آیا اسراییل و ترکیه آشتی کردهاند؟
رابطهای که قطع نشده بود
پیش از سفر باراک اوباما به منطقه که گفته میشد یک سفر سیاحتی است اما کاملا عکس آن اثبات شد، رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه در خلال دیدار خود از کپنهاک پایتخت دانمارک دوباره همان حرفهای همیشگیاش را درباره اسراییل تکرار میکرد و این رژیم را متهم به تروریسم میساخت. اما اوباما در سفر خود موفق شد با فشاری که بر ترکیه و اسراییل بهطور همزمان آورد، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسراییل را برآن دارد که از طریق تلفن با رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه تماس گرفته و از او به دلیل حادثه کشتی مرمره عذرخواهی کند و درضمن قول دهد که به خانواده قربانیان این حادثه غرامت خواهد پرداخت. در اینجا این سوال مطرح میشود: آیا یک دوران سپری و دوران تازهای در روابط ترکیه و اسراییل شروع شده است و درمرحله آتی ما شاهد پیوندهای مستحکمتری بین آنکارا و تلآویو خواهیم بود؟ اما پیش از همه اینها باید پرسید آیا اساسا روابط بین ترکیه و اسراییل در این مدت قطع شده بود؟ در دورانی تیرگی روابط اگر سری به آنکارا میزدید متوجه میشدید که سفارت اسراییل در همان محله غازی عثمان قرار دارد. یعنی جایی که سفارتخانه چند کشور عربی و خارجی دیگر نیز به چشم
میخورد.بهنظر میرسد سفارت اسراییل تنها افتاده باشد، کسی به آنجا رفتوآمد نمیکند و در اطراف آن نیز کسی را پیدا نمیکنی. با این حال تدابیر امنیتی شدیدی برای جلوگیری از حملات احتمالی گروههای ناراضی و خشمگین اتخاذ شده بود هرچند که چنین حملاتی به ندرت صورت میگرفت. به جز این هیچگونه حضور نیروهای امنیتی فوقالعادهای به چشم نمیخورد. پس از تیره شدن روابط اسراییل و ترکیه و ترک کارمندان اصلی فقط یک منشی درجه سوم باقی ماند، اما اسراییل و ترکیه همچنان روابط اقتصادی و نظامی خود را حفظ کردند. اخیرا دفتر استانبول گزارشی را منتشر کرد که نشان میداد تبادل تجاری بین اسراییل و ترکیه در این فاصله نه تنها کم نشده بلکه افزایش یافته است. به نحوی که درمقایسه باید گفت واردات ترکیه از اسراییل درسال 2010 معادل 31/1میلیارددلار بود و درسال 2010 این میزان به 85/1میلیارددلار افزایش یافت. تداوم این روابط مورد رضایت واشنگتن نیز بود. از اینرو آمریکا با درخواست ترکیه برای فروش سلاح به میزان 140میلیارددلار موافقت کرد.از آن گذشته ایستادگی در برابر بشار اسد نشان داد که هر دو کشور اسراییل و ترکیه در یک صف ایستادهاند و همین
مساله اوباما را برآن داشت تا نتانیاهو را تشویق کند که اختلافاتش را با اردوغان پایان دهد.این درحالی بود که پیشتر ترکیه پذیرفته بود که یک سیستم دفاع موشکی را در منطقه کوراجیک واقع در جنوب کشور مستقر کند.همچنین ترکیه بعدها پذیرفت که در همسایگی با سوریه اجازه دهد ناتو موشکهای پاتریوت خود را نصب کند. استقرار آن سیستم دفاع موشکی و نصب این موشکها بهطور همزمان هدفش مهار توانمندی ایران و سوریه بود و در ضمن دولت به گفته برخی از منتقدان داخلی دولت برآمده از حزب عدالت و توسعه را شریکی برای اسراییل معرفی میکرد.این منتقدان از مدتها پیش گفته و نوشته بودند که دولت اردوغان به ابزاری در مسیر اجرای برنامههای ایالات متحده آمریکا در خاورمیانه تبدیل شده است. حتی برخی گروههای ترکیه حمایت اردوغان از مخالفان در سوریه را نوعی حمایت از تروریسم دانستند. در یک نمونه حسن گانبولات رییس «مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه» از این هم فراتر رفته و گفت: یکی از هدفهای اصلی ترکیه تضعیف تمام نیروهای منطقهای بهخصوص آنهایی است که به نوعی تهدیدی برای اسراییل به شمار میروند.هرچند نمیشود این ادعاها را اثبات کرد یا بدون هیچ دلیلی آنها
را پذیرفت اما باید گفت وقتی حوادثی به صورت متوالی اتفاق میافتد دیگر نمیتوان آنها را تصادفی دانست. پس از عذرخواهی بنیامین نتانیاهو این جان کری وزیر خارجه آمریکا بود که دو هفته بعد به ترکیه آمد و نخستین سفر خود در مقام وزارت خارجه آمریکا به این کشور را انجام داد. این دیدار درحالی صورت میگرفت که قرار است به زودی رجب طیب اردوغان نیز به آمریکا سفر کرده و با باراک اوباما دیدار داشته باشد.کاخ سفید با اعلام رسمی این دیدار گفت مسایل مهم مطرح در آن، بحران سوریه و مسایل خاورمیانه خواهد بود.
منبع: الاهرام
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.