تکنیک‌های حاضرجوابی و بداهه‌سازی فوق‌العاده‌ای بود که در فن بیان داشت، نه تکنیک‌هایی که در بدن داشت. در زندگی جسمانی خیلی مهارت‌های فراوان دیده نمی‌شد. چالاکی‌های مدرن را نداشت. به لفظ دیگر بدنش حامل بازی‌های کمیک دیگری نبود. بخش عمده‌ای از طنز شیرینی و حضور صحنه‌ای‌اش در کلامش بود. حاضرجوابی‌ها و لغز‌ها و شعرها و متل‌ها و واژگون کردن مفاهیم از ویژگی‌های سعدی افشار بود. اما چیزی که به همه اینها یک ویژگی منحصربه‌فرد داده بود و هیچکس را در تئاتر سنتی مانند او ندیدیم و هر کسی هم که خواسته به نوعی قدم در این عرصه بگذارد یک جوری مرجعش سعدی افشار بود، صدایش بود. یک صدای زنگدار نقره‌ای منحصربه‌فرد که از ته حلقش با یک‌بار کمیک به بیرون می‌فرستاد و حاوی همه لطیفه‌ها و شوخی‌ها بود و جذاب. سعدی افشار در لحظه می‌آفرید. بارها روی صحنه دیده بودم که در حرکتی آرام روی صحنه به بازیگران دیگر نکات را یادآوری می‌کرد. بازیگری بود که فرهنگ مردمی داشت و حضور ذهن فوق‌العاده و شم غریزی نیرومند برای خلق در لحظه داشت. بازی او کهنه نمی‌شد و بازیگری استثنایی بود. خیلی موضوعات را به تئاتر تخت حوضی اضافه کرد. من تئاتر تخت ‌حوضی را پیش از مهدی مصری ندیدم؛ اما از سعدی افشار به این سو هیچ‌کسی را ندیدم که این‌طور روی صحنه شیرین بازی کند. مردم اصلا بازی سایر بازیگران را نمی‌دیدند. آنها می‌آمدند که مقدمه‌ای باشند که سعدی روی صحنه باشد و مردم را بخنداند. سعدی افشار بازیگر بزرگی بود و تاثیراتی از خودش به یادگار گذاشت که در سال‌های آینده در تربیت نسل‌های جدید تئاتر و هنرمندانی که در این وادی قدم می‌گذارند از آنها استفاده می‌کنند. مرگش ضایعه‌ای بزرگ برای تئاتر ایران است. هر چند که در این سال‌ها به دلیل کسالتش نمی‌توانست کار کند و تنها و غمگین بود با این حال اثر خود را گذاشت.خیلی هم ادعای کارهای تئاتری محتوایی و میزانسن‌های بالایی نداشت اما با نمک مردمی و فطری‌ای که داشت ریتم صحنه را داشت، یک نقش کمیک را روی صحنه خلق می‌کرد و تماشاگر را در طول دو ساعت نمایش با نهایت شعف و شادی در تئاتر نگه می‌داشت. مرد بزرگی بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.